# Zenci Musa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Zenci_Musa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Zenci Musa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Zenci_Musa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f1/Zenci-musa.jpg) * (public-domain)* - **Takma adı:** Zenci Musa - **Doğum tarihi:** 1880 - **Doğum yeri:** Girit, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** Üsküdar, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm sebebi:** Verem - **Yattığı yer:** Özbekler Tekkesi - **Diğer adları:** Sudanlı Zenci Musa, Sudanlı Zenci Musa Bey - **Meslek:** İstihbaratçı - **Tanınma nedeni:** Kuşçubaşı Eşref'in emir eri olması - **Aile:** Şeyh Mansur (dede) **Zenci Musa** ya da **Sudanlı Zenci Musa** (1880, [Girit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Girit) - 1919, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), [Teşkîlât-ı Mahsûsa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Te%C5%9Fk%C3%AEl%C3%A2t-%C4%B1_Mahs%C3%BBsa) mensubu ve [Osmanlı ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu_%28modern_d%C3%B6nem%29)nda gönüllü askerdi. [Kuşcubaşı Eşref'](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C5%9Fref_Sencer_Ku%C5%9F%C3%A7uba%C5%9F%C4%B1)in emir eri olarak tanınmaktadır. ## Hayatı 1880 yılında [Girit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Girit)'te dünyaya geldi. Aslen [Sudan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sudan)lıdır. Babasıyla birlikte Girit'te yaşarken, babasının vefatı üzerine bir Türk hayranı olan[^1] dedesinin yanına [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'ye taşındı ve Türklerin olduğu bir mahallede yetişti.[^2][^3][^4] Musa, Türkçeyi iyi derecede bu mahallede öğrendi. Dedesi ile beraber 1911 yılında gönüllü olarak [Trablusgarb savaşına](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablusgarp_Sava%C5%9F%C4%B1) katıldı. Bu sırada [Libya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Libya)'ya yerli halkı [İtalyanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talyanlar)a karşı örgütlemeye gelen Kuşcu Başı Eşref ile tanıştı ve emir eri oldu.[^5][^6] Trablusgarb savaşının bitmesinin ardından [Balkan Savaşları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkan_Sava%C5%9Flar%C4%B1)na, [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) esnasında [Sina-Filistin Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye-Filistin_Cephesi)'ne, [Hicaz-Yemen Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicaz-Yemen_Cephesi)'ne, [Çanakkale Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_Sava%C5%9F%C4%B1)'na ve [Birinci Kanal Hareketi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Kanal_Harek%C3%A2t%C4%B1)'ne katıldı.[^7][^8][^9][^10] [Cemal Kutay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemal_Kutay)'ın iddiasına göre, İstanbul'un işgal günlerinde [Britanya Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Britanya_Ordusu) generali [General Harington](https://turkipedia.org/tr/wiki/Charles_Harington)'un Musa'yı İngilizler'in safına çekmek için altın teklif etmiş, fakat Musa bunu kabul etmemiştir.[^11] Katıldığı savaşlarda hem silahlı mücadele hem de istihbarat faaliyetleri yürütmüştür. 1919 yılında Üsküdar Şeyh Ata Efendi'nin [Özbekler Tekkesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekler_Tekkesi)'nde yaşarken verem hastalığından öldü.[^12][^13] Naaşı, Özbekler Tekkesi'nin yanında bulunan mezarlığa defnedildi. Günümüzde mezar yeri tam olarak bulunamadığından, mezarlık içerisinde belirlenen bir yere anısına kitabe konulmuştur.[^14] ![Zenci Musa'nın, Üsküdar Özbekler Tekkesi yanındaki mezarlıkta anısına yaptırılan kitabe.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Zenci-musa-kitabe1.jpg/1280px-Zenci-musa-kitabe1.jpg) *Zenci Musa'nın, Üsküdar Özbekler Tekkesi yanındaki mezarlıkta anısına yaptırılan kitabe. (Vlyalcin ( mesaj ), CC-BY-SA-3.0)* ## Popüler kültürdeki yeri [Mehmet Âkif Ersoy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmet_%C3%82kif_Ersoy) 1915 yılında Arabistan yolculuğu sırasında[^15][^16][^17] Eşref Bey'in yanındaki Zenci Musa ile tanıştı.[^18] Ersoy, daha sonra Zenci Musa ile ilgili şu dizeleri yazdı:[^19][^20] ““Eşref Bey’in emir eri Zenci Musa, Omzundan arşa yükseldi Nebi İsa”” [^1]: Aşk Olsun. Efor Yayınları, 2016, s. 222. [^2]: Mehmed Niyazi’nin Romanlarında Tarih Algısı. [^3]: Diyanet - Aylık Dergi - Aile - Çocuk - İlmi Dergi - Bülten. [^4]: Zenci Musa. 29 Temmuz 2017. [^5]: [ Yeni Safak Online - Gündem - Haber : Tarihin unuttuğu savaş - 22.4.2002 ]. [^6]: Sudanlı bir Osmanlı kahramanı: Zenci Musa. Dünya Bülteni. [^7]: Afro Türkler Dayanışma Derneği. [^8]: Sudanlı Zenci Musa Hartum’da Anıldı. 3 Aralık 2018. [^9]: Sudanlı Musa - Tvnet Belgesel Kitaplığı. [^10]: Request Rejected. [^11]: Lavrens'e karşı Kuşçubaşı. The University of California, s. 242-243. [^12]: Mehmet Niyazi Özdemir İle Adâlet ve Medeniyet Sohbeti. [^13]: Haber7. Zenci Musa'nın tek kişilik destanı. [^14]: Diyanet - Aylık Dergi - Aile - Çocuk - İlmi Dergi - Bülten. [^15]: Hayatı. [^16]: MEHMED ÂKİF ERSOY - TDV İslâm Ansiklopedisi. [^17]: Dijital Safahat. [^18]: Haber7. Zenci Musa'nın tek kişilik destanı. [^19]: Mehmed Niyazi’nin Romanlarında Tarih Algısı. [^20]: Diyanet - Aylık Dergi - Aile - Çocuk - İlmi Dergi - Bülten.