Zeytun İsyanı (1915)

Zeytun (Süleymanlı) kentindeki Hınçak Terör Örgütü (Ermeni milisleri), ilki 30 Ağustos-1 Aralık 1914 tarihleri arasında, ikincisi ise 25 Mart 1915'te olmak üzere Osmanlı İmparatorluğu'na karşı iki silahlı çatışmada direnmişti. İsyancı Ermeni çeteleri ezici bir mağlubiyet almıştır. Olayda Batılı güçlerin etkisi bulunmaktadır. Silah yardımı yapan Batılı bazı ülkeler Ermenileri Türklerin aleyhine kışkırtmıştır.

Birinci İsyan

30 Ağustos 1914'ten 1 Aralık 1914'e kadar üç ay süren ilk direnişte^{[1]Bartrop, Paul R.. Modern Genocide: A Documentary and Reference Guide. ABC-CLIO, 12 Eylül 2019, s. 86.} Ermenilerin tüm Osmanlı birliklerini bozguna uğrattığı bildirilmiştir.^{[2]Washington Post. Washington Post 12 Kasım 1914, Cuma. ERMENİLER RUSLARA KATILIYOR (bu Van İsyanı ile alakalı) VE ZEYTUN YAKINLARINDA 20,000 TÜRK DAĞITIYORLAR (Bu Zeytun ile alakalı), '(daha detaylı araştırma için bu fotoğrafı inceleyebilirsiniz)} 60 Ermeni milis ilk çatışma sırasında öldü. Yerel Ermeni sivil nüfusun yaklaşan katliamına karşı savaşmaya ve direnmeye yardımcı oldular.^{[3]Dündar, Fuat. Crime of Numbers: The Role of Statistics in the Armenian Question (1878-1918). Transaction Publishers, 31 Aralık 2011, s. 129.[4]Payaslian, Simon. The History of Armenia. Palgrave Macmillan, 26 Aralık 2007.}

İkinci İsyan

Zeytun'un 25 Mart 1915 tarihinde Osmanlı Ordusu tarafından ele geçirildiği bildirilmektedir. Çatışmaların başlangıç tarihi bilinmemektedir, ancak İstanbul'daki Alman büyükelçisinin (Wangenheim) Reichskanzler'e (Bethmann Hollweg) gönderdiği bir raporda çatışmaların birkaç haftadır devam ettiği bildirilmektedir.^{[5]Alman Büyükelçi Wangenheim'ın Alman Reichskanzler (Bethmann Hollweg) gönderdiği pr. 05/13/1915 a.m. telgraftan}

Popüler kültürde yeri

İsyan, Musa Dağı'nda Kırk Gün isimli bir romanda geçmektedir.^{[6]Werfel, Franz. The Forty Days of Musa Dagh. The Viking Press, 1935, s. 81-114.}