Çürüksulu Osman Ziyâ Paşa

Çürüksulu Osman Ziyâ Paşa (; d. 1837/8, Ozurgeti/Çürüksu – ö. 1908/9, İstanbul), Gürcü Tavdgiridze hânedanının bir üyesi, Osmanlı vâlisi ve generalidir.

Hayatı

1837 ya da 1838'de Osmanlı İmparatorluğu'nun Çıldır Beylerbeyliği'ndeki Ozurgeti veya Çürüksu şehrinde Gürcü Tavdgiridze hânedanına doğdu. Babası Mehmed Bey'dir, annesi ise Fatma Dindine Hanım'dır. Üç kez evlenen Mehmed Bey'in Dindine Hanım'la dört evlâdı oldu; bir kız (Elmas) ve üç erkek (Ali, Osman ve Sefer). Babasının başka kadınlardan da çocukları olduğu biliniyor. Kardeşi Sefer Bey (d. 1843) 1864'te büyük olasılıkla Rus-Çerkes Savaşı'nda Ruslar tarafından öldürüldü.^{[1]Özel, Oktay. Çürüksulu Ali Paşa ve Ailesi Üzerine Biyografik Notlar. Kebikeç, 2003, s. 99.}

Kardeşleriyle birlikte Kırım Savaşı'na katıldı, gösterdiği başarıları dolayısıyla kapıcıbaşı yapıldı; yarı kardeşi Hasan Paşa ise savaşta öldürüldü. Lazistan Sancağı'nın Aşağı Acara bölgesini yönetti; bu sırada Acaralı Osman Paşa olarak anılıyordu. 93 Harbi'nde Hulo ve Çakvi kasabalarından gönüllü Acaralıları alarak Kafkas cephesinde Ruslarla çatıştı. Akabinde kardeşi Ali Paşa'yla Batum'un milis kuvvetlerinde bulundu. Savaş boyunca kardeşi Ali Paşa'yla birlikte Rusya'nın zulmünden kaçan Gürcü muhâcirleri Ordu, Fatsa, Ünye ve diğer yerleşim yerlerine iskân ettiler. Hizmetlerinden ötürü 3. dereceden Mecîdiye Nişanı'yla taltif edildi.^{[1]Özel, Oktay. Çürüksulu Ali Paşa ve Ailesi Üzerine Biyografik Notlar. Kebikeç, 2003, s. 99.[2]Albayrak, Hüseyin. Dünden Bugüne Trabzon Basını, 1869-2009. Trabzon İli ve İlçeleri Eğitim Kültür ve Sosyal Yardımlaşma Vakfı, 2010, s. 3.}

1878'de Trabzon'a göçerek kısa bir süre zarfında vâlisi yapıldı. 93 Harbi'nde tüm mallarını kaybeden Osman Paşa, kendisine Osmanlı Devleti'nden Akçaabat'ta oldukça büyük topraklar verildi. Buralarda diğer Gürcülerle birlikte çoğunlukla tütün üretti. Ağustos 1880 – Nisan 1882 araları İşkodra valiliği görevini sürdürdü.^{[3]Kuneralp, Sinan. Son Dönem Osmanlı Erkân ve Ricali (1839-1922), Prosopoprafik Rehber. İsis, 1999, s. 116.} Sonralardan İstanbul'a taşındı, orada 1908 veya 1909'da 69-72 yaşlarında öldü; arkasından Üsküdar'daki Edirnekapı Şehitliği'ne defnedildi. Gürcü-Abhaz asıllı Nokhta Şervaşidze'yle beş oğlu ve bir kızı oldu.^{[4]Kasap, Murat. Osmanlı Gürcüleri. Gürcistan Dostluk Derneği Yayınları, 2012, s. 166-167.[5]სურმანიძე, რ. (2014). ენციკლოპედია საქართველო [Ansiklopedi Gürcistan], Tiflis, c. 3, s. 432.}