# Yusuf Muhlis Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Muhlis_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Yusuf Muhlis Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Yusuf_Muhlis_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/11/Serezli_Yusuf_Muhlis_Pa%C5%9Fa.png) * (public-domain)* - **Makam:** Rumeli Valisi; Varna Muhafızı; Halep Valisi; Saruhan Valisi - **Dönembaşı:** 1841; 1828; 1827; 1821 - **Dönemsonu:** 1842; 1829; 1828; 1827 - **Çocukları:** Erzurum Valisi Mazhar Mustafa Paşa; Zekiye Hanım; (torunu) İbnülemin Mahmut Kemal İnal; (torunu) Serez Müftüsü İsameddin Onan; (torunu) Serez Müftüsü Mehmed Esad Efendi (Serezli); (torun çocuğu) Metin Serezli - **Doğum tarihi:** 1783 - **Doğum yeri:** Serez, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 1843 - **Ölüm yeri:** Serez, Osmanlı İmparatorluğu **Yusuf Muhlis Paşa** (1783, [Serez](https://turkipedia.org/tr/wiki/Serez) - 1843, [Serez](https://turkipedia.org/tr/wiki/Serez)), 1813'ten ölümüne dek [Serez](https://turkipedia.org/tr/wiki/Serez_Sanca%C4%9F%C4%B1) ayanlığı ve belirli dönemlerde [Saruhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saruhan_Sanca%C4%9F%C4%B1), [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep_%28eyalet%29) ve [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29) valiliği, Aydın müşirliği; [Eğriboz](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C4%9Friboz), [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad) ve [Varna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varna) muhafızlığı yapmış Osmanlı komutanı, [ayanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82yan) ve devlet adamıdır. Bununla beraber özellikle [gazel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazel) türünde örnekler vermiş bir [divan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divan_edebiyat%C4%B1) şairidir. ## Hayatı 1783 yılında [Serez](https://turkipedia.org/tr/wiki/Serez)'de doğdu. Babası 1808 yılında imzalanan [Sened-i İttifak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sened-i_%C4%B0ttifak)'ta imzası bulunan ve [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29) valiliği teklifini reddeden Serez ayanı İsmail Rasih Bey'dir. Baba tarafından [Köprülü Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'nın damadı [Abaza Siyavuş Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_D%C3%A2mad%C4%B1_Siy%C3%A2vu%C5%9F_Pa%C5%9Fa), [Evrenos Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Evrenos_Bey) ve [Çandarlı Halil Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87andarl%C4%B1_Halil_Pa%C5%9Fa) soyundan gelmektedir. İsmail Bey; [Tepedelenli Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tepedelenli_Ali_Pa%C5%9Fa) İsyanının bastırılması ile [1768-74](https://turkipedia.org/tr/wiki/1768-1774_Osmanl%C4%B1-Rus_Sava%C5%9F%C4%B1), [1787-92](https://turkipedia.org/tr/wiki/1787-1792_Osmanl%C4%B1-Rus_Sava%C5%9F%C4%B1) ve [1806-12](https://turkipedia.org/tr/wiki/1806-1812_Osmanl%C4%B1-Rus_Sava%C5%9F%C4%B1) yılları arasında gerçekleşen [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)-[Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) savaşlarına katılmıştır. Babası İsmail Bey, diğer iki kardeşini [ilmiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lmiye) sınıfında ilerlemesini istemişken Yusuf Muhlis'i devlet adamı olarak yetiştirmek istemiş ve hem Serez'de bulunan, hem de [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan getirdiği muallimler aracılığıyla onun devlet idaresi eğitimi aldırmıştır; bu dönemde babası için yazı yazarlığı da yapmıştır. 1808'de İstanbul'a diğer birtakım ayanlarla beraber çağırıldığı bir ayanlar cemiyeti davetinde ayanlığına [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik) vilayeti de uhde olarak verildi. Bu devralınan idareyi ise Yusuf Muhlis'e bırakmıştır. 1813'te babası ölünce Serez ayanlığı görevini devralmıştır.[^1][^2][^3] 1817 yılının Kasım ayında devlet memuru olarak bulunduğu [Yanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yanya)'da iken vezirlik rütbesiyle [Eğriboz](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C4%9Friboz) ve [Karlı-İli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karl%C4%B1eli_Sanca%C4%9F%C4%B1) muhafızlığına, ardından 1821'de [Saruhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saruhan_Sanca%C4%9F%C4%B1) ([Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa)) valiliğine atandı. 1822-23 yılları arasında [Yunan İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunan_%C4%B0syan%C4%B1)'nı bastırmaya çalışanlar arasında yer alarak [Girit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Girit) ve [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora_Yar%C4%B1madas%C4%B1)'ya kumandan olarak gönderilmiştir. Bu askeri görevinden hemen sonra 1823 yılında [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep_%28eyalet%29) valiliğine atandı. Görevde iken eyaleti dikkatsiz yönettiği ve sefihane (ölçüsüz harcama) hareketleri yüzünden azledilerek [Kütahya](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCtahya)'ya memur olarak tayin edindi. Kısa bir süre zarfından sonra [Menteşe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mente%C5%9Fe_Sanca%C4%9F%C4%B1) ve [Karahisar-ı Sahib](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afyonkarahisar) sancaklarının yönetimi ile [Karaburun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaburun_Yar%C4%B1madas%C4%B1) ve İğneada muhafızlığına terfi etti. [1828-29 Osmanlı-Rus Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1828-1829_Osmanl%C4%B1-Rus_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda [Varna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varna) muhafızlığına atanmış, savaşta [Odessa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Odessa)'da esir düşmüştür. Savaş sırasında Rusların kaleyi ele geçirmesindeki ihmali ve Rusya'ya iltica edip ihanet ettiği rivayetlerinden ötürü görevinden azledilerek Serez'le beraber Osmanlı'daki emlak ve eşyalarına el konuldu; [Semavi Eyice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semavi_Eyice), Ahmed Lütfi Efendi'nin yazdığı tarihine dayanarak Varna'nın Ruslara düşüşünde Yusuf Muhlis Paşa'nın bir payı olduğunu ifade etmiştir. 