Şehadet Camii

Şahadet Camii veya diğer adlarıyla Kale Camii veya Saray Camii, Bursa'da Tophane semtindeki tarihî cami.

I. Murad tarafından 1365 yılında Bey Sarayı'nın karşısına yaptırılmıştır. Yapıldığında şehrin en büyük camisi idi.^{[1]Bursa'daki 600 yıllık Şehadet camii yenileniyor. 11 Ağustos 2015.} 1855 Bursa depreminde yıkılmış ve 1890'da Vali Celaleddin Paşa tarafından dönemin zevkine uygun olarak (neorönesans ve neogotik üsluplarda) yenilenmiştir.^{[2]Tanman, Baha. Bursa'da Osmanlı Mimarisi:Camiler, Mescitler, Medreseler ve Türbeler.} Günümüzdeki hali, aslının üçte iki oranında küçültülmüşüdür.^{[3]Şehadet Cami.}

İlk inşa edildiğinde Ulu Cami tipinde bir cami idi. I. Murad'ın Filibe'deki camisi ile aynı plan şemasına sahip olan^{[3]Şehadet Cami.} üç bölümlü ve dokuz kubbeli yapı,^{[4]Bursa Şehadet Camii. 4 Eylül 2009.} çok direkli, çok kubbeli ilk halk camisi idi.^{[5]Türkiye'de Vakıf Abideler ve Eski Eserler III (Bursa İl Merkezi). 1983.} Günümüzde ana ibadet mekânı, art arda iki kubbe ile örtülüdür, bu mekân eski camiden kalmadır. Ön cephe ve yan duvarlar, 19. yüzyıldaki onarımda yenilenmiştir.

Yapıya, Bursa Kalesi içinde olduğu için "Kale Camii”, Bey Sarayı’nın karşısında olduğu için "Saray Camii" denilmiştir. Kimi kaynaklarda yapının banisi I. Murad'ın 1389’da Kosova Savaşı’nda şehit olmasından sonra "Şehadet Camii" adını aldığı belirtilir.^{[3]Şehadet Cami.} Bir rivayete göre I. Murad vakit namazlarını kılmıyordu ve bu durum halkta tepkiye neden olduğundan namaz kıldığına şehadet etmesi için bu camiyi yaptırmış; bu nedenle "Şehadet Camii" denmiştir.^{[6]Gülgen, Hicabi. Bursa Şehadet Camii. 2021.}

II. Dünya Savaşı yıllarında ibadete kapanan cami, 1946'da Bursa Eski Eserleri Sevenler Kurumu'nun talebi sonucu ibadete açıldı, basit onarımlar yaptırılıp yeniden hizmete girdi.^{[7]Keskin, Duygu. Türkiye'de yerel sivil tolum kuruluşlarının mimari korumaya katkıları: Bursa Eski Eserleri Sevenler Kurumu ve restorasyon faaliyetleri. 2015.}

Doğu kapısı üzerinde küçük boy nesih harflerle Arapça yazılmış mermer bir kitabe vardır. Bu kitabe, Bursa fethedildiğinde Orhan Gazi tarafından Hisar'da inşa edilmiş olan ve 1855 depreminde yıkılan mescide aittir.^{[5]Türkiye'de Vakıf Abideler ve Eski Eserler III (Bursa İl Merkezi). 1983.} Hisar'daki mescit günümüze gelememiştir.