Üç Günbed Türbe

Üç Günbed Türbe (سه‌گنبد, Segünbed; Üç Günbəz türbəsi/اوچ گونبز توربه‌سی), İran'da, Batı Azerbaycan'ın Urmiye şehrinde bulunan Selçuklu döneminde yapılmış bir türbedir. Urmiye Gölü kıyısında yer almaktadır.^{[1]آشنایی با برج سه گنبد - آذربایجان‌غربی. hamshahrionline.ir, 25 Ekim 2009.}

Tarihi

Üç Günbed Türbe'nin adına dair çeşitli yorumlar olsa da, bilimsel temelli tek fikir, anıtın bir zamanlar parçası olduğu kule şeklindeki üç mezar grubundan bir kalıntı olduğu ve tek başına esgi adını taşıdığıdır. Hamdullah el-Müstevfî'nin "Târih-i Güzîde" (1330) adlı eserinde Meraga vilayetinde "Se günbed" isminin zikredilmesi, Cafer Giyasi'ye göre, bu türbe veya türbeler grubunun büyük bir etki yarattığının ve o dönemde tanınmış olduğunun bir göstergesidir.^{[2]Qiyasi, Cəfər. Nizami dövrü memarlıq abidələri. İşıq nəşriyyatı, 1991, s. 94.}

Halk efsanesine göre, Üç Günbed Türbe, Celâleddin Harezmşah tarafından yaptırılmıştır. Ancak türbenin kitabesinden, türbenin Celâleddin'in Azerbaycan'a gelişinden çok önce 1184'te inşa edildiği anlaşılmaktadır. Üç Günbed'in yanındaki mahvolmuş bir türbenin Celâleddin'in dönemine ait olması muhtemeldir.^{[3]Qiyasi, Cəfər. Nizami dövrü memarlıq abidələri. İşıq nəşriyyatı, 1991, s. 93.} Anıtı diken mimar, mezarın kitabesine öz imzasını koymuştur. Türbenin mimarı Abumansur Musa oğludur.

Mimari

Üç Günbed Türbe'nin planı dıştan dairesel, içten kare şeklindedir. Konik dış kubbe çökmüştür. Serdabesinin ve üst kulesinin kapıları üst üstedir. Anıtın silindirik kapasitesi, oturma kapasitesi veya yapı malzemesi ile bölünmez. Taştan yapılmış alt kısmı, üst odanın zemininden oldukça yüksektir ve tüm yüksekliğin yaklaşık üçte biri kadardır.^{[1]آشنایی با برج سه گنبد - آذربایجان‌غربی. hamshahrionline.ir, 25 Ekim 2009.}