# Yunan alfabesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunan_alfabesi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Yunan alfabesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Yunan_alfabesi (CC-BY-SA-4.0)

![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Greekalphabet.svg/1280px-Greekalphabet.svg.png)
* (TigerTjäder, public-domain)*

- **Orijinal isim:** Ελληνικό αλφάβητο
- **Tür:** Alfabe
- **SHtür:** Ünlü harfli
- **Türek:** (Soldan sağa)
- **Diller:** Yunanca
- **Dönem:** MÖ 800'den günümüze
- **Aile:** Mısır hiyeroglifleri; Proto-Sinaitik\*1 alfabe; Fenike alfabesi
- **Etkilenenler:** Got alfabesi, Glagol alfabesi, Kiril alfabesi, Kiptî alfabesi, Ermeni alfabesi, Latin alfabesi, Gürcü alfabesi, Runik yazı ve Anadolu alfabeleri
- **İso:** Grek
- **Dipnotlar:** \*1 Proto-Sinaitik kelimesindeki Sinaitik Sinai +ite +ic şeklinde türetilmiş olup Sina (dağı) ile ilgili/alakalı manasına gelmektedir. Türkçeleştirilişi şu şekilde olabilir: Sina+î ile Sinevî veya Sina+sal ile Sinasal; Kimi durumda Proto-Kenanitik şeklinde de isimlendirilebilir.; ----

**Yunan alfabesi**, tarihî dönemden çağdaş döneme kadar çeşitli değişikliklerle aslen [Yunanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanca)nın yazımında kullanılan alfabedir. Aslen [Fenike alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenike_alfabesi)nden türetilmiş[^1] ve ilk olarak MÖ 9. yüzyıl sonlarında ya da MÖ 8. yüzyıl başlarında kullanılmaya başlanmıştır.[^2][^3] [Latin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Latin_harfleri) ve [Kiril](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiril_alfabesi) alfabelerinin atasıdır. Günümüzde Yunanca yazmak dışında [matematik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matematik)te, [temel bilim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Temel_bilimler) ve [mühendislik](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BChendislik) bilimlerinde bilimsel gösterimler olarak kullanılır. Alfabe, yedisi [ünlü](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cnl%C3%BC_%28dilbilim%29), on beşi [ünsüz](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cns%C3%BCz), ikisi ise birleşik olmak üzere yirmi dört [harf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harf)ten oluşur:[^4]

## Tarihçe

MÖ 16. ve MÖ 12. yüzyıllar arasında [Miken Uygarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Miken_uygarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nda, [Linear B](https://turkipedia.org/tr/wiki/Linear_B) yazı sistemi, Yunan dilinin en erken dili, Miken Yunancasını yazmak için kullanılmıştır. Yunan alfabesiyle ilgisiz olan bu yazı sistemi MÖ 13. yüzyılda terkedilmiştir ve MÖ 9. yüzyılın sonlarında veya MÖ 8. yüzyılın başında Yunan alfabesi ortaya çıkmıştır.[^5] İki yazı sisteminin zamanları arasındaki dönem, [Yunan Karanlık Çağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunan_Karanl%C4%B1k_%C3%87a%C4%9F%C4%B1) olarak anılır. Karanlık çağın bitiminde [Fenike alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenike_alfabesi), beş sesli harf eklenerek kullanılmaya başlanmıştır. Yunan Alfabesi, [Antik Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antik_Yunanistan)'dan günümüze [Yunanistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanistan)'da kullanılmaktadır. Bunun yanında [Hristiyanlığın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyanl%C4%B1k) [Ortodoks mezhebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Ortodoks_Kilisesi)ne bağlı Karamanlı [Türkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) tarafından 18.-20. yüzyıllarda Karaman sahası Türk ağzının yazımında da kullanılmıştır.[^6]

Alfabeyi oluşturan harflerin her biri farklı değişiklikler geçirmiştir ve şekilleri değişmiştir. Harflerin tarih içindeki şekilleri şu şekildedir:

