1920 Yunan Yaz Taarruzu

1920 Yunan Yaz Taarruzu, İngiliz kuvvetleri tarafından desteklenen Yunan ordusunun, Marmara Denizi'nin güney bölgesini ve Ege Bölgesi'ni, Ankara'daki geçici Büyük Millet Meclisi Hükûmeti'ne bağlı Kuvâ-yi Milliye'den ele geçirmek için yaptığı taarruzdur. Buna ek olarak, Anadolu'daki direniş hareketini ezmeye çalışan İstanbul'daki Osmanlı Hükûmeti'ne bağlı Kuvâ-yi İnzibâtiye tarafından Yunan ve İngiliz kuvvetleri desteklendi. Taarruz, Batı Cephesi'nin bir parçasıydı ve İngiliz birliklerinin ilerleyen Yunan ordusuna yardım ettiği birkaç angajmandan biriydi. İngiliz askerleri aktif olarak Marmara Denizi kıyı kasabalarını işgal etti. İtilaf Devletleri'nin onayı ile Yunanlar, 22 Haziran 1920'de saldırıya başladı ve 'Milne Hattı'nı geçti.^{[1]Stanley Sandler: Ground Warfare: H-Q, ABC-CLIO, 2002, s. 337.[2]Olivier Roy: Turkey Today: A European Country?, s. 123.} 'Milne Hattı', Paris'te ortaya konan Yunanistan ile Türkiye arasındaki sınır çizgisi oldu.^{[3]Michael Brecher: Study of Crisis, University of Michigan Press, 1997, s. 363.} Batı Anadolu'da az sayıda ve kötü donanımlı birlikleri olduğu için Türklerin direnci sınırlıydı.^{[3]Michael Brecher: Study of Crisis, University of Michigan Press, 1997, s. 363.} Doğu ve güney cephelerinde de meşguldüler.^{[1]Stanley Sandler: Ground Warfare: H-Q, ABC-CLIO, 2002, s. 337.[3]Michael Brecher: Study of Crisis, University of Michigan Press, 1997, s. 363.} Birtakım muhalefetin ardından, Mustafa Kemal Paşa'nın emriyle Eskişehir'e çekildiler.^{[3]Michael Brecher: Study of Crisis, University of Michigan Press, 1997, s. 363.}

Başlangıç

Mayıs 1920'de, İngilizler tarafından desteklenen Kuvâ-yi İnzibâtiye, Geyve ve İzmit bölgesini ele geçirmek için gönderilmişti, ancak Türk düzensiz kuvvetleri tarafından bastırıldılar. Ardından İngiliz uçakları İzmit'teki Türk mevkilerini çok az sonuçla bombaladılar.^{[4]Sinan Meydan, 2010, s. 342-344} Kuvâ-yi İnzibâtiye'den 3 alay İzmit'in dış hatlarına yerleşti. Arkasında 2-3 İngiliz taburu vardı ve ayrıca denizden birkaç İngiliz zırhlısı tarafından desteklendiler.^{[4]Sinan Meydan, 2010, s. 342-344} 15 Haziran'da Türkler Osmanlı ve İngiliz mevkilerine doğru ilerlemeye çalıştılar, ancak İngiliz zırhlıları ve uçakları 16-17 Haziran'da bombalamaya başladıkça az ilerleme kaydettiler.^{[4]Sinan Meydan, 2010, s. 342-344} Bu vesileyle, İngiliz 15 inçlik donanma silahları ilk eylemlerini Türk mevkilerini bombalayarak gördüler.^{[5]BRITISH USE 15-INCH GUNS , The Mercury, 22 Haziran 1920.[6]British 15-inch Naval Guns - Imperial War Museum, Lambeth, London, UK , waymarking.com}

Taarruz

Durum bir çıkmazdı, bu nedenle İngilizler yardım için Yunan ordusunu getirmeye ve birliklerine yönelik saldırıları cezalandırmaya karar verdiler.^{[4]Sinan Meydan, 2010, s. 342-344} Bu arada Yunanlar, tarihi vatanlarını fethetmeye istekliydi. İngiliz askerî personeli, Yunan askerî personeli ile birlikte, Marmara Denizi ve Ege Bölgesi'nin güney kıyı alanı için saldırı planladı.^{[4]Sinan Meydan, 2010, s. 342-344} Bu planlarla Yunan ordusu 22 Haziran 1920'de saldırıya başladı.