1829'da esaretten kurtulup affedilerek İstanbul'a getirildi ve [Vezneciler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vezneciler)'de bulunan [Kandiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kandiye) muhafızının konağına yerleştirildi. 1835'te [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad) muhafızlığına tayin edildi, lakin hastalığı sebep gösterilerek İstanbul'a geri getirildi. Eyalet ve mahalli idarelerde yaşanan değişikler sonucunda [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)'in [Aydın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayd%C4%B1n_%28il%29)'a bağlanmasından sonra Aydın müşirliğine, 1841 senesinde Rumeli valiliğine atandı. [Topal İzzet Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Darendeli_%C4%B0zzet_Mehmed_Pa%C5%9Fa) sadrazam olduktan sonra yaş ve sağlık haddinden 1842 yılında valilikten azledildi ve Serez'deki çiftliğinde ikamet etmesi mecbur hale getirildi. Görevinden ayrıldıktan bir yıl sonra, 1843'te, hayatını kaybetti.[^4][^5] Yusuf Muhlis Paşa'nın nikahlı eşlerinden başka birçok [cariye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cariye)si bulunduğu kayda geçmiştir. Muharebelerde esir ettiği kadınlardan beğendiklerini alırdı, İstanbul'daki adamları aracılığıyla da kendi belirttiği niteliklere uyan birçok cariye satın almıştır. Cariyelerinin bir kısmını da bu adamlara hediye eder, bir kısmını da azat ederdi. Cariye seçimi için *Vasıfnâme* adında manzum bir eser yazmıştır. Ölümüne kadar elinde 700 cariye geçmiştir ve bu cariyelerin isimlerinin yazılı olduğu defteri torunu [İbnü'l-Emin Mahmud Kemal İnal](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn%C3%BClemin_Mahmut_Kemal_%C4%B0nal)'da bulunmuştur. Yusuf Muhlis Paşa'nın 40 çocuğu olmuştur; bunlardan sadece 7 kız ve 7 erkek ölümünde sağ idi. Serez'de yaptırdığı konağın [selamlığında](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selaml%C4%B1k) 120, [harem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harem)liğinde 80 oda ve bir salonu bulunuyordu. Bu konağına şairler, ilim insanları ve çevrenin önde gelenlerini davet ederdi; Selanikli Akif Efendi'yi divan katipliğinde bulundurmuştur. Davet ettiği veya civar beldelerde haberleştiği şairlere karşılıklı şiir söylerdi.[^6] Yaptırdığı eserler arasında Serez'de Yusuf Muhlis Paşa Camii (1912'de [Birinci Balkan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Balkan_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında [Bulgar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bulgaristan_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) bölükleri tarafından yıkılmıştır), Yusuf Muhlis Paşa Çeşmesi, babası adına yaptırdığı Büyük İsmail Bey kabristanı ile Hortacı Camii onarımı vardır. Yusuf Muhlis Paşa'nın divan şairliği konusunda bilinen tek eseri *Divânçe****sidir. Bir yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu eserde 16 tarih manzumesi, 2 ***[***tahmis***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahm%C3%AEs)***, 1 mu'aşşer, 83 ***[***gazel***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazel)***, 2 ***[***mesnevi***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesnevi)*** şeklinde mektup, 3 ***[***rubai***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rubai)*** ve 12 müfred yer almaktadır. ***[***Manzum***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manzume)*** mektupları latifelerle ve bazı müstehcen imalarla doludur.*** Yusuf Muhlis Paşa'nın oğlu Mazhar Mustafa Paşa, [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum) valiliğinde bulunmuş bir yöneticiydi. Kızı Zekiye Hanım'ı Serez müftüsü Fethullah Fehmi Efendi, bir diğer kızını Nevrekop eşrafından Altun Mehmed Bey ile evlendirmiştir.[^7] Soyundan gelen ve *Sirozî* adı verilen ailenin fertleri arasında [İbnü'l-Emin Mahmut Kemal İnal](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn%C3%BClemin_Mahmut_Kemal_%C4%B0nal), [Metin Serezli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Metin_Serezli) ve ilk Türk tayyarecilerinden Mehmet Ali Kurçer bulunmaktadır. [Eyüp Sultan Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ey%C3%BCp_Sultan_Camii) meydanından İslam Bey Camii'ne uzanan caddenin bir kısmına geçmişte onun adı verilmiştir; bu caddenin günümüzdeki adı [Fahri Korutürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fahri_Korut%C3%BCrk) Caddesi'dir. [^1]: Sözlüğü, Türk Edebiyatı İsimler. MUHLİS, Yûsuf Muhlis Paşa. [^2]: Yiğit, Süleyman Alp. Bir Rumeli âyanı: Sirozlu (Serezli) İsmail Bey. 2022. [^3]: Biyografi.Net. [^4]: Belediyesi, T. C. Eyüpsultan. Yusuf Muhlis Paşa. [^5]: Tarih Enstitüsü Dergisi Sayı 4-5 - Tarihi Mezarlardan Notlar I - Semavi Eyice. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Enstitüsü, 1973-74. [^6]: Kadim dergisi Sayı 5 - Kitap Değerlendirmesi. Sakarya Üniversitesi, Nisan 2024. [^7]: Pakalın, Mehmed Zeki. Son Sadrazamlar ve Başvekiller (7. Cilt). Türk Tarih Kurumu, 2021, s. 3.