# Ziya Hurşit > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ziya_Hur%C5%9Fit > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ziya Hurşit, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ziya_Hur%C5%9Fit (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/30/Ziyahursit.jpg) * (public-domain)* - **Doğum tarihi:** 1892 - **Doğum yeri:** Hemşin, Rize, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 14 Temmuz 1926 - **Ölüm yeri:** İzmir, Türkiye - **Ölüm sebebi:** İdam - **Yattığı yer:** Kokluca Mezarlığı, İzmir - **Milliyeti:** Türk - **Meslek:** Siyasetçi ![İzmir Suikastı duruşmalarından çıkan idam kararı sonrası asılarak idam edilen Ziya Hurşit Bey.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Ziya_Hur%C5%9Fit_Bey_hung_on_the_gallows_tree.JPG/1280px-Ziya_Hur%C5%9Fit_Bey_hung_on_the_gallows_tree.JPG) *İzmir Suikastı duruşmalarından çıkan idam kararı sonrası asılarak idam edilen Ziya Hurşit Bey. (public-domain)* **Ziya Hurşit Bey** (1892, [Hemşin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hem%C5%9Fin) - 14 Temmuz 1926, [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)), Türk siyasetçi. Almanya'da eğitim görmesinin ardından, Trabzon delegesi olarak [Erzurum Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum_Kongresi)'ne katıldı. [Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda da mücadele eden Ziya Hurşit Bey; [Türkiye Büyük Millet Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)nin [I. döneminde](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_1._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi) [İkinci Grup](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Grup)'ta, [Lazistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazistan) milletvekili olarak yer aldı. Bir dönem [Yozgat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yozgat) [İstiklâl Mahkemesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stikl%C3%A2l_mahkemesi) üyeliği yaptı. Meclisin [II. döneminde](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_2._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi) milletvekilliğine aday gösterilmedi. 14 Haziran 1926 tarihinde, Cumhurbaşkanı [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'ya [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)'de yapılması planlanan [suikastın](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir_Suikast%C4%B1) tetikçileri arasında yer aldı. Planın gün yüzüne çıkmasının ardından tutuklandı ve İzmir'e gelen İstiklâl Mahkemesi tarafından yargılandı. İdam cezasına çarptırılan Ziya Hurşit Bey'in cezası, 14 Temmuz günü İzmir'de infaz edildi. ## İlk yılları ve eğitimi 1892 yılında, [Rize](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rize_%28il%29)'nin [Hemşin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hem%C5%9Fin) ilçesinde doğdu.[^1] Babası Kadı Hurşit Efendi, [Ardahan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ardahan) taraflarından Rize'ye gelen Kürdoğlu ailesine mensuptu.[^2] İlk ve orta öğrenimini [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)'da alan Ziya Hurşit, daha sonraları [Almanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanya)'nın [Danzig](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gda%C5%84sk) şehrinde gemi inşaatı ve telsiz öğrenimi gördü.[^3] Öğreniminin ardından Eskişehir Sultanisi'nde Almanca öğretmenliği yapmaya başladı. 21 Temmuz-7 Ağustos 1919 tarihleri arasında düzenlenen [Erzurum Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum_Kongresi)'ne [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon) delegesi olarak katıldı. ## Siyasî kariyeri [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk), Erzurum Kongresi'nde tanıdığı Ziya Hurşit Bey'i [Lazistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazistan) milletvekili adayı olarak gösterilirken, ağabeyi [Faik Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Faik_G%C3%BCnday)'i de [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas_%28il%29)'a vali olarak atadı.[^4] Mecliste divan kâtipliği yapan Ziya Hurşit Bey, [Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_ve_Rumeli_M%C3%BCd%C3%A2faa-i_Hukuk_Cemiyeti)nin muhalefeti konumundaki [İkinci Grup](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Grup)'ta yer aldı.