1910 Arnavut İsyanı

1910 Arnavutluk İsyanı ya da Arnavutluk Harekâtı Mayıs-Haziran 1910 tarihleri arasında İttihatçı Osmanlı hükümetinin yeni merkezileştirme politikalarına karşı Arnavutlar tarafından gerçekleştirilen bir isyandır.

Arka plan

1910 yılının ilk aylarında alınan yeni vergiler İsa Bolatin'nin daha önceden 1909 ayaklanmasına katılan Arnavut liderleri Osmanlı İmparatorluğu'na karşı bir yeni bir ayaklanma için ikna girişimine yol açtı. İsyan bini aşkın Arnavutla birlikte açıldı. İsyancılara Nasihat heyeti gönderildiğinde Arnavutlar dört kalem verginin dışında vergi vermemeyi, özgürlük, adalet, eşitlik, okul, jandarma ve karakol istediklerini söylemişlerdir.^{[1]Maden, Fahri. Arnavutluk’un Bağımsızlık Süreci (1877-1913). 1 Haziran 2011, s. 165-166.}

İsyan

Arnavut isyancılar Priştine (Prishtinë), Ferizovik (Ferizaj) ve İpek (Pejë) kasabalarına saldırdı ve Kaçanik Geçidi'nde Mitroviça'dan (Mitrovicë) Üsküp'e (Shkup) giden demiryolunu kapattı.^{[2]Suat Zeyrek. II. MEŞRUTİYET’TE DEMOKRATİK MUHALEFETİN SONU: ARNAVUT İSYANLARI VE SONUÇLARI. Şubat 2012, s. 299-336.} Bunun sonucunda Osmanlı hükûmeti bölgede sıkıyönetim ilan etti.

İsyancılar Ferizovik ve Prizren arasındaki Karavela'da Türk kuvvetlerini iki gün boyunca püskürtmüşlerdir.^{[3]Aubrey Herbert. A Meeting with Isa Boletini. 1912.} Osmanlı ordusu tarafından Kaçanik Geçidi'nin geçilememesi üzerine Mahmud Şevket Paşa isyanı bastırmakla görevlendirildi. Mahmud Şevket Paşa'nın kurmay heyetinde bulunan Yüzbaşı Mustafa Kemal, isyanı bastırmak amacıyla bölgeye gönderildi. Mustafa Kemal'in orduda yaptığı düzenlemelerin ardından Osmanlı kuvvetleri Kaçanik Geçidi'ni geçmeyi başardı.^{[4]MUSTAFA KEMAL ATATÜRK'ÜN STRATEJİ UYGULAMALARI. Ulusal Tez Merkezi, 2019, s. 56.}

İki hafta süren şiddetli çatışmalar sonucunda isyancılar Drenitsa (Drenica) bölgesinden çekildi ve Osmanlı Ordusu Prizren ve Yakova'yı (Gjakovë) geri aldı. 1 Temmuz 1910 tarihinde İpek'i aldı ve iki ay sonra İşkodra'ya (Shkodra) girerek ayaklanmayı bastırdı.

Sonrası

Bir yıl sonra Padişah V. Mehmed Priştine'yi ziyaret etti ve cinayet işleyenler dışında isyana katılanlara af çıkardı.^{[2]Suat Zeyrek. II. MEŞRUTİYET’TE DEMOKRATİK MUHALEFETİN SONU: ARNAVUT İSYANLARI VE SONUÇLARI. Şubat 2012, s. 299-336.} Her ne kadar Arnavutlar Osmanlılar'ı affetmiş gibi gözüksede aslında devletle olan küskünlükleri bitmemiştir.^{[5]Kuzucu, Kemalettin. LAYİHALAR IŞIĞINDA BAĞIMSIZLIK SÜRECİNDE ARNAVUTLUK’UN SOSYAL VE SİYASAL DURUMU (1860-1908), s. 330.} Sultan Mehmed Reşad'ın Arnavutluğu ziyaret ettiği yıl içerisinde Malisör İsyanı patlak verdi.