Alpagut (ünvan)

Alpagut, Türk halklarında cesur savaşçı, yiğit anlamına gelir.^{[1]Tutar, Adem. Divânu Lugâti’t-Türk’te Yer Alan Bazı Askeri Kavramlar. Journal of Islamic Research, 2017, s. 21.[2]Divan-i Luqat-i it-Türk Dizini. Türk Dil Kurumu, 2003, s. 7.} "Alpagut" kelimesi, 11. yüzyılda Kâşgarlı Mahmud tarafından yazılan Dîvânu Lugâti't-Türk kitabında 3 kez geçmektedir.^{[3]Kaşğari, Mahmud. Divanü Lüğat-it-Türk. Ozan, 2006, s. 200.[4]Kaşğari, Mahmud. Divanü Lüğat-it-Türk. Ozan, 2006, s. 365.[5]Karahan, Veis. Dîvânü Lugâti’t-Türk’te Alplık ve Kahramanlıkla İlgili Terimler. Studies Of The Ottoman Domain, 2016, s. 30.}

Tarihçe

"Alpagut" (Alpagut, Alpağut, Alpaq, Alpat, vb.) kelimesinin tarihteki ilk Türk devleti olan Hunlardan günümüze kadar kullanıldığı belirlenmiştir. Uygurlar arasında "Savaşçı" anlamında kullanılmıştır. Hunlar arasında ise Ordu Komutanı, yani mevcut Askeri General anlamında kullanılmıştır. Son olarak; "Alpagut" kelimesi askeri hizmetle ilişkilendirilmiş ve "cesur", "yiğit" ve "savaşçı" anlamına gelmiştir.^{[6]Türk tarixinin öncülləri.[7]Divânu Lugâti’t-Türk’te Yer Alan Bazı Askeri Kavramlar. ARAŞTIRMA VE İNCELEME RESEARCH.[8]Divan-i Luqat-i it-Türk Dizini.} Kâşgarlı Mahmud, Dîvânu Lugâti't-Türk adlı eserinde bu kelimeyi "Tek başına düşmana saldıran, hiçbir yandan yakalanmayan yiğit (I, 144; III 422)" olarak açıklamaktadır. Alpagut ismi Orhun Yazıtlarında da geçmektedir. Orta Çağ Türk halkları arasında Alpagut adında bir boy vardı.^{[9]Aran Və Alban Adlari Haqqinda. MILLIKIMLIK.AZ, 9 Aralık 2020.} Daha sonraki yıllarda bu kelime, Alpagut Türkleri gibi Anadolu'daki Türk halklarının adı olarak bulundu.^{[10]Türk Xalqlarının Tarixi - Əsməd Müxtarova.}

Günümüzde kullanımı

Günümüzde "Alpagut" adı, Türk savaş kültürü temelinde geliştirilen modern bir dövüş sanatı ve spor dalı için de kullanılmaktadır. Bu sistem, bazı kaynaklarda "Alpagut Turan Savaş Sanatı" veya "Alpagut Türk Dövüş sanatı" adıyla anılmaktadır.^{[11]Türklerin dövüş sporu: Alpagut. İhlas Haber Ajansı, 29 Aralık 2024.[12]redazione. Intervista a Vasif Namazov fondatore dell'Alpagut. Vasif Namazov, Alpagut founder.. Gazzetta di Milano, 28 Nisan 2022.}