# Zekât > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Zek%C3%A2t > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Zekât, https://tr.wikipedia.org/wiki/Zek%C3%A2t (CC-BY-SA-4.0) **Zekât** (arالزكاة al-zzaka), [İslam'ın beş şartı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam%27%C4%B1n_be%C5%9F_%C5%9Fart%C4%B1)ndan biridir. Terim olarak [şeriat](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeriat)ta "asli ihtiyaçlar" dışında nisab miktarı[^1] mala sahip olan ve bu sebeple zengin sayılan [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman)'ın, bu zenginliği üzerinden bir tam yıl geçtiğinde dinî yükümlülük gereği zekât olarak vermesi gereken miktarın adıdır.[^2] [İslam öncesi Arap Yarımadası'](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam_%C3%B6ncesi_Arabistan)nda bulunan kabileler arası ticaret ilişkilerinde vergilendirme uygulanırdı. [İslam Peygamberi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed), [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) öncesi dönemin bazı uygulamalarını kaldırmış, değiştirmiş ya da aynen tutmuştur. [Mekke Dönemi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke_D%C3%B6nemi) mali yükümlülüklerden gelen vergiyi toplumsal bir uygulamadan çıkarmış, dinî bir yükümlülük hâline getirmiş ve insanların daha fazla sorumluluk hissetmesine yol açmıştır. Bu bağlamda zekât, [İslam Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam_devleti)'ne ödenen bir vergidir.[^3] Zekâtın bir vergi olmadığına dair iddialar da bulunmaktadır. ## Etimoloji Kelime olarak temizlik, artmak, bereketli olmak, iyi ve düzgün olmak anlamına gelir. Veren kimseyi cimrilikten, kirlerinden ve günahlardan temizlediği ve malında berekete vesile olduğu inancıyla kelime manası ile dinî manası arasında bir bağ kurulur. Dinî terminolojide mecburi olmayan, belirli şartlarla kısıtlanmayan bağışlar için [sadaka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadaka) kelimesi kullanılır. Tevbe Suresi 60. ayetinde ise bu anlayışın tersine olarak zekât kavramı yerine "sadakalar" kelimesi kullanılmıştır. ## Şeriat ve fıkıhta yeri Zekâtın [hicret](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicret)in ikinci yılında [Ramazan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ramazan) orucundan sonra [farz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Farz) kılındığı bilinmektedir. [Kur'an](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kur%27an)'da zekâttan [Ahzâb Sûresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahz%C3%A2b_Suresi) 33, Âraf 156, [Bakara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bakara_Suresi) 43, 83, 110, 177, 277; [Beyyine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyyine_Suresi) 5, [Enbiyâ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Enbiy%C3%A2_Suresi) 73, [Fussılet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fussilet_Suresi) 7, [Hac](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac_Suresi) 41, 78, [Lokman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lokman_Suresi) 4, [Mâide](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maide_Suresi) 12, 55, [Meryem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meryem_Suresi) 31, 55; [Mücadele](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCcadele_Suresi) 13, [Mü'minûn](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BC%27minun_Suresi) 4, [Müzzemmil](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCzzemmil_Suresi) 20, [Neml](https://turkipedia.org/tr/wiki/Neml_Suresi) 3, [Nisâ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nisa_Suresi) 77, 162, [Nûr](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nur_Suresi) 37, 56, [Rûm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum_Suresi) 39, [Tevbe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tevbe_Suresi) 5, 11, 18, 60 ve 71. ayetlerinde bahsedilir. Bakara Suresi: 277 Bu ayette beraber anılan namaz ve zekât, Kur'an'da aynı ifade ile birçok yerde daha tekrarlanır. ### Zekât vermeyenlerle savaşılması Ebubekir, [Ridde Savaşları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ridde_Sava%C5%9Flar%C4%B1)'nda zekât vermeyenlerle savaşmıştır. Bu uygulama fıkıhta yeni hükümlerin konmasına da kaynaklık etmiştir. [Mâverdî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maverdi) görünür malların zekâtını ödemekten kaçınanlarla devlet başkanının savaşabileceğini, [Ebu Hanife](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eb%C3%BB_Han%C3%AEfe) ise zekâtını kendisi verip devlete ödemeyenlerle savaşılamayacağı görüşünü benimsemiştir.