Şair Hayâlî Çeşmesi

Şair Hayâlî Çeşmesi veya İki Lüleli Çeşme, Edirne ili Merkez ilçesi sınırları içerisindeki günümüze ulaşamamış Vize Çelebi Camii avlu duvarında bulunan ve 16. yüzyılda Şair Hayâlî tarafından yaptırılmış bir Osmanlı dönemi çeşmesidir.

Tarihi

Üzerinde bir inşa kitabesi bulunmadığından kesin inşa tarihi bilinmeyen çeşmenin banisinin 1557 yılında Edirne'de vefat eden Şair Hayâlî olduğu aktarılmaktadır.Adn|Ahmed Badî, Vize Çelebi Mahallesi'nde Uzunkaldırım Caddesi'nde seksen ikinci numaradaki çeşmenin, hemen yanında medfun bulunan Hayâlî Bey tarafından yaptırıldığını yazmaktadır.^{[1]Bâdi, Ahmed. Riyâz-ı Belde-i Edirne - 20. Yüzyıla Kadar Osmanlı Edirne'si. Trakya Üniversitesi Yayınları, 2014, s. 304.[2]Peremeci, Osman Nuri. Edirne Tarihi. Resimli Ay Matbaası T. L. Şirketi, 1939, s. 195.} Çeşme üzerinde bulunan tamir kitabesine göre Hicri 1324 (Miladi 1906) tarihinde Mustafa Bey tarafından tamir ettirilmiştir. İki Lüleli Çeşme olarak anılmasının sebebi geçmişte devamlı akan iki adet lülesinin bulunmasıdır.^{[3]Köylüoğlu, Neriman Meriç. Edirne'de Osmanlıdan Günümüze Su Yapıları. Türk Kütüphaneciler Derneği Edirne Şubesi Yayınları, 2001, s. 113.}

Mülkiyeti Edirne Belediyesi'ne ait olan çeşme, Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 04.07.2003 tarih ve 7697 sayılı kararıyla korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı (1. grup) olarak tescil edilmiştir.^{[4]Edirne Taşınmaz Kültür Varlıkları Envanteri Cilt I. Edirne Valiliği Yayınları, 2013, s. 300-301.}

Mimarisi

Dikdörtgen planlı, kesme taş ve mermer malzemeli, yan yana iki adet sivri kemerli nişten oluşan tek cepheli bir çeşmedir. Yol seviyesinin yükselmesi nedeniyle özgün yalakları ortadan kalkmıştır. İki nişin arasında mermer bir tamir kitabesi bulunmaktadır. Hazne üzeri içten beşik tonoz, dıştan ise kesik piramidal taş bir çatıyla örtülüdür. Özgün ayna taşları sökülmüştür. Bitişiğinde Şair Hayâlî Mezarı bulunmaktadır.^{[3]Köylüoğlu, Neriman Meriç. Edirne'de Osmanlıdan Günümüze Su Yapıları. Türk Kütüphaneciler Derneği Edirne Şubesi Yayınları, 2001, s. 113.[5]Karademir, Murat. Edirne Çeşmeleri. Edirne Valiliği Yayınları, 2008, s. 125-128.[6]ŞAİR HAYALİ ÇEŞMESİ - Edirne. Türkiye Kültür Portalı.}

Kitabesi

Çeşme cephesindeki iki adet sivri kemerli niş arasında bulunan dört satırlık sülüs hatla yazılmış Osmanlıca mermer tamir kitabesine göre çeşme Hicri 1324 (Miladi 1906) tarihinde Mustafa Bey tarafından tamir ettirilmiştir.^{[3]Köylüoğlu, Neriman Meriç. Edirne'de Osmanlıdan Günümüze Su Yapıları. Türk Kütüphaneciler Derneği Edirne Şubesi Yayınları, 2001, s. 113.[5]Karademir, Murat. Edirne Çeşmeleri. Edirne Valiliği Yayınları, 2008, s. 125-128.}

Tamir kitabesinin Murat Karademir tarafından aktarılan transkripsiyonu:4

Edirne eşrafından Saadetlü Hacı Mustafa beğin validesi Atiye hanım ve pederi Hacı Muhammed Efendi, haremi Arife, kerimesi Atiye Kayın validesi Hanife, Kayın pederi Abdulkadir ve mahdumu şehid Hacı Muhammed Nuri beğin ceddi ruhları içün Fatiha 1324