# Yusuf Hemedanî > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Hemedan%C3%AE > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Yusuf Hemedanî, https://tr.wikipedia.org/wiki/Yusuf_Hemedan%C3%AE (CC-BY-SA-4.0) - **Doğum tarihi:** 1048 - **Doğum yeri:** Bûzencird köyü, Rey ile Hamedan arasında - **Etnik köken:** Azerbaycan Türkü - **Ölüm yeri:** Merv - **Bölge:** Bağdat, Herat, Merv - **Okul/gelenek:** Sufilik, Tasavvuf - **İlgilendikleri:** Horasan Melametîliği, Kur'an - **Mezhep:** Şâfiî, Ehl-i Sünnet ve Ehl-i Beyt inancı - **Fikir:** Melâmet’îyye, Kalender’îyye **Yusuf Hemedani**, (1048-1140) ([Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a): أبو يعقوب يوسف همداني; *Ebu Yakub Yusuf Hamdani*) önde gelen din bilginlerindendir. [Rey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rey) ile [Hamedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hemedan) arasında Bûzencird adlı bir köyde doğmuştur. [Merv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv) şehrinde türbesi bulunmaktadır. Ebû Yakûb Yusuf Hemedanî, [Hoca Ahmed Yesevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Yesev%C3%AE) ile [Abdülhâlik Gucdüvânî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClh%C3%A2lik_Gucd%C3%BCv%C3%A2n%C3%AE)'nin hocasıdır.[^1][^2] ## Hayatı [Nakşibendi Tarikatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nak%C5%9Fibendilik)'nın silsilesinde yer alan Yusuf Hemedani, [Merv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv), [Buhara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buhara), [Herat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herat) ve [Semerkand](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semerkant) gibi dönemin önemli [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) merkezlerinde bulunarak [tasavvufî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf) faaliyetlerde bulunmuş ve halkı irşad (doğru yola yönlendirmek) etmiştir. Tarihî kaynaklarda, devrin [Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1) sultanı [Sencer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sencer)'in Yusuf Hemedani'ye saygı gösterdiği ve kendisine yakınlık duyduğu aktarılmaktadır. Bu nedenle Yusuf Hemedani bazı kaynaklarda “Hocaların Hocası” olarak anılmıştır. Evliyanın büyüklerindendir ve ismi "Yûsuf bin Yâkûb Hemedânî"dir. Künyesi "Ebû Yâkûb"dur. [İmâm-ı Azâm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eb%C3%BB_Han%C3%AEfe)'ın soyundandır. İnsanları Hakk'a davet eden, onlara doğru yolu gösterip, hakikî saadete kavuşturan ve kendilerine "Silsile-i âlîyye" denilen büyük âlim ve velilerin [Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed)'den sonra gelen 8.'sidir. 1048 (H.440) senesinde Hamedan'da doğdu. 1140 (H.535) de [Herat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herat)'tan [Merv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv)'e giderken yolda öldü. On sekiz yaşında [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'a gelip, [fıkıh](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C4%B1k%C4%B1h) ilmini Ebû İshâk-î Şîrâzî'den öğrendi. Yaşı küçük olmasına rağmen, Ebû İshâk kendisine hususi ihtimam gösterirdi. Bunun ve diğer [fıkıh](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C4%B1k%C4%B1h) âlimlerinin derslerine devam etmekle, Hanefî mezhebinde fıkıh ve münazara [âlim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulema)i oldu. [İsfahan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sfahan) ve [Semerkand](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semerkant)'da, zamanın meşhur hadis [âlimlerinden](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulema) hadis ilmini öğrendi. [Tasavvuf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf)u, Şeyh Ebû 'Ali el-Fermâdî'den öğrenip, onun sohbetinde yetişerek kemale ulaştı. Abdullâh-ı Cûveynî, Hasan Simnânî ve birçok büyük zat ile görüşüp, sohbet etti. Kendilerinden ilim öğrendi. Yaya olarak otuz yedi hac yaptı. [Kur'an](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kur%27an)'ı sayısız defalar hatmetti. Gece namazlarında her rekâtta bir cüz okurdu. [Tefsir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tefsir), [hadîs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hadis), [kelâm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kel%C3%A2m) ve [fıkıh](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C4%B1k%C4%B1h) ilminden yedi yüz cüz ezberindeydi. İki yüz on üç mürşid-i kâmilden istifade etti. ## Yetiştirdiği meşhur şahsiyetler Altmış yıldan fazla, insanlara doğru yolu göstermekle meşgul oldu. Yüzlerce talebe ondan ders