# Zan dili > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Zan_dili > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Zan dili, https://tr.wikipedia.org/wiki/Zan_dili (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/Area-of-zan-languages.png/1280px-Area-of-zan-languages.png) * (EIPERBOY, CC-BY-SA-4.0)* - **Altisim:** Zan dilleri - **Bölge:** Güney Kafkasya, Anadolu - **Aile:** Kartveli dilleri; Karto-Zan; Zan - **Familycolor:** Caucasian - **Alt grup:** Megrelce; Lazca **Zan dili**, [Güney Kafkas dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Kafkas_dilleri) içinde yer alan [Lazca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazca) ile [Megrelce](https://turkipedia.org/tr/wiki/Megrelce)nin kaynaklandığı kabul edilen bir dildir. Dilbilimciler, eskiden antik [Kolhis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kolhis) dili[^1][^2][^3] olarak da bilinen Zan dilinin zaman içinde ikiye ayrıldığını düşünmektedir.[^4][^5] [Gürcüce](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCce) ve [Svanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Svanca), Güney Kafkas dillerine dahil olan diğer dillerdir. ## Yayılımı Bu dil, [Gürcistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan)'ın [Megrelya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Megrelya) bölgesi, [Abkhazya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abhazya_%C3%96zerk_Cumhuriyeti)'nın Gali [Rayon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rayon_%28y%C3%B6netim%29)'u ve [Acaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Acara_%C3%96zerk_Cumhuriyeti)'ın [Batum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Batum) kentleriyle; [Laz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazlar) nüfusun yaşadığı ilçe ve köylerde konuşulur. Toplam konuşan sayısı 800.000 civarındadır. ## Tarihçe Gürcüce, Megrelce, Lazca ve Svanca [Kafkas dil grubu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkas_dilleri) içerisinde değerlendirilmektedir. Ancak [Kuzey Kafkas dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Kafkas_dilleri) ile bu dört dilin akrabalığı kesin oranda ispat edilemediğinden [Güney Kafkas dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Kafkas_dilleri) ya da bilinen diğer adıyla [Kartveli dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCney_Kafkas_dilleri)'nin [izole](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zole_dil) bir dil ailesi olduğu söylenmektedir.[^6] Nicholas Marr tarafından ilk kez mukayese edilen dil daha sonra [George Hewitt](https://turkipedia.org/tr/wiki/George_Hewitt), [Georges Dumézil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Georges_Dum%C3%A9zil), [Arnold Chikobava](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arnold_%C3%87ikobava) ve [Gôichi Kojima](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B4ichi_Kojima) tarafından da çalışma konusu yapılmış, bazı kitaplar yayımlanmıştır. [Megrelce](https://turkipedia.org/tr/wiki/Megrelce) ve [Lazca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazca) konuşanlar arasında %70-80 arasında karşılıklı anlaşma söz konusudur. Dilbilimcilere göre [Kolhis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kolhis)'in yıkılmasından sonra bu ortak dil ilk ayrışma evresine girmiş oldu.[^7] Ancak asıl ayrışmalar, [Lazika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazika)'nın [Rioni Havzası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rioni_Nehri)'ndaki güney kesiminin 5. ve 6. yüzyıllardaki [Bizans](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)-[Pers](https://turkipedia.org/tr/wiki/Farslar) savaşları nedeniyle [Megrel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Megreller) - [Laz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazlar) nüfusunun kayda değer bir kısmının ölmesiyle başladı. Bu bölge nüfustan arınmış bir yer hâline geldi. Bu yüzden [Emevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emev%C3%AEler) Arap istilâlarından etkilenen [Gürcüler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler), [Kartli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kvemo_Kartli)'den kitlesel olarak göç ederek süreç içinde bu bölgeye yerleştiler. Böylece günümüzde [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman)ları [Laz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazlar), [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyanl%C4%B1k)ları ise [Megrel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Megreller) olarak adlandırılan [Megrel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Megreller) - [Lazlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazlar) arasında, [Gürcüler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler)'den oluşan ve yine günümüzde [Guria](https://turkipedia.org/tr/wiki/Guria) ve [Acara Özerk Cumhuriyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Acara_%28tarih%C3%AE_b%C3%B6lge%29) olarak bilinen tampon bölgeler oluştu. Bundan sonra da [Kolhis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kolhis) halkı ikiye bölünmüş oldu ve [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hâkimiyetiyle dinin de etkisiyle [Lazca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazca) ve [Megrelce](https://turkipedia.org/tr/wiki/Megrelce) arasında kesin dilbilimsel ayrılıklar yaşandı. Ancak bu farklılıklar anlaşmaya engel olup, iki dil arasında diyalog kurulmasına mâni olacak kadar keskin değildir. ![Güney Kafkas dilleri](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/06/Sekil-1.jpg) *Güney Kafkas dilleri (CC-BY-2.5)* Aşağıdaki tabloda [Laz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lazlar) ve [Megrel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Megreller) dillerine yani Zan diline ait bazı kelime örnekleri verilmiştir: [^1]: http://www.exploregeorgia.com/en/georgia/georgians.html Kolkhuri Dialects [^2]: Amerijibi-Mullen, Rusudan (ed., 2006), K’olxuri (megrul-lazuri) ena: Colchian (Megrelian-Laz) language. ICGL (Universali: Tbilisi, Georgia), www.icgl.org. (see also the review of this book by Andrew Higgins. ) [^3]: Arşivlenmiş kopya. [^4]: http://www.turkleronline.com/diger/lazlar/lazlar2/lazlar2_sayfa_60.htm Laz Dili [^5]: http://www.ling.helsinki.fi/sky/tapahtumat/el/endabs.htm Historical Perspective of Laz [^6]: http://www.bianet.org/bianet/yazdir/38968 Megrelo-Lazlar ve Gürcüler [^7]: Bedia Leba, Halkbilimci Wolfgang Feurstein ile söyleşi, Ogni Kültür Dergisi, sayı 5, Temmuz-Ağustos 1994.