Şeref Han

Şeref Han ya da Şeref Han Bitlisî (Şerefxanê Bidlîsî; 1543, Kerehrud - 1603?, Bitlis), Kürtleşmiş Pers-Türkmen^{[1]Şeref Han. 10 Haziran 2013.} asıllı Safevî ve sonradan Osmanlı devlet adamı, edebiyatçı, şâir ve tarihçidir. Şerefnamenin yazarıdır.

1543'te Kerehrud'da doğdu. Babası Emir Şemseddin, annesi ise Türkmen kökenli Emir Han Musullu bin Külâbi Bey bin Emir Bey'in kızıdır. Şerefnameye göre Bitlis beylerinin soyu, İran Kisrâlarından Câmasb'ın oğlu Behvat'a dayanmaktadır. Câmasb'ın ölümünün ardından oğullarından Nersî ve Surhab idârî görevler üstlenirken, Behvat Bitlis-Ahlat'a yerleşmiş ve fetih siyasetinden uzak bir yaşam sürmüştür. Bu soy silsilesi, Bitlis hükümdarlarının Rüstemdar ve Şirvan hanedanlarıyla aynı kökene dayanan akrabalık ilişkisi içinde bulunduğunu göstermekle birlikte, Şeref Han'ın da bu beyler soyundan geldiğini ortaya koymaktadır.^{[2]Şerefname: Kürt Tarihi. Şeref Han. Çeviren: Mehmet Emin Bozarslan. Ant Yayınları.}

Emir Şemseddin, Şeref Han doğmadan 8 yıl önce emirlikten azledildiğinden Safevîler'e sığınmıştır. Şeref Han 9 yaşındayken babası tarafından Kazvin'e gönderilerek I. Tahmasb'ın buradaki sarayında eğitim görmüştür.^{[3]Özgüdenli, Osman Gazi. Şeref Han. Türkiye Diyanet Vakfı, 2010, s. 548-550.} 12 yaşındayken Şirvan Eyâleti'nde bulunan Mahmudabad ve Salyan hükümdarı olarak atandı. Akabinde Şirvan Eyâleti'nin çeşitli bölgelerinde hüküm sürdü. II. İsmail tarafından İran'daki Kürtlerin hükümdarı (Əmir Əmrə) yapıldı. Fakat bir süre sonra bu görevinden alınarak Nahçıvan hükümdarı olarak görevlendirildi.

Osmanlı-İran Savaşı sırasında 3 Aralık 1578'de Osmanlılar'a sığınarak saf değiştirdi. 1597'de 53 yaşına geldiğinde hükümdarlığını oğlu Ebûl Meâli Şemseddin'e bırakıp târihile ilgilenmeye başlamış ve Şerefname eserini yazmıştır. 1603'te hâlen Osmanlı'ya bağlı olarak Bitlis'te 59-60 yaşlarındayken öldü.^{[3]Özgüdenli, Osman Gazi. Şeref Han. Türkiye Diyanet Vakfı, 2010, s. 548-550.[4]Süreyya, Mehmed. Sicill-i Osmânî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Ağustos 1996, s. 1584.}