aldı. Abdullâh-î Berkî, Hasan-î Endâkî, [Ahmed Yesevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Yesev%C3%AE) ve [Abdülhâlik-i Gücdüvânî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClh%C3%A2lik_Gucd%C3%BCv%C3%A2n%C3%AE) gibi büyük veliler yetiştirdi. Bunlardan [Ahmed Yesevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Yesev%C3%AE), [Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkistan) tarafına göç edip, insanları irşada davet ederek büyük hizmetlerde bulundu. Yûsuf-û Hemedânî, bütün dostlarına, talebesi [Abdülhâlik-i Gücdüvânî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClh%C3%A2lik_Gucd%C3%BCv%C3%A2n%C3%AE)'ye tabi olmalarını söyledi. Kendisinden sonra, bu talebesi insanlara doğru yolu gösterdi. Yûsuf-û Hemedânî, önce [Merv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv) şehrinde bir müddet kalıp Herât'a gitti ve orada uzun zaman kaldı. Sonra, tekrar Merv'e gelip bir müddet daha kaldıktan sonra Herat'a döndü. Herat'tan Merv'e yaptığı son yolculuğu sırasında öldü. Kabri [Merv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv) şehrinde olup, ziyaret edilmektedir. Yûsuf-û Hemedânî, İmâm-ı Â'zama pek çok bağlıydı. Irak, Horasan, [Mâverâünnehr](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2ver%C3%A2%C3%BCnnehir) bölgelerinin muhtelif şehirlerinde bulunarak, halka saadet yolunu anlatmak ile meşgul olmuştur. İlmi, fazileti ve kerametleriyle İslam dünyasında tanınıp, çok sevilmiştir. ## Kişiliği Hakiki İslam âlimlerinden ve evliyanın büyüklerinden olan Yûsuf-i Hemedânî orta boylu, buğday benizli, kumral sakallı, zayıf bir kişi idi. Eline ne geçerse muhtaçlara verir, kimseden bir şey istemezdi. Herkese karşı çok iltifat eder, yumuşak ve merhametli davranırdı. Yolda yürürken bile [Kur'an](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kur%27an) okumakla meşguldü. Hoş-dû denilen yerden, camiye gelinceye kadar bir hatim okur, mescid kapısından, Hasan Endâkî ve [Hoca Ahmed Yesevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Yesev%C3%AE) hanesine varıncaya kadar [Bakara Sûresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bakara_Suresi)'ni okurdu. Geri dönerken [Âl-i İmrân Sûresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82l-i_%C4%B0mr%C3%A2n_Suresi)'ni bitirirdi. Arada bir yüzünü Hemedân'a çevirir ve çok ağlardı. [Salmân-ı Fârisî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selm%C3%A2n-%C4%B1_F%C3%A2ris%C3%AE)'nin asası ile sarığı kendisindeydi. Her ay başında, [Semerkand](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semerkant) âlimlerini çağırarak onlarla sohbet ederdi. Bir taraftan köylülere ve yanına gelen herkese doğru din bilgilerini öğretmeye çalışır, insanlarla uğraşmaktan, onları yetiştirmek için çalışmaktan hiç sıkılmazdı. Diğer taraftan, ağrılara ve yaralara ilaç yaparak herkesin derdine deva bulmaya çalışırdı. Böylece, maddi ve manevi hastalıkların iyileştirilebilir, mütehassısı olduğunu ispat ederdi. Talebelerine ve kendisini sevenlere daima [Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed) ve [ashab](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sahabe)ının yolunda gitmelerini tavsiye ederdi. Kalbi, bütün mahlukât için derin bir sevgi ile doluydu. Gayrimüslimlerin evlerine giderek, onlara İslamiyet'i anlatırdı. Her şeye sabır ve tahammül eder, herkese karşı muhabbet gösterirdi. Altın ve gümüş eşya kullanılmasına müsaade etmez, fakirlere zenginlerden daha fazla itibar ederdi. Zühd sahibi idi. Dünya'ya ehemmiyet ve kıymet vermezdi. *(*[*Melâmetîlik*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Melamilik)* ve *[*Kalenderîlik*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalenderilik)*)* Odasında hasır, keçe, ibrik, iki yastık ve bir tencereden başka bir şey bulunmazdı. Talebelerine, [Dört Halife](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%B6rt_Halife)'nin menkıbe ve faziletlerinden bahseder, onlar gibi ahlaklanmalarını nasihat ederdi. ## Bibliyografya - Tam İlmihâl Seâdet-i Ebediyye (49. Baski); s.1164 - El-A'lâm; c.8, s.220 - Sezerât üz-Zeheb; c.4, s.110 - Câmiû Kerâmât-il-Evliyâ; c.2, s.289 - Tabakât-ül-Kübrâ; c.1, s.135 - Hadâik-ul-Verdiyye; s.106 - Reşahât (Arabî); s.14 - Reşahât (Osmanlıca); s.17 - Kalâid-ül-Cevâhir; s.110 - Hadîkat-ül-Evliyâ; s.14 - İrgâm-ül-Merîd; s.48 - Behçet-üs-Seniyye; s.11 - Rehber Ansiklopedisi; c.18, s.232 - İslâm Âlimleri Ansiklopedisi; c.7, s.367 - Makâmât-i Yûsuf Hemedânî; Süleymâniye Kütüphânesi, İbrâhim Efendi Kısmı, No: 430 - Bırifkan Seyyidleri; s.72 [^1]: Mevlânâ Yûsuf el-Hemedânî Hazretleri. 22 Ekim 2014. [^2]: YÛSUF el-HEMEDÂNÎ - TDV İslâm Ansiklopedisi.