İsmail Zühdî Efendi

İsmail Zühdî Efendi (Osmanlıca: اسماعيل زهدى , ö. 1806), Yeni İsmail Zühdi adıyla da tanınan Osmanlı hattatı idi.

Hayatı

İsmail Zühdi, Karadeniz kıyısındaki Ünye'de doğdu. Babası Mehmed Kaptan, küçük yaşta onu Kur'an öğrenmesi için İstanbul'a götürdü.^{[1]Derman, M. Uğur. Letters in Gold: Ottoman Calligraphy from the Sakıp Sabancı Collection, Istanbul. Metropolitan Museum of Art, 1998.} Aynı adı taşıyan ve daha önceki bir dönemde yaşamış başka bir hattattan ayırt edilmesi için Yeni İsmail Zühdi veya İkinci İsmail Zühdi olarak da anılır.^{[2]İSMÂİL ZÜHDÜ, Yeni.}

İsmail Zühdi'nin Mustafa Râkım adında küçük bir kardeşi vardı.^{[3]Mülayim, Selçuk and Akşit, İlhan. Turkish Art and Architecture in Anatolia & Mimar Sinan, s. 260 (Akşit, 2005).} O da ilerleyen yıllarda ünlü bir hattat oldu. Mustafa henüz küçük yaşlardayken babası onu İstanbul'a, İsmail Zühdi'nin yanına gönderdi. Bu sırada İsmail Zühdi, Saray'da hat hocalığına atanmıştı. Mustafa Râkım da burada ağabeyinin öğrencisi olarak hat eğitimi aldı.^{[1]Derman, M. Uğur. Letters in Gold: Ottoman Calligraphy from the Sakıp Sabancı Collection, Istanbul. Metropolitan Museum of Art, 1998.}

İsmail Zühdi, sağlam, güçlü ve usta işi bir yazı üslubuna sahipti.^{[4]Huart, C., Les Calligraphes et les Miniaturistes de l'Orient Musulman 1972, s. 188.} İki kardeş, Hâfız Osman'ın eserlerinden hareketle kendilerine özgü bir hat üslubu geliştirdiler. Özellikle celî sülüs yazısında, hem estetik açıdan başarılı hem de daha önceki hattatların ulaşmakta zorlandığı bir seviyeye ulaştılar. Mustafa Râkım zamanla tuğra sanatını ileri bir seviyeye taşıdı ve diğer yazı türlerinde de önemli yenilikler yaptı. Böylece İsmail Zühdi'nin en tanınmış öğrencisi ve devam ettirdiği hat ekolünün en önemli temsilcilerinden biri hâline geldi.^{[1]Derman, M. Uğur. Letters in Gold: Ottoman Calligraphy from the Sakıp Sabancı Collection, Istanbul. Metropolitan Museum of Art, 1998.}

İsmail Zühdi'nin hattıyla yazılmış yaklaşık kırk Kur'an nüshası günümüze ulaşmıştır. Bunun yanı sıra çok sayıda yazı levhası, kıta ve murakka da bırakmıştır. Eyüp'teki Defterdar semtinde bulunan Eyüp Sultan Türbesi'nin kitabeleri de İsmail Zühdi'nin eseridir. Aynı türbenin kapısı üzerinde yer alan kitabe ise Mustafa İzzet Yesârî tarafından yazılmıştır. İsmail Zühdi 1806 yılında vefat etti ve Edirnekapı Şehitliği'ne defnedildi. Kardeşi Mustafa Râkım, onun mezar taşına vefat kitabesini yazdı.^{[4]Huart, C., Les Calligraphes et les Miniaturistes de l'Orient Musulman 1972, s. 188.}

Ayrıca bakınız

• Osmanlı kültürü

• Hüsn-i hat

• Osmanlı Sanatı

• Sülüs