# Yirmisekizzâde Mehmed Said Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Yirmisekizz%C3%A2de_Mehmed_Said_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Yirmisekizzâde Mehmed Said Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Yirmisekizz%C3%A2de_Mehmed_Said_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/Mehmed_Said_Efendi_in_Paris_1742.jpg/1280px-Mehmed_Said_Efendi_in_Paris_1742.jpg) * (Joseph Aved, public-domain)* - **Makam:** Osmanlı Sadrazamı - **Dönembaşı:** 25 Ekim 1755 - **Dönemsonu:** 1 Nisan 1756 - **Hükümdar:** III. Osman - **Öncegelen:** Silahdar Bıyıklı Ali Paşa - **Sonragelen:** Çorlulu Köse Bahir Mustafa Paşa - **Ölüm tarihi:** Ekim 1761 - **Ölüm yeri:** Maraş, Osmanlı İmparatorluğu **Yirmisekizzâde Mehmet Said Paşa** veya diğer tanınan adıyla **Mehmed Said Efendi** (ö. Ekim 1761), [III. Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Osman) saltanatında 25 Ekim 1755 - 1 Nisan 1756 tarihleri arasında beş ay yedi gün [sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam)lık yapmış [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) asıllı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) devlet adamıdır.[^1] ## Hayatı ![Yirmisekizzâde Mehmed Said Paşa'nın 1742'de Paris'te yapılan pastel portresi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/eb/Said_Effendi_by_Coypel_in_Paris_in_1742.jpg) *Yirmisekizzâde Mehmed Said Paşa'nın 1742'de Paris'te yapılan pastel portresi (Charles Antoine Coypel, public-domain)* III. Ahmed saltanatında elçilik göreviyle [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'ya gönderilmiş olan ve [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris) [Sefâretnâme](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sef%C3%A2retn%C3%A2me)si'nin yazarı [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) asıllı[^2] [Yirmisekiz Mehmed Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yirmisekiz_Mehmed_%C3%87elebi)'nin oğludur. Kendi kariyerinde de elçilik görevleri ön plana çıkmıştır.[^3] Babası ile Paris'ten dönüşlerinde [hâcegân](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%A2ceg%C3%A2n) sınıfına terfi ettirilerek [sipahi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sipahi) ve [silahtar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silahtar) kâtibi olmuştur. [I. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mahmud)'un tahta çıkışıyla saltanat değişimini [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar) [çariçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ari%C3%A7e)sine bildirmek için 1730 Eylül sonunda [şıkk-ı sâlis](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C4%B1kk-%C4%B1_s%C3%A2lis) [defterdar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Defterdar)ı unvanıyla [Petersburg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Petersburg)'a gönderilmiş, Kasım 1732'de de padişahın tahta çıkışını tebrik için gelen [Şerbatof](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eerbatof)'a karşı fevkalâde elçi olarak önce [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'ya, oradan da 17. yüzyıl başında Osmanlı Devleti'ne sığınmış olan [İsveç](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sve%C3%A7) Kralı [Demirbaş Şarl](https://turkipedia.org/tr/wiki/XII._Karl)'ın taktığı borçları tahsil için sefaretle İsveç'e gitmiştir. Bu alacak ancak yüzyılın sonlarına doğru İsveç'in borç karşılığı gemi vermesiyle tahsil edilebilmiştir. [1735-1739 Osmanlı-Rus Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1735-1739_Osmanl%C4%B1-Rus_Sava%C5%9F%C4%B1) öncesinde, [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya) aracılığıyla savaşı önlemek için yapılan [Niyemirav müzakereleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niyemirav_m%C3%BCzakereleri)nde [reisül-küttab](https://turkipedia.org/tr/wiki/Reis%C3%BCl-k%C3%BCttab) Mustafa, [Ruznamçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruznam%C3%A7e)-i evvel Ümnî, sadaret [mektupçu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mektup%C3%A7u)su Ragıp Efendi'lerle birlikte silahtar katibi sıfatıyla yer almıştır. 1739 [Belgrad Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) sonrasında Avusturya ile hudut müzakerelerini iki yıl yürüten Yirmisekizzâde Mehmed Said Paşa, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a dönüşü sonrasında, Haziran 1741'de nâme-i hümâyun ve [Rumeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli) beylerbeyi pâyesiyle, babası gibi elçilikle Paris'e gönderildi. Amaç, Rusların Belgrad Anlaşması'na riayet etmemelerinden dolayı I. Mahmud'un şikayetlerini, antlaşma hükümlerinin tatbikinin sorumluluğunu üzerine almış olan [XV. Louis](https://turkipedia.org/tr/wiki/XV._Louis)'ye şifahen iletmekti. 