Zenci Musa

Zenci Musa ya da Sudanlı Zenci Musa (1880, Girit - 1919, İstanbul), Teşkîlât-ı Mahsûsa mensubu ve Osmanlı ordusunda gönüllü askerdi. Kuşcubaşı Eşref'in emir eri olarak tanınmaktadır.

Hayatı

1880 yılında Girit'te dünyaya geldi. Aslen Sudanlıdır. Babasıyla birlikte Girit'te yaşarken, babasının vefatı üzerine bir Türk hayranı olan^{[1]Aşk Olsun. Efor Yayınları, 2016, s. 222.} dedesinin yanına Kahire'ye taşındı ve Türklerin olduğu bir mahallede yetişti.^{[2]Mehmed Niyazi’nin Romanlarında Tarih Algısı.[3]Diyanet - Aylık Dergi - Aile - Çocuk - İlmi Dergi - Bülten.[4]Zenci Musa. 29 Temmuz 2017.} Musa, Türkçeyi iyi derecede bu mahallede öğrendi. Dedesi ile beraber 1911 yılında gönüllü olarak Trablusgarb savaşına katıldı. Bu sırada Libya'ya yerli halkı İtalyanlara karşı örgütlemeye gelen Kuşcu Başı Eşref ile tanıştı ve emir eri oldu.^{[5][ Yeni Safak Online - Gündem - Haber : Tarihin unuttuğu savaş - 22.4.2002 ].[6]Sudanlı bir Osmanlı kahramanı: Zenci Musa. Dünya Bülteni.} Trablusgarb savaşının bitmesinin ardından Balkan Savaşlarına, I. Dünya Savaşı esnasında Sina-Filistin Cephesi'ne, Hicaz-Yemen Cephesi'ne, Çanakkale Savaşı'na ve Birinci Kanal Hareketi'ne katıldı.^{[7]Afro Türkler Dayanışma Derneği.[8]Sudanlı Zenci Musa Hartum’da Anıldı. 3 Aralık 2018.[9]Sudanlı Musa - Tvnet Belgesel Kitaplığı.[10]Request Rejected.} Cemal Kutay'ın iddiasına göre, İstanbul'un işgal günlerinde Britanya Ordusu generali General Harington'un Musa'yı İngilizler'in safına çekmek için altın teklif etmiş, fakat Musa bunu kabul etmemiştir.^{[11]Lavrens'e karşı Kuşçubaşı. The University of California, s. 242-243.} Katıldığı savaşlarda hem silahlı mücadele hem de istihbarat faaliyetleri yürütmüştür. 1919 yılında Üsküdar Şeyh Ata Efendi'nin Özbekler Tekkesi'nde yaşarken verem hastalığından öldü.^{[12]Mehmet Niyazi Özdemir İle Adâlet ve Medeniyet Sohbeti.[13]Haber7. Zenci Musa'nın tek kişilik destanı.} Naaşı, Özbekler Tekkesi'nin yanında bulunan mezarlığa defnedildi. Günümüzde mezar yeri tam olarak bulunamadığından, mezarlık içerisinde belirlenen bir yere anısına kitabe konulmuştur.^{[3]Diyanet - Aylık Dergi - Aile - Çocuk - İlmi Dergi - Bülten.}

Popüler kültürdeki yeri

Mehmet Âkif Ersoy 1915 yılında Arabistan yolculuğu sırasında^{[14]Hayatı.[15]MEHMED ÂKİF ERSOY - TDV İslâm Ansiklopedisi.[16]Dijital Safahat.} Eşref Bey'in yanındaki Zenci Musa ile tanıştı.^{[13]Haber7. Zenci Musa'nın tek kişilik destanı.} Ersoy, daha sonra Zenci Musa ile ilgili şu dizeleri yazdı:^{[2]Mehmed Niyazi’nin Romanlarında Tarih Algısı.[3]Diyanet - Aylık Dergi - Aile - Çocuk - İlmi Dergi - Bülten.}

““Eşref Bey’in emir eri Zenci Musa, Omzundan arşa yükseldi Nebi İsa””