# Yeraltı Camii

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeralt%C4%B1_Camii
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Yeraltı Camii, https://tr.wikipedia.org/wiki/Yeralt%C4%B1_Camii (CC-BY-SA-4.0)

- **Görüntü:** Yeraltı Cami.jpg
- **Eski ad:** Kastellion
- **Durum:** Etkin
- **Konum:** Beyoğlu, İstanbul, Türkiye
- **Önceki işlevi:** Kale
- **Tamamlanma:** 6. yüzyıl
- **Minber:** Evet

**Yeraltı Cami** ya da **Kurşunlu Mahzen**, [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'nin [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) ilinin [Beyoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beyo%C4%9Flu) ilçesindeki bir [cami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cami)dir.

Yapım yılı tam olarak bilinmiyor. [Evliya Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Evliya_%C3%87elebi)’ye göre [Hicret](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicret)'in 92 (711) senesinde Abdülaziz oğlu Ömer'in yaptırdığı ve sonraları camiye çevrilen kuledir. Osmanlı resmî kayıtlarda Mahzen-i Sultani adıyla geçer. Bazı kaynaklarda "Kastellion ton Galatau" isimli bir hisardır. II. Tiberios (578-582) döneminde artan Arap akınlarına karşı [Haliç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hali%C3%A7)'in girişini kontrol amacıyla yaptırılır. Cristoforo Buondelmonti 'nin XV. yüzyılın ilk yarısına tarihlendirilen gravürlerinde etrafı yüksek duvarlarla çevrili bir avlu ve yüksek bir kuleden oluşan hisar, aynı zamanda Haliç'e girişi önleyen zincirin bir ucunun da bağlandığı yerdir. 1573 tarihli [Matrakçı Nasuh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matrak%C3%A7%C4%B1_Nasuh) ve 1584 tarihli Hünername çizimlerinde Galata Hisarı / Mahzen-i Sultani görülmemektedir[^1] Mekan İstanbul'un Osmanlılara geçmesinden sonra yine cephane deposu, su sarnıcı gibi çeşitli amaçlarla mahzen olarak kullanılmış. 1752-56 yıllarında [Köse Bahir Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6se_Mustafa_Pa%C5%9Fa) tarafından camiye dönüştürülmüş. Kule şeklindeki minaresi kısa süre sonra meydana gelen depremde yıkıldığı için Sultan I. Mahmud tarafından yeniden yaptırılmış. Sahabeden [Amr bin el-Âs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amr_bin_%C3%82s), Vehb B. Huşeyre (Sahabi olup olmadığı hakkında bilgi yok) ve Tebeu't-tâbiîn'den Süfyân B. Uyeyne'nin makam kabirleri de buradadır. Eyüpsultan'dan sonra İstanbul'da en çok ziyaret edilen kutsal mekân olarak değerlendirilir.[^2] Dikdörtgen planlı bu mahzenin içinde elli dört adet kalın paye yapının üstünü örten tonozları taşımaktadır. Cami gün ışığını sadece deniz tarafındaki duvarında açılmış pencerelerden alır. Üstünde, ahşap bir Türk konağı mimarisinde olan ve 1985'te restorasyonu yapılan Sahiller Sağlık Merkezi müdürlüğü binası bulunmaktadır.[^3] İstanbul'da kitâbe üstünde görülen en eski tuğra giriş kapısı üstünde bulunan I. Mahmud'a ait tuğradır.[^4] Caminin müezzin mahfili vardır. İki giriş kapısı bulunur. Birincisine Kemankeş Caddesi'nden diğerine Karantina Sokağından girilir. Karantina Sokağından kot farkı nedeniyle merdivenlerle girilir. Günümüzde faaldir. Karaköy Vapur İskelesi yakınındadır.

## Tarihi

[Cami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cami)nin çevrildiği Kastellion adlı [kale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kale)den bahseden bilinen ilk kaynak olan [Theofanis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Theofanis_%28aziz%29); [Konstantinopolis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konstantinopolis)'in 717-718 yıllarında [Emevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emev%C3%AEler) tarafından [kuşatılması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konstantinopolis_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%28717-718%29) esnasında, [Haliç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hali%C3%A7)'e çekilen zincirin bir ucunun buraya bağlandığını yazar.[^5] 10. yüzyıla ait [*Patria Konstantinopolus*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Patria_Konstantinopolus)ta geriye dönük olarak bu kalenin, [Trakya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trakya)'nın hemen her bölgesini talan ederek yakıp yıkan ve Konstantinopolis önlerine kadar gelen "khaganos" (kağan) olarak tanımlanan anonim [Bulgar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Bulgar_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hükümdarına karşı, [Tiberius](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Tiberius) tarafından inşa edildiği belirtilir. Böylelikle gemilerin [tecrit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tecrit) edilerek güçlendirilmesi ve [kundaklama](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kundaklama) tehdidinin azalması amaçlanmıştı.[^6]

[^1]: Genim, Sinan: KURŞUNLU MAHZEN KÖŞKÜ VE YERALTI CAMİİ. sinangenim.com. Erişim Tarihi:26.10.2016 <http://www.sinangenim.com/tr/articles.asp?ID=7&Y=2008&AID=65&do=detail>
[^2]: Yeraltı Camii bir zamanlar zindandı. sabah.com.tr. Erişim Tarihi: 25.10.2016 <http://www.sabah.com.tr/cumartesi/2014/07/05/yeralti-camii-bir-zamanlar-zindandi>
[^3]: Eyice, Semavi: GALATA, TDV İslam Ansiklopedisi, c.13; s.308, İstanbul, 1996
[^4]: Derman, M. Uğur, “İstanbul”, TDV İslam Ansiklopedisi, c.23, s.268, 2012
[^5]: Kastellion'un (Yeraltı Camii, İstanbul) mimari tarihine dair yeni bulgular. MASROP E-Dergi, Kasım 2024, s. 1-26.
[^6]: Kastellion'un (Yeraltı Camii, İstanbul) mimari tarihine dair yeni bulgular. MASROP E-Dergi, Kasım 2024, s. 1-26.