## Harf birleşmeleri

[Yunanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanca)da kullanılan birçok sesin kendine özel harfi yoktur. Mevcut harflerin bir araya gelmesi ile harf bileşikleri oluşur. Yunancada bu yöntemle elde edilen 7 harf bileşiği bulunur. Sözcüğün içinde bulunduğu yere göre harfler kendi seslerini de temsil ediyor olabilir. Fakat genel olarak:

### Ünsüz harf birleşmeleri

#### ΜΠ - μπ

/b/ olarak:

- **ΜΠ** birleşiği sözcük başına geldiğinde her hâlükârda [B](https://turkipedia.org/tr/wiki/B) okunur; **μπ**ικίνι /bikini/
- **ΜΠ** birleşiği sözcük ortasında iken kendinden önce bir sessiz harf gelirse yine [B](https://turkipedia.org/tr/wiki/B) okunur; τουρ**μπ**ίνα /turbina/
- **ΜΠ** bileşiği sözcük içinde iki kez tekrarlanmışsa [B](https://turkipedia.org/tr/wiki/B) olarak okunur: **Μπ**α**μπ**άς /babas/

/m/-/b/ olarak:

- **ΜΠ** birleşiği sözcük ortasında iken kendinden önce bir sesli harf gelirse **mb** olarak okunur; γα**μπ**ρός /gambros/

#### ΝΤ - ντ

/d/ olarak:

- **ΝΤ** birleşiği sözcük başına geldiğinde her hâlükârda [D](https://turkipedia.org/tr/wiki/D) olarak okunur; **ντ**ύνομαι /dinome/.
- **ΝΤ** birleşiği sözcük ortasında iken kendinden önce bir sessiz harf gelirse yine [D](https://turkipedia.org/tr/wiki/D) okunur; σουρ**ντ**ίνα /surdina/.
- **ΝΤ** bileşiği sözcük içinde iki kez tekrarlanmışsa [D](https://turkipedia.org/tr/wiki/D) olarak okunur; **ντ**α**ντ**ά /dada/.

/n/-/d/ olarak

- **ΝΤ** birleşiği sözcük ortasında iken kendinden önce bir sesli harf gelirse **nd** olarak okunur; πά**ντ**α /panda/.

#### ΓΚ - γκ

/g/ olarak:

- **ΓΚ** birleşiği sözcük başına geldiğinde her hâlükârda [G](https://turkipedia.org/tr/wiki/G) olarak okunur; γκάφα /gafa/.
- **ΓΚ** birleşiği sözcük ortasında iken kendinden önce bir sessiz harf gelirse yine [G](https://turkipedia.org/tr/wiki/G) okunur; αργκό /argo/.
- **ΓΚ** bileşiği sözcük içinde iki kez tekrarlanmışsa [G](https://turkipedia.org/tr/wiki/G) olarak okunur; γκογκό /gogo/.

/n/-/g/ olarak:

- **ΓΚ** birleşiği sözcük ortasında iken kendinden önce bir sesli harf gelirse **ng** olarak okunur; παγκράτι (pangrati).

#### ΓΓ - γγ

/n/-/g/ olarak:

- Sadece kelime ortasında bulunabilir ve bu durumda **ng** olarak okunur; αγγλος (anglos).

#### ΓΧ - γχ

/n/-/g/-/h/ olarak:

- Sadece kelime ortasında bulunabilir ve bu durumda **ngh** olarak okunur; συγχωρ /singhor/.

#### ΤΣ - τσ

Peltek /ç/ olarak:

- **ΤΣ τσ Τσ** bileşikleri Yunancada her zaman, Türkçede olmayan bir peltek /ç/ şeklinde telâffuz edilir. Ses daha çok t'ye kayar; τσακμάκ /ćakmak/.

#### ΤΖ - τζ

Peltek /c/ olarak:

- **ΤΖ τζ Τζ** bileşikleri Yunancada her zaman, Türkçede olmayan bir peltek /c/ şeklinde telâffuz telâffuz edilir. Ses daha çok z'ye kayar; τζάμι /źami/.

