# Yabgu > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Yabgu > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Yabgu, https://tr.wikipedia.org/wiki/Yabgu (CC-BY-SA-4.0) **Yabgu** ([Eski Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e): 𐰖𐰉𐰍𐰆[^1]), eski [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1) [devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Devlet)lerinde [hükümdar](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCk%C3%BCmdar) anlamında kullanılan ünvan. Ünvan daha çok [Oğuz Türkleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar) tarafından kullanılmıştır. [Oğuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar) kurdukları ilk devlete de [Oğuz Yabguluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz_Yabgulu%C4%9Fu) adını vermişlerdir. ## Kullanımı İlk Türk Devletlerinde yüksek düzeyde devlet yöneticisi anlamında kullanılır. [Türk Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) döneminde [kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C4%9Fan)dan sonra gelen en üst düzey yönetici anlamındadır. Yabgu, aynı anlamda kullanılan "[kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C4%9Fan)" ve "[hakan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C4%9Fan)"dan daha eski bir ünvandır. *Oğuzname****de Oğuz'un dedesi "halkın ilk büyüğü, ilk atası" anlamında *****dip yabgu***** adıyla anılır. Hükümdar anlamında yabgu ünvanının en eski kullanılışı, ***[***Büyük Hun İmparatorluğu***](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eyung-nu)***'nda (M.Ö. 220 - M.S. 426) görülür. ***[***Teoman***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Teoman)*** (Tuman) yabgu olarak anılıyordu. ***[***Hazar***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazar_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)*** hükümdarları da ***[***Göktürkler***](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler)***in hakimiyetine girmeden önce yabgu ünvanını taşırlardı. Göktürkler, "kağan" ünvanını benimsediler. Bu çağlarda ***[***Bizans***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)***, ***[***Ermeni***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler)*** ve ***[***Gürcü***](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler)*** kaynaklarında yabgu ünvanı *****zibel*****, *****cebu*****, *****cibu*****, şekillerinde geçer. Bazı ***[***islam***](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam)*** kaynaklarında bu ünvana *****cibbuye*****, *****cıbguye***** denildi. ***[***Selçuklu Hanedanı***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1)***, ***[***devlet***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Devlet)*** kurduktan sonra hakan yerine, "***[***sultan***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan)***" ünvanını aldılar; yabgu ünvanı da ***[***melik***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Melik)*** karşılığı olarak "uluğ-yabgu" şeklinde kaldı.*** ## İnanış Eski Türkler yabgu dedikleri Türk hükümdarlarına büyük saygı gösterirlerdi. Yabgular, [toplum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toplum) içinde olağanüstü varlık olarak nitelenirlerdi. [İnsan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nsan)larda olmayan birtakım gizli kuvvetlerin yabgunun kişiliğinde toplandığına inanılırdı. Onların [Tanrı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanr%C4%B1) tarafından insanları yönetmekle görevlendirildiğine ve yabgularda tanrılık niteliklerinin bulunduğuna inanılırdı. Bu kutsallık, [kan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kan) ilişkileri dolayısıyla bütün [hanedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hanedan)a geçerdi.Kaynak belirt ## Hanedan Hanedanın [erkek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erkek) üyesine "şehzade prens" anlamında "[tigin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tegin)" denirdi. Eski Türklerde devletin hakimiyet sahası hükümdara ait değildi. Devlet halkın ortak mülküydü ve hükümdar bu mülkü korumakla yükümlüydü. Devlet merkezinde yabgu bulunurdu. Devleti yönetmek için tiginler ülkenin [doğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu)suna ve [batı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1)sına genel [vali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vali) olarak gönderilirdi. Merkezi uluğ yabguya bağlı olan doğudaki genel valiye *sağın yabgusu* denirdi. Batıdaki genel vali de *solun yabgusu* olarak anılırdı. Doğudaki yabgu batıdakine göre daha yetkili sayılırdı. ## Kurultay Devlet merkezlerinde [ülke](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Clke)nin yönetiminde temel olan "[kurultay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kurultay)" bulunurdu. Merkezdeki yabgunun başkanlığında toplanan kurultaya sağın ve solun yabguları, uluğ yabgunun karısı hatun vb. devlet ileri gelenleri katılırdı. [^1]: Ethno Cultural Dictionary, TÜRIK BITIG.