# Yel Ana

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Yel_Ana
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Yel Ana, https://tr.wikipedia.org/wiki/Yel_Ana (CC-BY-SA-4.0)

**Yel Ana** - [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler), [Altay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altaylar), [Tatar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarlar) ve [Macar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macarlar) [mitoloji](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mit)lerinde Rüzgâr [Tanrıça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanr%C4%B1%C3%A7a). **Cel (Çel, Şil, Cil) Ana** da denir. [Macarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macarlar) **Szélanya (Yel Ana)** adı da verirler.

### Diğer dillerde

- Azerice Yel Ana
- Özbekçe: *Yel Ona*
- Tatarca: *Җил Әни / Ана* veya *Cil Ana*
- Kazakça: *Жел Ана*
- Çuvaşça: *Ҫил Анне* veya *Ҫил Абай*
- Başkurtça: *Εл Апай*
- Yakutça: *Тыал Ий̃э*
- Türkmence: *Ýel Ene* veya *Yel Eje*
- Osmanlıca: *يل آنا*
- Kırgızca: *Жел Эне*
- Hakasça: *Чил Ине* veya *Чил Иӌе*
- Balkarca: *Джел Ана*
- Macarca: Szélanya

[Moğol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar) kültüründeki *Салхи Ээж (Calhu Eezh)* ([Buryatça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buryat%C3%A7a): *Һалхин Эхэ (Halkhun Ehe)*, [Oyratça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oyrat%C3%A7a): *Салькн Эк (Salvkın Ek)*, [Altayca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altayca): *Салкын Эне (Salvkın Ene)*, [Tuvaca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuvaca): *Салгын Ава(Salgın Ava)* adlı varlıklar ile büyük benzerlikler gösterir. Bu sözcükler birebir *Yel Ana ile* aynı anlamı taşır.

## Özellikleri

Eskiden yaşamsal unsurlardan birisi sayılan [hava](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCnya_atmosferi)nın hareketli hali olan [yel](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C3%BCzg%C3%A2r) için algılanan canlılık içeriği daha sonra [ruh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruh), [cin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cin) gibi kavramları da çağrıştırmaya başlamıştır. [Macarlara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mazarlar) göre [dünya](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCnya)nın sonundaki büyük bir [dağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F)da bulunan bir [mağara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ma%C4%9Fara)da yaşar ve bu [mağara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ma%C4%9Fara)nın etrafında güçlü [fırtına](https://turkipedia.org/tr/wiki/F%C4%B1rt%C4%B1na)lar döner. Bu [mağara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ma%C4%9Fara)yı koruyan Yel Ana kendisi güçlü bir [kasırga](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tropikal_siklon) olup eser. [Divayev](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divayev)'in verdiği bilgiye göre [Özbekler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekler); *"Çal Mama! Çal Mama!"* yani Yel Ana diye bağırarak kendisinden güçlü [rüzgâr](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C3%BCzg%C3%A2r)ları dindirmesini isterler.[^1]

## Türk kültüründe yel kavramı

"Yel/ Yil" sözcüğü, [Türk boylarının](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1) birçoğunda [rüzgâr](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C3%BCzg%C3%A2r) anlamının yanında "kötü ruh, zarar verici varlık" anlamında da kullanılır. Örneğin [Hakas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hakaslar) ve [Teleğütlerde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tele%C3%BCtler) "Çil" şekliyle "kötü ruh"ları ifade eder. Bu anlayış, [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da olduğu gibi, [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan)'da da [insan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nsan) [organ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Organ)larına yayılan [ağrı](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C4%9Fr%C4%B1_%28t%C4%B1p%29) ve sızıları anlatır. Bu ağrı, sızı ve hastalıkların, belli bir [şeytan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeytan)î güçten kaynaklandığı düşünülür. [İnsan vücudu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nsan_v%C3%BCcudu)nu saran kötü ruhlar, orada ağrı meydana getirirler.[^2]

## Etimoloji

(Yel/Yil/İl/Zel/Cel) kökünden türemiştir. Esinti anlamı vardır. Havanın yer değiştirmesi nedeniyle meydana gelen akım. [Ruh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruh), [can](https://turkipedia.org/tr/wiki/Can), [gizem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gizem) gibi anlamlarla aynı kökten kaynaklanır. [Rüzgâr](https://turkipedia.org/tr/wiki/R%C3%BCzg%C3%A2r), esinti demektir.

## Ayrıca bakınız

- [Türk mitolojisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_mitolojisi)
- [Macar mitolojisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macar_mitolojisi)
- [Moğol mitolojisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Fol_mitolojisi)
- [Altay mitolojisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_mitolojisi)

## Dış bağlantılar

- [Hungarian Mythology Origins](http://wn.com/HUNGARIAN_MYTHOLOGY__ORIGINS)

[^1]: Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi (Sayfa - 608)
[^2]: Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi (Sayfa - 610)