# Zünnûn-ı Mısrî > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Z%C3%BCnn%C3%BBn-%C4%B1_M%C4%B1sr%C3%AE > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Zünnûn-ı Mısrî, https://tr.wikipedia.org/wiki/Z%C3%BCnn%C3%BBn-%C4%B1_M%C4%B1sr%C3%AE (CC-BY-SA-4.0) - **Doğum tarihi:** 796 - **Doğum yeri:** Ahmim, Yukarı Mısır - **Ölüm tarihi:** 859 veya 862 - **Ölüm yeri:** Giza - **Diğer adları:** Dhūl-Nūn al-Miṣrī, Zūl-Nūn al-Miṣrī - **Tanınma nedeni:** Müslüman mistik ve münzevi **Zünnûn-ı Mısrî** veya **Zû'n-Nûn el-Mısrî** (ذو النون المصري) (Mısır'ın [Yûnus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunus_%28peygamber%29)u) (796, [Ahmim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmim) - 860, [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)), [tasavvuf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf) [felsefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Felsefe)sinin kurucuları arasında gösterilen Mısırlı Arap düşünürdür. Tam ismi ise *Zünnûn Ebû'l Faid Savban ibn İbrâhim el-Mısrî* (Arapça: أبوالفيض ثوبان بن إبراهيم المصري) olarak bilinir. Zünnun Mısri, '[İslâm](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam)’da Gnosis' kavramı üzerinde ihtisaslaşarak ve bunu [Mârifetullâh](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0rf%C3%A2niye) 'İrfân' öğretisi şeklinde biçimlendirerek [tarikât](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarikat) üyeliğine yeni kabul edilen müridler ile [tarikât](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarikat) [şeyh](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh)i arasındaki haberleşmeyi kolaylaştırmaya yardımcı olacak yeni bir öğreti geliştirmesiyle tanınmıştır. Lâkabı olan ve sonradan kendisine atfedilen *Nûn* sıfatı ise Eski Arapçada büyük balık/balina anlamını taşımaktaydı. Burada kullanılmasından maksat ise [Yûnus peygamber](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunus_%28peygamber%29)i yutan ve büyük bir balık olan yunus balığını çağrıştırmasıdır. Kısacası "Zû’l-Nûn el-Mısrî" lâkabı, *Mısır’ın Yûnus’u* anlamını taşımaktadır. ## Felsefî tasavvuf ekolü [Eski Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antik_Yunanistan) felsefesi, [tıp](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C4%B1p) ve [simya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Simya) bilimleriyle yakından ilgilendi. [Beyazid Bistâmî](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2yezid-i_Bist%C3%A2m%C3%AE)'nin selefi olan Zû'n-Nûn el-Mısrî, aynı zamanda [İmâm Câ’fer-î Sadık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ca%27fer_es-S%C3%A2d%C4%B1k)'ın talebelerinden olan meşhur [simya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Simya)cı [Câbir bin Hayyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/C%C3%A2bir_bin_Hayy%C3%A2n)'ın da bir müridiydi.[^1] Aynı zamanda, meşhur [âlim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulema) ve [sufi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutasavv%C4%B1f)lerden [Hallâc-ı Mansûr](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hall%C3%A2c-%C4%B1_Mans%C3%BBr)’un da [mürşid](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCr%C5%9Fit)i olan Sahl el-Tustarî[^2] de Zû’n-Nûn el-Mısrî’in talebelerinden birisiydi. ### Tasavvufa kazandırdığı yeni felsefî boyut Tutuklanarak [Bağdad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'ta bir cezâevine kapatıldı. Fakat, yapılan soruşturma neticesinde halifenin emriyle serbest bırakılarak tekrar [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'ye dönmesine müsaade edildi. 859 yılında [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire)'de vefât etti. [Türbe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrbe)si [Kahire](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahire) yakınlarında "Ölüler Şehri" adı verilen mevkîinde olup günümüze dek muhafaza edilmiştir.[^3] ### Mürşid ile mürid arasındaki iletişim öğretisi Zünnûn-ı Mısrî, [tarikat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarikat) üyeliğine yeni kabul edilmiş olan mürid ile [tarikât](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarikat)ın [şeyh](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh)i veya [mürşid](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCr%C5%9Fit)i ile arasındaki iletişimin kolaylaşmasına yardımcı olacak bir sistem geliştirmek suretiyle [Marifetullah](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0rf%C3%A2niye) *(*[*İrfân*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0rf%C3%A2niye)*/*[*Gnosis*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gnosis)*)* öğretisini biçimlendirdi. ## Edebî şahsiyeti Söz ve [şiir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiir)leri [mistik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mistisizm) tasvirlerle dolu ve hâyallerle son derece zengin olan, bilgi ya da "[marifet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0rf%C3%A2niye)" (*irfân/gnosis*)'e [sufi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutasavv%C4%B1f) [spiritüalizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Spirit%C3%BCalizm)inde diğer iki anayolu temsil eden korku (*makhafet*) ve aşk (*mahabbet*)'dan çok daha fazla vurgu yapan ve [Mısır hiyeroglifleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_hiyeroglifleri)nin sırrına vâkıf olan efsanevî bir [simya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Simya)cı, [şair](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eair) ve [mutasavvıf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutasavv%C4%B1f) olarak şöhret sahibi olan ve tanınan bir kişiliğe sahipti. ## Kitapları Yazılı eserlerinden hiçbiri günümüze ulaşamamıştır. Fakat, kendisine atfedilen çok sayıda şiirler, sözler ve özdeyişler günümüzde halk arasında geleneksel olarak yaşatılmaktadır.[^4] [Osho](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osho), Mısrî'den, 'Günümüze dek yeryüzünde yürüyen [sufi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutasavv%C4%B1f) [mistik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mistisizm)lerin en büyüklerinden biri'[^5] olarak bahsetmektedir. ## Başvuru kitapları - Bu maddenin yazımında [Encyclopædia Britannica Fifteenth Edition](https://turkipedia.org/tr/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica)'ndaki 'Zünnun-ı Mısri' maddesinden yararlanılmıştır. ## Dış bağlantılar 1. https://web.archive.org/web/20100706013430/http://www.semazen.net/show\_text.php?id=307 [^1]: al-Qifti, Tarikh al-Hukama' [Leipzig, 1903], 185; al-Shibi, op. cit., 360 [^2]: Mason, Herbert W.. Al-Hallaj. RoutledgeCurzon, 1995, s. 83. [^3]: Dho'l-Nun al-Mesri, from Muslim Saints and Mystics, trans. A.J. Arberry, London; Routledge & Kegan Paul 1983 [^4]: John Esposito, The Oxford Dictionary of Islam, Oxford University Press, 2003 [^5]: Osho. Journey to the Heart. Rebel Publishing House, India.