#### ΓΙ - γι

**ΓΙ** bileşiği **y** olarak okunur.

### Ünlü harf birleşmeleri

#### ΑΙ - αι

ΑΙ - αι birleşmesi, /e/ olarak okunur. Ancak *ι* harfinde umlaut (iki nokta) olursa (**ΑΪ** - **αϊ**) /ay/ sesi verir.

#### ΑΥ - αυ

Av ya da Af olarak okunur. Sözcük içindeki yerine göre sesletim değişir. İkiliden sonra ünlü harfler ve β,ρ,γ,λ,ν,δ,μ,ζ harfleri gelirse ikili /av/ diye okunur. Bu harfler akılda tutmak için "vergilendirmez" kelimesi akılda tutulabilir. Diğer harfler gelirse ikili /af/ diye okunur.

#### EI - ει

Birleşim, /i/ sesini verir.

#### ΕΥ - ευ

Bu birleşim, /ev/ ya da /ef/ olarak okunur. Sözcük içindeki yerine göre sesletim değişir. İkiliden sonra ünlü harfler ve β,ρ,γ,λ,ν,δ,μ,ζ harfleri gelirse ikili /ev/ diye okunur. Diğer harfler gelirse ikili /ef/ diye okunur.

#### ΟΙ - οι

ΟΙ - οι birleşimi, /i/ sesini verir. **ΟΪ** - **οϊ** /oy/ sesini verir. Eğer *ι* harfi üzerindeki iki nokta olmasaydı, diftong *i* olur

#### ΟΥ - ου

Birleşim, /u/ sesi verir.

## Ayrıca bakınız

- [Karamanlıca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karamanl%C4%B1ca)

## Dış bağlantılar

- [Greek Unicode Issues](http://opoudjis.net/unicode/unicode.html)
- [Yunan Unicode](http://unicode.org/charts/PDF/U0370.pdf)

[^1]: The Development of the Greek Alphabet within the Chronology of the ANE (2009), Quote: "Naveh gives four major reasons why it is universally agreed that the Greek alphabet was developed from an early Phoenician alphabet. 1 According to Herodutous "the Phoenicians who came with Cadmus... brought into Hellas the alphabet, which had hitherto been unknown, as I think, to the Greeks." 2 The Greek Letters, alpha, beta, gimmel have no meaning in Greek but the meaning of most of their Semitic equivalents is known. For example, 'aleph' means 'ox', 'bet' means 'house' and 'gimmel' means 'throw stick'. 3 Early Greek letters are very similar and sometimes identical to the West Semitic letters. 4 The letter sequence between the Semitic and Greek alphabets is identical. (Naveh 1982)" <http://www.arcalog.com/wp-content/uploads/2014/04/Near-Eastern-Chronology-and-the-development-of-the-Greek-Alphabet.pdf>
[^2]: The date of the earliest inscribed objects; A.W. Johnston, "The alphabet", in N. Stampolidis and V. Karageorghis, eds, Sea Routes from Sidon to Huelva: Interconnections in the Mediterranean 2003:263-76, summarizes the present scholarship on the dating.
[^3]: Cook, B. F. (1987). Greek inscriptions. of California Press/British Museum, s.9.
[^4]: Lesson 1: The Greek Alphabet, Vowels, Consonants, and Dipthongs. <https://daedalus.umkc.edu/FirstGreekBook/JWW_FGB1.html>
[^5]: The date of the earliest inscribed objects; A.W. Johnston, "The alphabet", in N. Stampolidis and V. Karageorghis, eds, Sea Routes from Sidon to Huelva: Interconnections in the Mediterranean 2003:263-76, summarizes the present scholarship on the dating.
[^6]: Hatice Şirin User, Başlangıçtan Günümüze Türk Yazı Sistemleri, Akçağ, Ankara 2006, s. 85.