[^4] Zekât vermediği için savaş veya cezalandırma amacıyla öldürülen kişiler hakkında nasıl işlemler yapılması gerektiği [fıkıh](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C4%B1kh%C3%AE_mezhep) ve [akaid mezhepleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0tikad%C3%AE_mezhep)nde tartışılmıştır. Namaz, oruç veya zekât gibi dinî emirlerin terki durumunda [şeriat](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeriat)a göre uygulanan ceza işlemleri ve kişinin öldürülmesi sonrasında bu kişileri [mürted](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0rtidad) kabul eden [selefî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selefilik) mezheplere göre cenaze namazları kılınmaz, Müslüman mezarlığına gömülmez ve malları devlet hazinesine kalır. Bu kişileri mürted kabul etmeyen daha ılımlı mezheplere göre ise bunlara cenaze namazı kılınır ve Müslüman mezarlığına gömülürler.[^5][^6][^7] **Değerlendirme: Müslümanlar arasında zekât bir vergi midir, yoksa bir ibadet midir tartışması bulunur. Zekâtın bir vergi olduğu anlayışına göre **[**Şeriat**](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeriat)** yönetimi altında bulunmayan Müslümanların, yaşadıkları ülkenin vergi yasalarına göre vergi ödedikleri için dinî açıdan ayrıca zekât ödemelerine gerek bulunmamakta, ibadet olarak değerlendirilmesi durumunda ise ödemeleri gerekmektedir.**[^8][^9][^10][^11]** Zekâtın şartları ve miktarı belirli, zorunlu bir ödeme türü olması onun "bir çeşit vergi" olarak anlaşılmasının temel dayanağıdır.** ### Zekâtın şartları - Müslüman olmak. - Hür olmak. - Erginlik çağında bulunmak. - Aklı başında olmak. - Elinde sâime hayvanlardan, ziraî mahsûllerden yahut nakit para veya ticarî eşyaların buna eş değer anlarından nisab miktarı bulunmak. ### Asli ihtiyaçlar (havaic-i asliye), nisap [Fıkıh](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C4%B1k%C4%B1h)ta kişinin zengin sayılması için ev, bina, elbise, ev eşyaları, bir yıllık yiyecekleri gibi asli ihtiyaçları dışında sahip olması gereken 80 g altın veya eş değer mal miktarına nisap denir. Asli ihtiyaçlar kişinin yaşadığı zaman, mekân, sosyal çevre ve anlayışa göre değişkenlik gösterir.[^12] ### Zekâtın hesaplanması - Altın, gümüş, para, ticaret malları ile koyun ve keçiden 1/40 oranında, - Devenin zekâtı olarak beş deveye bir koyundur. - İnek, manda ve benzeri büyükbaş hayvanlardan 1/30 oranında, - Kira geliri getiren ev, dükkân, fabrika, motorlu araç, makine gibi malların net gelirinden 1/10 veya brüt gelirden 1/20 oranında zekât vermek gerekir.[^13] - Tarım ürünlerinden 1/10 oranında ([öşür](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Far)) zekât verilir. Eğer bir kimse bu ürünleri yetiştirirken para harcayarak sulama yapıyorsa 1/20 oranında zekât verir.[^14] ## Ayrıca bakınız - [Sadaka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadaka) - [Şeriat](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeriat) [^1]: TDV İslâm Ansiklopedisi. [^2]: Isteginiz guvenlik kurallarına takilmistir. [^3]: Wayback Machine. [^4]: Wayback Machine. [^5]: Wayback Machine. [^6]: Wayback Machine. [^7]: Wayback Machine. [^8]: Prof. Dr. Osman Eskicioglu. [^9]: Vergi ve Zekât. [^10]: Zekat vergi yerine geçer mi? Vergi vermek yerine hayır yapılsa olur mu?. [^11]: Zekâtın verileceği, harcanacağı kişiler ve müesseseler. [^12]: Wayback Machine. [^13]: Kira gelirinin zekâtı neden kırkta bir değil?. Sorularla İslâmiyet. [^14]: Hayrettin Karaman, Sorularla İslamiyet