# Yayık ayranı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Yay%C4%B1k_ayran%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Yayık ayranı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Yay%C4%B1k_ayran%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

![Yayık ayranı](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/Yayik_ayrani.jpg/1280px-Yayik_ayrani.jpg)
*Yayık ayranı (E4024, CC-BY-SA-4.0)*

![Evlerde kullanılan, geleneksel ahşap yayık](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3f/Pioneer_butter_churn.jpg)
*Evlerde kullanılan, geleneksel ahşap yayık (Myman12345, CC-BY-SA-4.0)*

**Yayık** ya da **katık ayranı**,[^1] veya **çalkama**[^2] [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'nin [yayık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yay%C4%B1k) ile [tereyağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tereya%C4%9F%C4%B1) yapılan ([yayık dövülen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yay%C4%B1klama)) bölgelerinde üretilen ve günümüzde tüketilen [ayran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayran)dan farklı bir [fermante](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fermantasyon) [süt](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCt) ürünüdür. Ayran, [yoğurda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yo%C4%9Furt) [su](https://turkipedia.org/tr/wiki/Su) ve [tuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuz_%28kimya%29) eklenmesi ile hazırlanırken, yayık ayranı, [yoğurda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yo%C4%9Furt) [su](https://turkipedia.org/tr/wiki/Su) eklenerek yayıkta dövülmesi, [tereyağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tereya%C4%9F%C4%B1)nın ayrıştırılması ve [yoğurt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yo%C4%9Furt)tan arta kalan açık renkli, yapışkanımsı kıvamlı ve kendine has kokulu [yayıkaltı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yay%C4%B1kalt%C4%B1)na [tuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuz_%28kimya%29) eklenmesi sureti ile üretilmektedir. Yayık ayranı için kullanılan [yoğurdun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yo%C4%9Furt), normal [yoğurda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yo%C4%9Furt) kıyasla daha uzun süre fermante edildiği ve güçlü bir ekşi tada sahip olduğu kaydedilmiştir.[^3]

Bazı bölgelerde tahta fıçılar veya deri torbalar içerisinde çalkalanarak üretilen yayık tereyağı ve ayranı, günümüzde çoğunlukla elektrikli makineler vasıtasıyla dövülmektedir. Yoğurttan tereyağı üretimi [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'de gittikçe azalmaktadır. Yayık ayranına büyük marketlerde ulaşmak mümkün değildir.

## Ayrıca bakınız

- [Fermente süt ürünleri listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fermente_s%C3%BCt_%C3%BCr%C3%BCnleri_listesi)
- [Yoğurt bazlı yemek ve içecekler listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yo%C4%9Furt_bazl%C4%B1_yemek_ve_i%C3%A7ecekler_listesi)
- [Yayıkaltı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yay%C4%B1kalt%C4%B1)
- [Susurluk ayranı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Susurluk_ayran%C4%B1)

[^1]: Katık ayranı nedir?. yeniakit.com.tr, 7 Kasım 2018. <https://www.yeniakit.com.tr/haber/katik-ayrani-nedir-541450.html>
[^2]: Özhan Öztürk. Karadeniz: ansiklopedik sözlük. Heyamola Yayınları, 2005. <https://books.google.com/books?id=eUJkAAAAMAAJ>
[^3]: Yildiz, Fatih. Development and Manufacture of Yogurt and Other Functional Dairy Products. CRC Press, 19 Nisan 2016. <https://books.google.de/books?id=zMCDLlcRaQkC&pg=PA130&dq=yay%C4%B1k+ayran%C4%B1&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwj1kvjSlvfmAhXSGewKHa-QD7sQ6AEIKTAA#v=onepage&q=yay%C4%B1k%20ayran%C4%B1&f=false>