Çin Tatarları

Çin Tatarları (; Tatarca: Qıtay tatarları), günümüz Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) topraklarında yaşayan Tatarlardır. ÇHC'nin resmî olarak tanıdığı 56 etnik gruptan biridir. Çin Tatarlarının %90'ından fazlası Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde yaşamaktadır.^{[1]国家统计局：《2000年第五次人口普查数据》.}

Çin Tatarlarının ataları çoğunlukla İdil Tatarlarındandır ve 19. yüzyılda Sincan'a gelip yerleşmiş tüccarlardır; bunların dışında 19. yüzyılda ve 20. yüzyılın başında günümüz Rusya'dan Sincan'a gelip yerleşmiş öğretmenler ve imamlar da olmuştur.^{[2]塔塔尔族.}

Çin'deki Tatarların çoğu Sünni Müslümanlığının Hanefi mezhebine mensuptur. Tatarcaya uyarlanmış Arap harflerini kullanarak yazı yazarlar.^{[3]塔塔尔族. 17 Nisan 2006.} Tatarlar bölgede yaşayan Kazaklar ve Uygurlarla yakın temasta bulundukları için Kazak ve Uygur dillerinin Çin Tatarlarının gündelik hayatlarındaki etkisi gitgide büyümektedir.^{[2]塔塔尔族.[3]塔塔尔族. 17 Nisan 2006.}

Özellikle 19. yüzyıl ve 20. yüzyılın başında, Tatarların Sincan'daki çağdaş Türk eğitiminde bulundukları katkı pek derin sayılır. 20. yüzyılın başında Sincan'da Çin Tatarları tarafından Cedidci medreseler kuruldu. Ünlü Uygur alim ve dilbilimci , eğitimini Cedidci Tatarların işlettiği bir okulda almıştır.^{[4]Struggle by the Pen: The Uyghur Discourse of Nation and National Interest, c.1900-1949. 2015, s. 80-81.}

Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramı gibi İslamî bayramları kutlamanın yanı sıra, Çin Tatarları her sene 20 ile 25 Haziran tarihleri arasında Sabantoy Bayramı'nı da kutlarlar.^{[2]塔塔尔族.}

Terminoloji

"Tatar" ismi, tarih boyunca Çince kaynaklara birçok farklı şekilde uyarlanmıştır. Tang Hanedanı (8. yüzyıl) döneminde "Tatar" anlamına gelen "Dádàn" terimi kullanıldı;^{[3]塔塔尔族. 17 Nisan 2006.} bu, Çin'in kuzeyindeki bozkırlardaki Moğolca konuşan halkları tanımlamak için kullanıldı.^{[5]Ulrich Theobald'ın "chinaknowledge.com" sitesi için yazdığı "Dada 韃靼 Tatars " başlıklı makalesinde kaynak olarak gösterilmiştir.} Bunun sonrasında, günümüzdeki Pinyin karşılığı "Dádá" olan birçok diğer farklı yazılış şekli de ortaya çıktı (达达/達達; 达怛/達怛; 鞑靼/韃靼).^{[3]塔塔尔族. 17 Nisan 2006.} Özellikle Yuan Hanedanı (14. yüzyıl) döneminden sonra, Tatarlara atfen "鞑靼/韃靼" Dádá terimi sabitleşmiş oldu.

Çin Halk Cumhuriyeti devletinin kuruluşu sonrasında ise Hükûmet, Çin'de yaşayan Tatarları "Tǎtǎěr zú" (, "Tatar milleti") ismiyle Zhonghua minzu kavramı kapsamına giren 56 etnik grubun biri olarak tanıdı ve bu terim, günümüze dek kullanımda bulunmaya devam etmektedir.

Nüfus dağılımı

Çin'deki Tatar nüfusunun sayısı 2000 yılı itibarıyla 5.000 kişiden azdır. Çin Tatarları başta Sincan Uygur Özerk Bölgesi olmak üzere ağırlıklı olarak Kuzeybatı Çin'de yaşarlar. Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ndeki Sanci Hui Özerk İli'nin Guçung İlçesi'ne bağlı , tüm Çin çapında Tatar milletine adanmış tek köydür.^{[3]塔塔尔族. 17 Nisan 2006.}

2000 yılında yapılmış 'ndaki nüfus verileri şöyledir:^{[1]国家统计局：《2000年第五次人口普查数据》.}

Ayrıca bakınız

• Çin'de İslam

• (siyasetçi, pedagog ve gazeteci)

• İdil Tatarları

• (11. üyesi)

Ek materyaller

• Baidu Baikede https://baike.baidu.com/item/%E5%A1%94%E5%A1%94%E5%B0%94%E6%97%8FWebarşiv|url=https://web.archive.org/web/20200606130944/https://baike.baidu.com/item/%E5%A1%94%E5%A1%94%E5%B0%94%E6%97%8F |tarih=6 Haziran 2020 makalesi (Çince)