Yoakimion Rum Kız Lisesi

Fener Yoakimion Rum Kız Lisesi (Yuvakimyon Rum Kız Lisesi, Ioakimion Rum Kız Lisesi şeklinde de yazılmaktadır. Rumca: Εθνικόν Ιωακείμειον Παρθεναγωγείον Κωνσταντινουπόλεως), İstanbul ili, Fatih ilçesi, Fener mahallesinde 1880-1988 arasında eğitim vermiş bir Rum azınlık okulu.

Fener Rum Erkek Lisesi'nin karşısındadır. Rum ailelerinin kızlarının eğitim gördüğü, anaokul, ilkokul ve ortaokul bölümleri olan bir eğitim kurumu idi; 1962-1963 öğretim döneminde ilkokul bölümü kaldırıldı. Mezunlarının öğretmenlik yapma hakkı olan okul çok sayıda öğretmen yetiştirdi. 1988'de son mezunlarını verdi ve resmî olarak 2011'de kapandı. Binası, 2016'dan beri tiyatro etkinliklerine ev sahipliği yapar.

Tarihçe

Okulun yapımı, Patrik II. Yuvakim'in ekonomik durumu zayıf Osmanlı Rum ailelerin çocukları için Fener'de bir okul yapılması için arsa bağışlaması ile başladı. Patrik, okulun Fener semtinde "Mouhlio" denilen yerde kurulmasını istemişti. Fener semtindeki Rum nüfusun kızlarını ekonomik nedenlerden ötürü başka semtlerdeki kız okullarına gönderememeleri sebebiyle bu semtte kız lisesi yapılması uygun görülmüştü.^{[1]Daglar, Oya. Osmanlı Rum eğitim Sistemi ve İstanbul Rum Kız Okulları (19. ve 20. yüzyıl). Bahar 2010.}

II. Yuvakim okulun inşaası tamamlanmadan ölünce inşaatı Patrik III. Yuvakim devam ettirdi. Mimarı, Vasilakis Efendi idi.

Ioakimion Rum Kız Lisesi Vakfı’ a bağlı bir okul olarak 1882'de açıldı. Okulun inşasında her iki patrikin de katkısı olduğu için "Yoakimlerin eseri" anlamına gelen "Yoakimion" ismi verildi.^{[2]Balat Sokakları: Tarihi Koklayacağınız Duraklara Yolculuk. theMagger, 3 Mayıs 2019.} Kuruluşundan bir yıl sonra kilisenin ve karma meclisin kararıyla Yoakimyon Kız Okulu "milli okul" sıfatını aldı. İlk mezunlarını 1886'da verdi.^{[1]Daglar, Oya. Osmanlı Rum eğitim Sistemi ve İstanbul Rum Kız Okulları (19. ve 20. yüzyıl). Bahar 2010.}

Bir yıl anaokulu, 4 yıl ilkokul ve 3 yıl ortaokul olmak üzere toplam 8 yıllık bir okul olarak öğrenime başlayan Yoakiman Rum Kız Lisesi, 1890- 1891'de ortaokula bir sene daha eklenmesi ile 9 yıllık, 1917-1918 ilkokula bir yıl daha eklenmesi ile 10 yıllık bir okul haline geldi.^{[1]Daglar, Oya. Osmanlı Rum eğitim Sistemi ve İstanbul Rum Kız Okulları (19. ve 20. yüzyıl). Bahar 2010.} İlkokul bölümü 1962-1963 öğretim döneminde yer darlığı nedeniyle kaldırıldı; okul üç yıl ortaokul ve üç yıl lise şekline dönüştü.^{[1]Daglar, Oya. Osmanlı Rum eğitim Sistemi ve İstanbul Rum Kız Okulları (19. ve 20. yüzyıl). Bahar 2010.} Programda yer alan pedagoji dersleri nedeniyle okul mezunları kız okullarında öğretmenlik yapma hakkına sahipti.^{[1]Daglar, Oya. Osmanlı Rum eğitim Sistemi ve İstanbul Rum Kız Okulları (19. ve 20. yüzyıl). Bahar 2010.}

1986-1987 öğretim yılında sadece dokuz öğrencisi olan okul, Mayıs 1988’de üç öğrencisini daha mezun etti.^{[1]Daglar, Oya. Osmanlı Rum eğitim Sistemi ve İstanbul Rum Kız Okulları (19. ve 20. yüzyıl). Bahar 2010.} Okulda sadece üç öğrenci kalması üzerine; kapanma kararı aldı. Kalan üç öğrenci Fener Rum Erkek Lisesi’ne gönderildiler. Böylece öğrenci yokluğundan kapanan okul, Rum nüfusu artmadığı için yeni öğrenci alamadı ve 2011'de resmî olarak kapandı.^{[3]Karakaş, Burcu. 25 yıldır ders yapılmıyor. Milliyet.}

2013'te İstanbul Bienali kapsamında Yunan sanatçı Kalliopi Lemos'un Ben Benim, Dünyalar Arasında ve Gölgeler Arasında isimli sergisi için kullanıldı.^{[4]Sarıçayır, Ecem. Kapanan Rum Okulu Sergi Mekânı Oldu. 4 Şubat 2014.}

Okul, 2016'da Yeni Metin Yeni Tiyatro Festivali kapsamındaki bir proje ile her odasında bir hikâyenin tek kişilik bir oyun olarak canlandırıldığı ve seyircilerin bir müze gezer gibi oyunları gezdiği bir etkinlik mekanına dönüştü.^{[5]Mitrani, Erdoğan. Balat Monolog Günleri. 14 Haziran 2022.[6]Dinleyicilerini bekleyen dargın anıları. 12 Şubat 2025.}

Bina

Dört cepheli yapının giriş cephesi Tevkii Cafer Mektebi Sokaktandır. Kuzey yönünde aynı döneme inşa edilmi iki kâgir konutla komşudur, güneyde ise Fener Rum Erkek Lisesi ve Meryem Ana Kilisesi’nin arasındadır. Tevkii Cafer Mektebi Sokak'ına bakan cephesi sade ve düz iken Haliç’e bakan kuzeydoğu cephesi görkemli ve süslüdür.^{[7]Karslı, Özlem. İstanbul'da Rum Liseleri ve İoakimion Kız Lisesi restorasyon projesi /. 2006.}

Tümüyle kâgir inşa edilmiştir. Dikdörtgen ve simetrik bir plan şemasına sahiptir. Sekiz derslik, üç adet idari oda, mutfak, laboratuarlar, tuvalet grubu, kömürlük, yemekhane ile bodrum kattaki görevli odasından ibarettir.^{[7]Karslı, Özlem. İstanbul'da Rum Liseleri ve İoakimion Kız Lisesi restorasyon projesi /. 2006.}

Ayrıca bakınız

• Fener Rum Erkek Lisesi

• Fener Rum Erkek Mektebi

• Zoğrafyon Rum Lisesi