Saldırı sırasında, İngiliz ve Yunan birlikleri aşağıdaki şehirleri ortak olarak ele geçirdiler, bu kasabalardan bazıları denizden iniş güçleri tarafından işgal edildi:^{[7]Ahmet Nural Öztürk: Kula, Katakekaumene (Yanık yöre): 2000 yıl önce Strabon'un adını koyduğu yöre, Öğrenci Basımevi, s. 137-138.[8]Münir Sayhan: Milli Mücadele'de Çivril, (1919-1922), Kitsan, 2006, ss. 15-18.} Akhisar (22 Haziran); Kırkağaç, Soma ve Salihli (24 Haziran); Alaşehir (25 Haziran); Kula (28 Haziran); Balıkesir (30 Haziran); Bandırma, Kirmasti ve Karacabey (2 Temmuz); Nazilli (3 Temmuz); Gemlik ve Mudanya (6 Temmuz); Bursa (8 Temmuz); Karamürsel (11 Temmuz); İznik (12 Temmuz); Gediz ve Ulubey (28 Ağustos); Uşak (29 Ağustos); Simav (3 Eylül). Bu alanlara yönelik saldırı sırasında ilerleyen İngiliz-Yunan birlikleriyle savunan Türk düzensiz kuvvetleri arasında birtakım çatışmalar meydana geldi. Mesela Mudanya, 25 Haziran gibi erken bir zamanda deniz kuvvetleri tarafından ele geçirilmeye çalışılmış, ancak inatçı Türk direnişi, İngiliz kuvvetlerine zayiat vermiş ve geri çekilmeye zorlanmıştır. 6 Temmuz'da bir İngiliz filosu olan 12 gemi, bombalama sırasında 25 Türk askeri öldüren üç saat boyunca şehri bombaladı. Bombalamadan sonra İngiliz birlikleri karaya çıktı ve şehrin kontrolünü ele geçirdi. Sayısal üstün düşman birliklerine karşı küçük Türk düzensiz kuvvetlerinin başarılı bir şekilde geciktirme operasyonları vardı. Savaştepe'de olduğu gibi, 200 kişilik düzensiz bir Türk birimi, bir gün boyunca 10.000 kişilik bir Yunan bölüğünü geciktirdi.^{[9]Nurettin Türsan, Burhan Göksel: Birinci Askeri Tarih Semineri: bildiriler, 1983, s. 42 .}

29 Haziran'da Uşak'a ulaşan Yunan ordusu yaklaşık 200 mil ilerlemişti.^{[10]Geoffrey Jukes, Peter Simkins, Michael Hickey: The First World War: The Mediterranean Front 1914-1923, Osprey Publishing, 2002, s. 13.} Bu büyük yerleşim yerlerinin dışında, saldırı sırasında diğer bazı küçük yerleşim yerleri ele geçirilmiştir.

Sonrası

Türkler Gediz bölgesine küçük bir karşı saldırı başlattı, ancak sınırlı bir başarısı oldu.

Yabancı basından haberler

• ''British to fight rebels in Turkey'', New York Times, 1 Mayıs 1920.

• ''British to defend Ismid-Black Sea line'', New York Times, 19 Temmuz 1920

• ''Greeks enter Brussa; Turkish raids go on'', New York Times, 11 Temmuz 1920

• ''Turk Nationalists capture Beicos'', New York Times, 7 Temmuz 1920

• ''TURKISH REBELS MOVE TOWARD DARDANELLES'', New York Times, 13 Mayıs 1920.

• ''British Warships Shell Kemal Pasha's Troops Nearing Intrenchments on Marmora Sea'', New York Times, 7 Haziran 1920.

• ''BRITISH INDIAN TROOPS ATTACKED BY TURKS; Thirty Wounded and British Officer Captured--Warships' Guns Drive Enemy Back'', New York Times, 18 Haziran 1920.

Bibliyografya

• Sinan Meydan: Cumhuriyet Tarihi yalanları: Yoksa siz de mi kandırıldınız?..., İnkılâp, 2010, , s. 332-352.