# Yamak > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Yamak > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Yamak, https://tr.wikipedia.org/wiki/Yamak (CC-BY-SA-4.0) - **Tarih:** 1768-1804 - **Bağlılık:** Osmanlı İmparatorluğu - **Tipi:** Yerli Balkan Müslümanları tarafından teşkil edilen yardımcı kuvvet - **Görevi:** Garnizon Muhafızı **Yamak**, [Osmanlı askerî teşkilâtında](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu) özellikle askerî sınıfların yardımcıları veya adayları için kullanılan bir unvandır. "Yamak" kelimesi, sözlük anlamıyla “yardımcı, çırak, çıraktan sonra gelen işçi” anlamına gelir.[^1] Ilk Osmanlı askerî gruplarından [piyade-müsellem](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsellem) ocaklarının yardımcı, ihtiyat gücü, sonraları da [Yeniçeri Ocağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)’nda asker adayları, muhafazada kalan yardımcı askerler, savaşlara katılan gönüllü siviller için kullanılmıştır. İmparatorluğun sonraki dönemlerinde yeni [yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri) birliklerine dönüşen ve sonunda kötü eğitimli ve düşük ücretli [garnizon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Garnizon) muhafızları hâline gelen Osmanlı kuvvetlerinin[^2] askerî olmayan üyeleriydi.[^3][^4] [^5] Boşnak soyadı Jamaković, "yeniçeri alımı" için Osmanlı teriminden türetilmiştir.[^6] Yamaklar başlangıçta muharebelerde farklı vazifeler için seferber edilen ya da gönüllü olarak yeniçeri olmak isteyen sivillerdi. Osmanlı İmparatorluğu, hudut kalelerindeki garnizonlara yeniçeri kuvvetleri atama pratiğine sahipti. Yeniçerilerle ilişkisi olan yerel ustalara, yeniçerilere yardım ettikleri için yamak denilmiştir.[^7] Sonunda, bilhassa [Boğaziçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fazi%C3%A7i), [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz_B%C3%B6lgesi) ve [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna)'daki garnizonlarda, düşük ücretli ve eğitimli Müslüman garnizon muhafızları hâline geldiler.[^8] Bu nedenle bazı kaynaklarda yeniçeri hudut muhafızları olarak geçmektedir.[^9] 1768'de Rusya'ya karşı mücadele için birliklerin seferber edilmesi esnasında [Saraybosna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saraybosna)'da 1.000 yamak toplandı ve bir Rus müttefiki olan [Karadağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karada%C4%9F)'a gönderildi.[^10] 18. asrın sonunda ve 19. asrın başında bir huzursuzluk ve ıslahatlara mukavemet kaynağı oldular.[^11] İl garnizonlarında tekrarlanan bir kalıp vardı. Az sayıdaki faal yeniçerilere yardım eden yamakların sayısı, bu pozisyonun sağladığı iş imkânları nedeniyle artıyordu. Yakında sayıları garnizonun onları destekleyemeyeceği kadar büyüyecekti, öyle ki birçoğu bir terör saltanatı tesis ederek köylülere ve toprak sahiplerine sefalet getirmek için kırsala taşınacaktı. Bu tür yamaklar, *dahi* denilen önderlerini takip ederek devlet vazifelilerinin ve hattâ padişahın emirlerine riayet etmediler.[^12] Bu, temelde 19. asrın başlarında [Birinci Sırp Ayaklanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_S%C4%B1rp_Ayaklanmas%C4%B1)na (1804–13) sebep olan [Sırbistan'daki](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1rbistan) vaziyetti. [Semendire Sancağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semendire_Sanca%C4%9F%C4%B1) (günümüz Sırbistan'ında) dört yamak kumandanı tarafından idare ediliyordu.[^13] ## Ayrıca bakınız - [Kabakçı Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kabak%C3%A7%C4%B1_Mustafa) [^1]: History of the Ottoman Empire and Modern Turkey: Volume 2, Reform, Revolution, and Republic: The Rise of Modern Turkey 1808-1975. Cambridge University Press, 27 Mayıs 1977, s. 517. [^2]: An Economic and Social History of the Ottoman Empire. Cambridge University Press, 1 Mayıs 1997, s. 91. [^3]: A Shared World: Christians and Muslims in the Early Modern Mediterranean. Princeton University Press, 2000, s. 90. [^4]: The Decline and Fall of the Ottoman Empire. Faber & Faber, 19 Mayıs 2011, s. 1960. [^5]: Forging Urban Solidarities: Ottoman Aleppo 1640-1700. BRILL, 2010, s. 271. [^6]: Essays on Islamic Civilization: Presented to Niyazi Berkes. Brill Archive, 1976, s. 254. [^7]: Forging Urban Solidarities: Ottoman Aleppo 1640-1700. BRILL, 2010, s. 271. [^8]: Ottoman Wars: An Empire Besieged. Routledge, 14 Ocak 2014, s. 64. [^9]: Studies on Ottoman Social and Political History: Selected Articles and Essays. BRILL, January 2002, s. 427. [^10]: Izabrana djela. Veselin Masleša, 1985, s. 169. [^11]: Ottoman Wars: An Empire Besieged. Routledge, 14 Ocak 2014, s. 64. [^12]: Southeastern Europe Under Ottoman Rule, 1354-1804. University of Washington Press, 1977, s. 242. [^13]: War and Society in East Central Europe: The first Serbian uprising 1804-1813. Brooklyn College Press, 1982, s. 75.