Ömer Muhtar

Ömer Muhtar (Arapça: عمر المختار Omar Al-Mukhtār) (d. 20 Ağustos 1858 - ö. 16 Eylül 1931), Libya'da İtalyanlara karşı yürütülen direniş hareketinin devrimci önderi.

Dinî öğrenim gördü ve el-Kasr'daki Senusi aşireti lideri oldu. İtalyanların 1911'de Libya'ya çıkarma yapması üzerine Osmanlı subayları ve Senusi şeyhi Ahmed eş-Şerif es-Senusi önderliğinde başlayan direniş hareketine gönüllü olarak katıldı. Bu direniş esnasında Enver Bey (daha sonra Enver Paşa) ile çalıştı; aralarında bir silah arkadaşlığı bağı gelişti.^{[1]Ömer Muhtar’ın Oğlu İle Konuştuk!.}

Uşi Antlaşması'yla Osmanlı Devleti'nin Libya üzerindeki hakimiyeti resmen sona erdi. İtalyan yönetiminin Trablusgarp'taki milliyetçi kuvvetler ve Berka'daki Senusilerle yaptığı uzlaşma görüşmeleri sonuçsuz kaldı. Ömer Muhtar 1922'de İtalya'da iktidara gelen Faşistlerin Libya'yı sömürgeleştirme politikasına karşı 1923'te Berka'da yeni bir direniş hareketi başlattı. Cebelü'l-Ahdar'da yaşayan aşiretlerden topladığı gerilla güçleriyle başarılı baskınlar gerçekleştirerek İtalyan kuvvetlerine ağır kayıplar verdirdi. Mısır ve Sudan'dan gelen yardımların kesilmesine karşın, Bedevi köylülerin yardımıyla direnişini 1931'e değin sürdürdü. 11 Eylül 1931'de bir çarpışmada yaralanarak İtalyanlara esir düştü. General Rodolfo Graziani'nin başkanlığında bir savaş mahkemesince ölüme mahkûm edildi ve Saluk'ta asıldı.

Mirası

• Omar Al-Mukhtar Üniversitesi 1961 yılında kurulmuştur.^{[2]Omar Al-Mukhtar University – Libya.}

• Ömer Muhtar'ın yüzü 1971'den bu yana Libya'nın on dinar banknotunda yer almaktadır.

• Son yılları Anthony Quinn, Oliver Reed ve Irene Papas'ın oynadığı Çöl Aslanı Ömer Muhtar (1981) filminde anlatılmıştır. Film, Muhtar'ın Rodolfo Graziani'nin güçlerine karşı verdiği mücadeleleri konu almaktadır.

• Ömer'in filmde kullandığı bir ifade Müslümanlar tarafından popülerleştirilmiştir, . "Biz teslim olmayacak insanlarız, kazanırız ya da ölürüz."

• 2009 yılında Libya lideri Muammer Kaddafi, Roma'ya yaptığı bir devlet ziyareti sırasında göğsüne Muhtar'ın İtalyan esaretinde çekilmiş bir fotoğrafını takmış ve ziyaret sırasında Muhtar'ın büyük oğlunu da yanında getirmiştir.

• 17 Şubat 2011'de başlayan Libya İç Savaşı ile birlikte Ömer Muhtar yeniden birleşik, özgür bir Libya'nın sembolü haline geldi ve Kaddafist karşıtı güçlerin çeşitli bayrak ve posterlerinde resmi yer aldı. İsyancı milisler tugaylarından birine "Ömer Muhtar Tugayı" adını vermişlerdir.^{[3]Libyan rebels crack down on rogue militias - The Globe and Mail. The Globe and Mail.}

• Ürdün'ün İrbid kentinde bir okula Muhtar'ın adı verilmiştir.

• Tampa, Florida, ABD'de Muhtar'ın adını taşıyan bir mescit bulunmaktadır ve "Mescid Omar Al-Mukhtar" olarak bilinmektedir.

• Muhtar'ın adının verildiği sokaklar:

• Kuveyt Şehri, Kuveyt (Omar Al-Mukhtar Sokağı)

• Gazze (Omar Mukhtar Sokağı)

• Kahire, Mısır (Omar Al Mukhtar Sokağı)

• Doha'nın West Bay bölgesi, Katar (Omar Al Mukhtar Sokağı)

• Bizerte, Tunus

• Riyad, Suudi Arabistan (Omar Al Mukhtar Caddesi)

• İrbid, Ürdün

• Tanca, Fas (Avenue Omar Mokhtar)

• Türkiye'de 2023-2024 yılları arasında tabii'de yayımlanan Mahsusa: Trablusgarb adlı dizide Uğur Pektaş tarafından canlandırılmıştır.

Dış bağlantılar

• Anadolu Ajansı tarafından hazırlanmış bir infografik