1742 Ekim'inde İstanbul'a döndü ve aynı yıl Aralık ayında [nişancı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9Fanc%C4%B1) oldu. 1744 Şubat ayında [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'da ümera arasındaki anlaşmazlıkları araştırmak ve soruşturmak Mısır'a gönderildi. Kasım 1745'te defter emini oldu, [Tiryaki Hacı Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiry%C3%A2k%C3%AE_Hac%C4%B1_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'nın sadrazamlığa getirilmesi üzerine Ağustos 1746'da onun yerine kethüda tayin edildi. Sadrazamın sert tabiatı ve aralarındaki fikir ayrılıkları nedeniyle geçinemediklerinden dolayı Mart 1747'de de kendi isteğiyle tekrar defter eminliğine tenzil edildi ve Eylül 1748'de ikinci defa nişancı oldu. Ağustos 1750'de [Divitdar Mehmed Emin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divitdar_Mehmed_Emin_Pa%C5%9Fa)'nın sadrazam olması üzerine aynı tarihte ikinci defa sadrazam kethüdası oldu. Fakat iki buçuk ay sonra azlolunarak ve evinde bile oturmasına müsaade edilmeyerek [Hicaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicaz)'a gitmesi emrolunup Mısır'a gönderilmek istendi ve [Gelibolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelibolu)'ya kadar yollandı ise de sonra vazgeçildi ve bir müddet Gelibolu'da bırakılarak, ardından 4 Haziran 1750 tarihli bir [ferman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ferman)la İstanbul'a davet edildi ve üçüncü defa nişancı oldu. Ağustos 1752'de nişancılıktan ayrılmış ise de bir yıl sonra dördüncü defa nişancı olmuştur. Ağustos 1755'te de üçüncü defa sadrazam kethüdalığına getirilmiştir.[^4] Sadrazam [Silahdar Bıyıklı Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silahdar_B%C4%B1y%C4%B1kl%C4%B1_Ali_Pa%C5%9Fa)'nın zamanında bu görevi yürüten Yirmisekizzâde Mehmed Said Paşa, Bıyıklı Ali Paşa'nın idam edilmesi üzerine 25 Ekim 1755'te sadrazam tayin edilmiştir. Ancak sadrazamlığı Beş ay kadar kısa bir süre devam etmiştir. Kararsız ve şüpheci bir tabiatı olan [III. Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Osman) tarafından azledilerek, öldürülmeyeceğine dair kendisine emniyet gelmek için oğlu [Yirmisekizzâde Mesud Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yirmisekizz%C3%A2de_Mesud_Bey) mübaşir tayin edilerek, [İstanköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stank%C3%B6y) adasına sürgün edilmiş, malları da müsadere edilmemiştir. Yerine ikinci defa [Çorlulu Köse Bahir Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6se_Mustafa_Pa%C5%9Fa) tayin edildi. Sait Mehmet Paşa, daha sonra [Hanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hanya) sancağına ve Nisan 1757'de [Mısır valiliğine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_M%C4%B1s%C4%B1r_valileri_listesi) tayin edildi. Haziran 1758'de bu görevini de Köse Bahir Mustafa Paşa'ya bırakarak, Ocak 1759'da [Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana) valisi olmuş, Temmuz 1760'ta bir fermanla [Beyşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bey%C5%9Fehir) sancağı da dahil edilerek büyütülen [Karaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaman) ([Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)) valiliğine getirilmiştir. Yirmisekizzâde Mehmed Said Paşa, 1761'de [Maraş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kahramanmara%C5%9F) valiliğine tayin edilmiş, aynı yılın Ekim ayında orada ölmüştür.[^5] Mason olan ilk Türk olarak kabul edilir.[^6][^7] ## Değerlendirme Yirmisekizzâde Mehmed Said Paşa, değerli, bilgili, girişken, devlet işlerine ve siyasi vaziyete ve Avrupa ahvaline vakıf, tecrübeli ve ikna kuvvetine sahip bir vezirdi. Babasının 1720'deki Fransa elçiliğinden dönüşte [İbrahim Müteferrika](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_M%C3%BCteferrika) ile birlikte Türkiye'de ilk [matbaa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matbaac%C4%B1l%C4%B1k)nın açılmasında büyük rolü olmuştur. Kendisi de, Rusya, İsveç ve Fransa'ya elçilikle gönderilerek görevlerini iyi bir şekilde yürütmüştür. Ayrıca bir tıp ders kitabı ve İsveç Sefaretnamesi yazmıştır. ## Tasvir edildiği eserler ### Mehmed Said Efendi [İsveçli](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sve%C3%A7liler) ressam [Georg Engelhard Schröder](https://turkipedia.org/tr/wiki/Georg_Engelhard_Schr%C3%B6der) tarafından 18. yüzyılda, [Stockholm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Stockholm)'de çizilen yağlı boya tabloda Yirmisekizzâde Mehmed Said Paşa; pencere önünde ayakta mavi düz kaftanı ve kavuğuyla resmedilmiş olup, yanında bir köpek bulunmaktadır.[^8] ### Mehmed Said Efendi ve Maiyeti İsveçli ressam Georg Engelhard Schröder tarafından 1733 yılında tuval üzerine yağlı boya tekniği ile yapılan tabloda; on dört kişilik maiyeti ve bir köpekle birlikte betimlenmektedir.[^9] ## Dış bağlantılar - [Osmanlı Medeniyeti](http://www.osmanlimedeniyeti.com/Bilgi/Yirmisekiz%20Çelebizâde%20Sait%20Mehmet%20Paşa) [^1]: Yirmisekizzade Mehmed Said Paşa Kimdir, Hayatı, Hakkında Bilgi. [^2]: Danişmend, İsmail H.. İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi: Osmanlı Devlet Erkânı. Türkiye Yayınevi, 1971, s. 60-61. [^3]: Yirmisekizzade Mehmed Said Paşa - Makam sahibi. [^4]: Yirmisekizzade Mehmed Said Paşa kimdir. [^5]: Yirmisekizzade Mehmed Said Paşa Kimdir, Hayatı, Hakkında Bilgi. [^6]: Yurdumuzda ilk Mason Locasini kim açti?. [^7]: Ekinci, Ekrem. Osmanlı'nın Çöküşü. Timaş Tarih, 2014, s. 17. [^8]: Mehmed Said Efendi ve Maiyeti. Pera Müzesi web sitesi. [^9]: Mehmed Said Efendi ve Maiyeti. Pera Müzesi.