# Yalmavuz

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Yalmavuz
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Yalmavuz, https://tr.wikipedia.org/wiki/Yalmavuz (CC-BY-SA-4.0)

**Yalmavuz** (Tatarca: *Җалмавыз*, Özbekçe: *Yalmogʻiz* veya *Ялмоғиз*) – Türk ve Altay mitolojisinde [Dev](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dev). **Calmağus** veya **Yelmeves** de denir. “Yalmuz” olarak da bilinir. Çok büyük masal yaratığı. İnsan biçimlidir. Üç, yedi veya 12 başı vardır. Siyah ya da sarı renklidir. Kimi zaman [Yelbegen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yelbegen) ile eşanlamlı olarak kullanılır. Devler, atlara düşmandır. Ayrıca insanları yerler.

Radlofa göre, Teleğütlerdeki Yilbegen ile Kırgızlardaki "Jalmaus" adı birbirlerini karşılamaktadır. Bazı araştırmacılar bu adlar arasında biçimsel olarak herhangi bir yakınlık bulamamalarına karşın, Altaylardaki "Yelbeğen" motifiyle diğer Türk dillerindeki "Jelmoguz/Jalmaus" adı altında rastlanan varlıklar arasında içerik olarak büyük benzerlik vardır.[^1]

## Etimoloji

Yel “ruh, canlı” ve Moğos “boğaz, boğucu” sözcüklerinin bileşik halidir.

## Ayrıca bakınız

- [Yelbegen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yelbegen)

## Dış bağlantılar

- [Manas ve Er Töştük Destanlarındaki Olumsuz Karakterler, Zarina Kulbarakova](http://web.manas.kg/sbe/tezler/2011a/ZARINA%20KULBARAKOVA.pdf)
- [Mitolojik Dünya Modeli, Fuzuli Bayat](http://turkoloji.cu.edu.tr/ESKI%20TURK%20DILI/fuzuli_bayat_kasgarli_mahmut_divanu_lugatit_turk_mitolojik_dunya_modeli_kavramlar.pdf)
- [Turkish Mythology Dictionary - Multilingual (Jalmavuz)](https://archive.org/details/Turkish-Turkic-Mythology-Glossary-Dictionary)
- [İslamiyet Öncesi Türk Destanları, Gülşen İnci Yılmaz](https://web.archive.org/web/20120128233243/http://www.belgeler.com/blg/pw5/islamiyet-oncesi-turk-destanlarinin-tarihi-acidan-degerlendirilmesi-evaluation-of-the-epics-of-turk-before-islamism-in-term-of-phistor)
- [Türk Mitolojisi Sözlüğü, Pınar Karaca](http://www.kayipdunya.com/wp-content/uploads/kalins-pdf/singles/turk-mitolojisi-sozlugu-h-j.pdf) (Jelmoguz)

[^1]: Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi