# Yollıg Tigin

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Yoll%C4%B1g_Tigin
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Yollıg Tigin, https://tr.wikipedia.org/wiki/Yoll%C4%B1g_Tigin (CC-BY-SA-4.0)

- **Hüküm süresi:** 8 yıl (tartışmalı)
- **Taç giymesi:** 734
- **Önce gelen:** Bilge Kağan
- **Sonra gelen:** Bilge Kutluk Tengri Kağan
- **Babası:** Bilge Kağan
- **Annesi:** Hanşa-ana
- **Doğum yeri:** II. Göktürk Kağanlığı
- **Ölüm tarihi:** Bazı iddialar: 742 (Yeni Tang Sülalesi Tarihi'ne göre), 739, 734
- **Ölüm yeri:** Ordu-Balık
- **Meslek:** Devlet yöneticisi, yazar

**Yollıg Tigin** ([Eski Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e):; [Türkiye Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) Sesletimi: **Yollug Tigin**, **Yolluğ Tigin**) ya da tahta oturduktan sonraki adıyla **Ay Kağan** ([Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ince): 伊然可汗 *Yī rán kè hán*,[^1] [Türkiye Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) Söyleyişi: Ayhan), Türkçenin [Tonyukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tonyukuk)'tan sonra bilinen ilk yazarı[^2] ve [İkinci Göktürk Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın 5. kağanıdır. Bir Göktürk hükümdarı olmasına rağmen Türkiye Türkçesinde "Ay Kağan" değil "Yollıg Tigin" olarak bilinir. Bunun nedeni henüz bir tigin (prens) iken yazdığı Göktürk Yazıtları'nda "Yollıg Tigin" adını kullanmasıdır.[^3] [Tonyukuk Yazıtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tonyukuk_Yaz%C4%B1t%C4%B1) ile birlikte [Bilge Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Ka%C4%9Fan_Yaz%C4%B1t%C4%B1) ve [Köl Tigin](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCl_Tigin_Yaz%C4%B1t%C4%B1) yazıtları; Türk siyasi tarihinin dayandırıldığı ilk Türkçe belgeler olduğu için, Yollıg Tigin; hükümdarlığından çok sanatçı yönüyle ön plana çıkmıştır.[^4]

## Yaşamı

Yollıg Tigin'in doğum tarihi belirsizdir. Yollıg, [Köl Tigin](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCl_Tigin)'in yeğeni, [Bilge Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Ka%C4%9Fan)'ın oğludur.[^5] 734'te [Bilge Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Ka%C4%9Fan)'nın Buyruk Çor tarafından zehirlenerek öldürülmesinden sonra *Ay Kağan* (Yi-Jan) adıyla Göktürk tahtına çıkmıştır.[^6][^7] Yeni Tang Sülalesi Tarihi'ne göre 742'deki ani ölümüne kadar ülkeyi yönetmiş, hayatında Çin'e üç kez elçi göndermiştir.[^8] Hükümdarlık yıllarında, babasının başlattığı *"Çin ile (*[*Tang Hanedanı*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1)* ile) barış hâlinde ancak kültürel ve ekonomik bağlamda bağımsız yaşayabilme"* üzerine kurulu merkeziyetçi siyaseti devam ettirmiş, boyların devlete bağlılığını artırmaya çalışmıştır.[^9] O ölünce yerine kardeşi [Tengri Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Kutluk_Tengri) geçmiştir.

742'de öldüğü görüşünün yanında, Yollug Tigin'in ölümü hakkında muhtelif görüşler de vardır. Farklı bir görüşe göre, Bilge Kağan öldükten kısa bir süre sonra tahta geçen Yollıg Tigin de ölmüş; onun yerine tahta [Tengri Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Kutluk_Tengri) geçmiştir.[^10] Ayrıca, [Nihat Sami Banarlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nihad_S%C3%A2mi_Banarl%C4%B1)'ya göre, Yollıg Tigin; Bilge Kağan'ın oğlu ya da Kül Tigin'in yeğeni değil; bu kişilerin hocasıdır.[^11]

## Yazarlığı

Yollıg Tigin, Türk edebiyatının bilinen ikinci yazarıdır.[^12] Köl Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarının Yollıg Tigin tarafından yazıldığı bizzat tabletlerden anlaşılabilmektedir.

Bilge Kağan Anıtı'ndaki:

"Ben Yollug Tigin olarak, Bilge Kağan için yazılan bu bitiği (yazıyı) kendim yazdım. Bunu yaparken, bunca anıtı, süslemeyi, süsü; \[...\] Kağan'ın yeğeni Yollıg Tigin olarak tam bir ay, dört günde oturup yazdım, süsledim.[^13]

Köl Tigin Anıtı'ndaki:Bunca yazı yazmayı Köl Tiğin'in yeğeni Yollıg Tigin olarak yazdım. Yirmi gün oturup bu taşa, bu anıta hep Yollıg Tigin olarak yazdım. Değerli oğullarınızdan, kızlarınızdan çok daha iyi bakarsınız (diye).[^14]Köl Tigin'in altını, gümüşü, hazineleri ve varlığıyla; fakir durumdaki Türk'ün karnını nasıl doyurduğunu; beyim tigin için ben Yollıg Tigin olarak taşa yazdım.[^15]biçimindeki ifadeler Yollıg Tigin'in bu eserleri yazış süreci ve amacını ortaya koymaktadır. Kitabelerdeki ifadelerin Yollıg Tigin'e ait olup olmadığı ise tartışmalıdır. [Ahmet Bican Ercilasun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Bican_Ercilasun)'a göre ifadelerin özü Yollıg Tigin'e değil, Bilge Kağan'a aittir. Zaten Bilge Kağan kitabesindeki yazılar da Köl Tigin Kitabesi'ndekilerin bir uyarlaması niteliğindedir. Yani ifadelerin çerçevesini Bilge Kağan oluşturmuş, Yollıg Tigin ise metne bazı ilâveler yaparak taşa işlemiştir. Ercilasun konu hakkında şunları söylemektedir: *"Bana göre Bilge Kağan kitabedeki sözleri önce nutuk olarak irad etmiş, Yollug Tigin de Bilge Kağan'ın sözlerini bu sırada kaydetmiştir. Sonra Yollug Tigin kaydettiği metni kağana okumuş, kağan da gerekli düzeltmeleri yapmıştır."*[^16]

[^1]: Louis Hambis (1953), La Haute-Asie, Presses Universitaires de France, s. 44.
[^2]: Öztürk, Ali (1973), Ötüken Türk Kitabeleri, Ötüken Yayınevi, s.70-71.
[^3]: The History of the Medieval World: From the Conversion of Constantine to the First Crusade. 2010, s. 238. <https://archive.org/details/historyofmedieva0000baue>
[^4]: Öztürk, Ali (1973), Ötüken Türk Kitabeleri, Ötüken Yayınevi, s.70-71.
[^5]: Başlangıcından Günümüze Kadar Büyük Türk Klâsikleri: Tarih, Antoloji, Ansiklopedi, 1. cilt; s.70, Ötüken, 1985.
[^6]: Erkin Ekrem, "Sarı Uygurların Kökeni", Modern Türklük Araştırma Dergisi, Vol. 4, No. 3, 2007, p. 175. <http://mtad.humanity.ankara.edu.tr/IV-3_Eylul2007/240_47_MTAD4-3_EEkrem.pdf>
[^7]: The History of the Medieval World: From the Conversion of Constantine to the First Crusade. 2010, s. 238. <https://archive.org/details/historyofmedieva0000baue>
[^8]: Erkin Ekrem, "Sarı Uygurların Kökeni", Modern Türklük Araştırma Dergisi, Vol. 4, No. 3, 2007, p. 175. <http://mtad.humanity.ankara.edu.tr/IV-3_Eylul2007/240_47_MTAD4-3_EEkrem.pdf>
[^9]: Тарихи тұлғалар (Tarïxï tulğalar) [Kazakça], 2. baskı, s. 25, ISBN 9965-24-748-X
[^10]: Ekrem (2007), a.g.e., s.165.
[^11]: Banarlı, Nihat Sami (2001), Türkçenin Sırları, s. 195, Kubbealtı Yayınları.
[^12]: Banarlı, Nihat Sami, Resimli Türk Edebiyati Tarihi, Milli Eǧitim Bakanlıǧı Devlet Kitapları, 1971.
[^13]: Bilge Kağan Anıtı, Güneybatı yüzü
[^14]: Köl Tigin Anıtı, Güneydoğu yüzü
[^15]: Köl Tigin Anıtı, Güneybatı yüzü
[^16]: Ercilasun, A. Bican (2007), Makaleler: Dil, Destan, Tarih, Edebiyat, Akçağ Yayınları. <https://books.google.com.tr/books?id=ZI4EAQAAIAAJ&q=yollug+tigin&dq=yollug+tigin&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjWsb6GzOXKAhVLhywKHTMxAv8Q6AEIKjAD>
