Şeyh Cüneyd Türbesi

Şeyh Cüneyd Türbesi (Şeyx Cüneyd türbəsi), Kusar Rayonu'nun Hazra köyünde yer almaktadır. Hazra köyü, Azerbaycan'ın Dağıstan sınırına yakın bir konumdadır. Şirvanşah ve Erdebil şeyhleri arasındaki savaş döneminin tarihinden, Şah I. İsmail'in dedesi Şeyh Cüneyd'in 1456 yılında Halilullah'ın ordusuyla savaş alanında şehit düştüğü ve oraya gömüldüğü bilinmektedir. Mezarı üzerine türbenin inşası oldukça sonra gerçekleştirilmiştir. Kompleksin kuzey cephesindeki bir bağlama, bunun kanıtıdır. Yapının incelenmesi, şu anda bağlamanın bulunduğu binanın bir bölümünün daha sonra türbe binasına eklendiğini göstermektedir. Sonuçta, bu bağlamanın ek binanın inşası sırasında ana binadan buraya getirildiği kabul edilmelidir.^{[1]Мавзолей шейха Джунейда.}^{[2]Могила шейха Джунейда.}^{[3]Могила шейха Джунейда в Гусаре (фото). gulustan.ws.}

Tarih

Şeyh Cüneyd'in kalıntılarının 16. yüzyılda Erdebil'e getirildiğine dair bilgiler de mevcuttur. Bu bilgilere göre, kalıntıların türbenin inşasından önemli ölçüde sonra Erdebil'e getirildiği veya türbenin kalıntıların taşınmasıyla aynı anda inşa edildiği varsayılmalıdır. Safevilerin türbenin inşasına kadar zaten büyük bir devlet olduğu göz önüne alındığında, atalarının Safevi hanedanlığının gücünü güçlendirdiği muharebede ölmesinin ardından Şah I. Tahmasb'ın Şeyh Cüneyd'e bir anıt olarak bu türbeyi inşa ettirmiş olması ve yapıya bir türbe camisi niteliği kazandırmış olması oldukça mümkündür. Gerçekten de türbe, kubbeli camilerle birçok benzerlik göstermektedir.^{[1]Мавзолей шейха Джунейда.}

Mimari

Türbe, 7,23 metre kenar uzunluğuna sahip dörtgen şeklindedir. Binanın dört duvarında da açıklıklar bulunmaktadır. Batı, doğu ve güney olmak üzere üç taraftan, 4,67 metre genişliğinde ve 2,9 metre derinliğinde büyük niş-portallar yer almaktadır. Köşelerde, görünüşe göre yardımcı odalar olarak kullanılan küçük odaların varlığı, cephenin kompozisyonel unsurları olan bu portal-nişlerin varlığı ile bağlantılıdır. Kubbeye, temel seviyesinde bulunan güneydoğu hücre odalarından erişim sağlanmaktadır. Türbenin 1,42 metre yüksekliğindeki iç duvarları, kademeli olarak yerleştirilmiş mavi ve koyu mor olmak üzere iki renkli dörtgen cam levhalarla kaplanmıştır. Sırın düşük kaliteli olduğu, yüzeyinin pürüzsüz olmadığı, çatlaklarla kaplı ve gözeneklidir.

Dörtgen temelden kubbeye uzanan geçit de dahil olmak üzere mukarnas işçiliği, iç mekanın belirleyici detaylarından biridir. Türbenin iç mekanındaki baskın önemlerini göstermek için, mukarnas bandının yüksekliğinin yaklaşık 4 metreye ulaştığını göstermek yeterlidir. Büyük hücreleri nedeniyle, mukarnas ilk bakışta binanın yapıcı unsurları olarak algılanır. İlk mukarnas sırasının yüksekliği 1,87 metre, ikincisinin ise 1,7 metredir. Üst mukarnas bandında, içten konik bir şekle sahip bir kubbe bulunur. Duvarların ve mukarnasların tüm yüzeyi, sırlı plakalarla kaplı alt kısım hariç, sıva ile kaplanmıştır. Türbenin içi büyüklüğüyle ile dikkat çekicidir. Bu izlenim, bölümlerin genel ölçeği ve özellikle mukarnasların trompet kemeri ile ilgilidir.

Türbenin kuzey kanadı, yapının genel planıyla uyumlu olmaması ve ek yapının duvarlarının türbenin duvarına sadece bitişik ve onun devamı olmamasından dolayı eklenmiş bir yapıdır.

Şeyh Cüneyd Türbesi

Tarih

Mimari

Ayrıca bakınız

Kaynakça