[^5] Meclisin [II. döneminde](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_2._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi) ise milletvekilliğine aday gösterilmedi.[^6] 8 Eylül 1921 günü Başkomutanın emriyle kurulan Yozgat İstiklâl Mahkemesi'ne atanmış ancak gitmemiştir.[^7] ## Siyaset sonrası yaşamı II. dönemde milletvekili olamamasının ardından siyasi hayatını sonlandıran Ziya Hurşit Bey, ağabeyi Faik Bey ve kardeşi Fazıl Bey'in yardımlarıyla, Esad Bey ile birlikte ticarete başladı. Ticarette zarar etmesinin ardından Faik Bey, anılarında okul arkadaşı Hariciye Müsteşarı [Tevfik Kamil Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tevfik_Kamil_Koperler)'e Ziya Hurşit'i devlete yerleştirmek için rica ettiğini; ancak Başbakan [İsmet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smet_%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC)'nın bunu reddettiğini yazmaktadır.[^8] Bir müddet, 17 Kasım 1924'te kurulmuş olan [Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terakkiperver_Cumhuriyet_F%C4%B1rkas%C4%B1)'nın [Karadeniz yöresinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz_B%C3%B6lgesi) teşkilatlanması için uğraştıysa da parti 5 Haziran 1925'te kapatıldı.[^9] 16 Haziran 1926 tarihinde [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)'de Mustafa Kemal Paşa'ya karşı suikast hazırlığı yapmakta olduğu gerekçesiyle tutuklandı. Yapılan suçlamaya göre Ziya Hurşit'le birlikte hareket eden "Gürcü" Yusuf, "Laz" İsmail ve "Çopur" Hilmi; [Kemeraltı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemeralt%C4%B1) karakolu önünde Mustafa Kemal Paşa'ya ateş edeceklerdi. Ziya Hurşit ve arkadaşları kargaşadan yararlanarak Yemiş çarşısında bekleyen bir arabayla "Giritli" Şevki'nin rıhtımda bekleyen motoruna binip [Sakız Adası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sak%C4%B1z_Adas%C4%B1)'na kaçacaklardı. Fakat son anda "Giritli" Şevki'nin pişmanlık duyarak suikastçıları ihbar etmesi sonucu Ziya Hurşit ve arkadaşları yakalandılar. İzmir'de [İstiklâl Mahkemesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stikl%C3%A2l_mahkemesi) yapılan duruşmalar sonucunda Ziya Hurşit, idam cezası alan on beş (ikisi gıyabında) kişi arasında yer aldı. 14 Temmuz 1926'da İzmir'de suikastın yapılması planlanan Gaffarzade Oteli'nin köşesinde asılarak infaz edildi.[^10] ## Popüler kültürdeki yeri Ziya Hurşit Bey'in ismi [Şükrü Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_%C5%9E%C3%BCkr%C3%BC_Bay%C4%B1nd%C4%B1r) ile birlikte, kendileriyle aynı dönemde milletvekilliği yapan [Rıza Nur](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C4%B1za_Nur)'un yazdığı bir şiirde geçer:[^11] Sonuncu Şükrü, Ziya Hurşid'dir. Millet yolunda ölen şehiddir. Kahramanlığını söylet işittir! Savur bombayı, adın söylensin! Ziya Hurşit Bey'in kardeşi Faik Günday'ın torunu [Hakan Günday](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hakan_G%C3%BCnday)'ın 2009 yılında yayımlanan *Ziyan* adlı romanının ana karakterlerinden birisi olarak yer aldı.[^12] Ziya Hurşit'i, [TRT](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_Radyo_Televizyon_Kurumu)'nin hazırladığı [*Kurtuluş*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kurtulu%C5%9F_%28dizi%29) dizisi ve [*Cumhuriyet*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cumhuriyet_%28film%29) filminde [Tarık Ünlüoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tar%C4%B1k_%C3%9Cnl%C3%BCo%C4%9Flu) canlandırmıştır. [^1]: Kocahanoğlu, Osman Selim; sf. 228 [^2]: Kocahanoğlu, Osman Selim; sf. 228 [^3]: Kocahanoğlu, Osman Selim; sf. 228 [^4]: Kocahanoğlu, Osman Selim; sf. 228 [^5]: Kocahanoğlu, Osman Selim; sf. 228 [^6]: Kocahanoğlu, Osman Selim; sf. 229 [^7]: Aybars, Ergun. İstiklal mahkemeleri. Bilgi Yayınevi, 1975, s. 147. [^8]: Kocahanoğlu, Osman Selim; sf. 229 [^9]: Kocahanoğlu, Osman Selim; sf. 229 [^10]: 1926 İzmir Suikastı ve İstiklal Mahkemeleri. 2006, s. 64. [^11]: Kocahanoğlu, Osman Selim; sf. 229 [^12]: 'Atatürk'ü öldürmek isteyen adamı merak ettim'. 16 Eylül 2009.