# Zafernâme

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Zafern%C3%A2me
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Zafernâme, https://tr.wikipedia.org/wiki/Zafern%C3%A2me (CC-BY-SA-4.0)

![El yazmasının cildi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Binding_from_%22History_of_Sultan_S%C3%BCleyman%22%28CBL_T_413%29._Google_Arts_%26_Culture.jpg/1280px-Binding_from_%22History_of_Sultan_S%C3%BCleyman%22%28CBL_T_413%29._Google_Arts_%26_Culture.jpg)
*El yazmasının cildi (https://artsandculture.google.com/asset/binding-from-history-of-sultan-s%C3%BCleyman-by-sayyid-luqman-luqma%CC%84n/JQEtyO4eQ8uy2w, public-domain)*

- **Korunduğu yer:** Chester Beatty Kütüphanesi, Dublin
- **Diğer adlar:** Tarih-i Sultan Süleyman
- **Tarih:** 1579
- **Diller:** Farsça, Osmanlıca
- **Yazar:** Seyyid Lokmân
- **İllüstratör:** Kasım el-Hüseynî el-Aridî el-Kazvinî
- **Adanan:** I. Süleyman
- **Biçim:** Minyatürlü el yazması; Toplam: 25 minyatür
- **Yazı türü:** Nestâlik
- **Erişim numarası:** T. 413

***Zafernâme*** ("Zaferler Kitabı") veya diğer adıyla ***Tarih-i Sultan Süleyman*** ("Sultan Süleyman Tarihi"), [Seyyid Lokmân](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyyid_Lokm%C3%A2n_%C3%87elebi)'ın 1569-1595 yılları arasındaki şehnamecilik görevi sırasında hazırladığı ve saray nakkaşları tarafından resimlenen şehnâmelerin ilkidir. [Osmanlı minyatür](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_minyat%C3%BCr%C3%BC) sanatının en karakteristik örneklerinden biridir.

1579'da tamamlanan eser, Kasım el-Hüseynî el-Aridî el-Kazvinî tarafından [nestâlik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nest%C3%A2lik) hatla yazılmıştır. 37,8 × 26 cm ölçülerindeki el yazması, günümüzde [Dublin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dublin)'deki Chester Beatty Kütüphanesi'nde T. 413 numarasıyla muhafaza edilmektedir. Eserde, çoğu tam sayfa olan ve Osmanlı üslubunda büyük boyutlu figürlerle işlenen toplam 25 minyatür bulunmaktadır. Eserin yazımı [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a), [manzum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manzum_hik%C3%A2ye) kısımları ise Farsça ve [Türkçedir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1ca).

## Tanım

![274x274pik](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/The_Funeral_Procession_of_Suleyman_the_Magnificent_%28CBL_T_413%2C_f._115b%29.jpg/1280px-The_Funeral_Procession_of_Suleyman_the_Magnificent_%28CBL_T_413%2C_f._115b%29.jpg)
*274x274pik (Qasim al-Husayni al-'Aridi of Qazvin, public-domain)*

Minyatürlerden altı tanesi [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'un belirli bölümlerinin veya yapılarının tasvirleridir. Bunlar I. Süleyman'ın bir sahil köşkünde oturmasını gösteren 5b, [Dîvân-ı Hümâyun](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2n-%C4%B1_H%C3%BCm%C3%A2yun) ve [Adalet Kulesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adalet_Kulesi)'nin yer aldığı 7a, Kırkçeşme Su Yolları'nı gösteren 22b-23a, Kanuni'nin [Eyüp Sultan Türbesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ey%C3%BCp_Sultan_T%C3%BCrbesi)'ni ziyaretini konu alan 38a, Sultan Süleyman'ın cenazesinin [Süleymaniye Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleymaniye_Camii)'ne getirilmesini gösteren 115b ve Süleymaniye Camii tasvirinin bulunduğu 119a yapraklarıdır.

Eserin 22b-23a yapraklarında yer alan çift sayfalık topografik minyatürde İstanbul'un Kırkçeşme su yolları tasvir edilmiştir. [Haliç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hali%C3%A7)'ten [Belgrad Ormanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad_Orman%C4%B1)'na kadar uzanan [su kemerlerinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Su_kemeri) ayrıntılı biçimde gösterildiği minyatürün sol üst bölümünde [İstanbul surları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konstantinopolis_Surlar%C4%B1) ve surların içindeki yoğun yerleşim yer alır. Kıyıda Haliç'e bakan [Eyüp Sultan Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ey%C3%BCp_Sultan_Camii) belirgin biçimde gösterilirken çevresindeki yapılar ve karşı kıyıdaki yerleşimler çoklu bakış açısıyla resmedilmiştir. [Kağıthane](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C4%9F%C4%B1thane_Deresi) ve [Alibey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alibey_Deresi) derelerinin birleşerek Haliç'e dökülmesi de tasvirde görünmektedir.

Yeşilin farklı tonlarının kullanıldığı Kırkçeşme minyatürü mimari özellikleri, renk kullanımı ve kompozisyonu bakımından [*Hünernâme*](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCnern%C3%A2me)nin birinci cildindeki İstanbul tasviri ile [II. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Murad)'ın [Ergene Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ergene) üzerinde yaptırdığı Uzunköprü ve külliyesini gösteren minyatürle benzerlik taşır. Bu benzerliklerden hareketle üç minyatürün de dönemin aynı ekibin elinden çıkmış olabileceği belirtilir.

Kırkçeşme su yolları minyatürü ayrıca [*Şehinşahnâme*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eehin%C5%9Fahn%C3%A2me)nin birinci cildindeki İstanbul tasviri ve [*Hünernâme*](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCnern%C3%A2me)nin birinci cildindeki İstanbul tasviriyle birlikte değerlendirilmiştir. Kafescioğlu'na dayanılarak bu üç görselin dönemin daha büyük bir kartografik kent çalışmasının parçaları olabileceği belirtilir. Bununla birlikte *Zafernâme*deki Kırkçeşme tasviri, diğerlerinden farklı olarak coğrafi topografya haritalarının görsel diline daha yakın bir yaklaşım gösterir. Minyatürde belirli yapıları ve coğrafi bölgeleri tanımlayan yazılı açıklamalar da bulunmaktadır.