# Yağma > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C4%9Fma > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Yağma, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ya%C4%9Fma (CC-BY-SA-4.0) ![Yağma, Toxsı ve Çiğil'lerden bir bölüğün İla (İli) nehrine inerlerdi.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/17/River-ili-3.jpg) *Yağma, Toxsı ve Çiğil'lerden bir bölüğün İla (İli) nehrine inerlerdi. (en:User:Edmon2004, CC-BY-SA-3.0)* **Yağma** ([Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ince): 样磨/樣磨, [pinyin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pinyin): Yàngmó), Orta Çağ'daki bir Türk boyudur, bu boy günümüz [Uygurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar)'ın ve [Özbekler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbekler)'in atalarıdır. Bu boy bir kolu olan ve Üç Oğuzlar denilen birlik, Yağma, [Karluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karluk_grubu) ve [Çiğil](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87i%C4%9Fil) boylarından oluşmuştur. [7. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/7._y%C3%BCzy%C4%B1l)dan itibaren [Karahanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karahanl%C4%B1lar) dönemi boyunca Yağma boyu Müslüman Araplar ve Çinliler tarafından kuvvetli ve kudretli siyasi varlıklar olarak [Tarım Havzası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tar%C4%B1m_Havzas%C4%B1), [Cungarya havzası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cungarya_havzas%C4%B1) (kuzeybatı [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in)'i ve batı Moğolistanı içine alan bir bölge) ve Yedinehir (*Yedisu*) bölgesinde göze çarpmışlardır. ## İsim kökeni Kazak Çin tarihcisi Yury Zuev ([Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a): Юрий Алексеевич Зуев)'e göre, Yağma(*yaγgma*) [eski Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e)de, "saldır, yayıl, yağmala" demektir.".[^1] **نهبواَ** Yağma: "Türklerden bir bölüğün adı. Bunlara " **كاَراَ نهبواَ** Kara Yağma" da denir. **نهبواَ** Yağma [Taraz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Taraz) yakınında bir köyün adı.".[^2] *Tartuk*, Yağma ilinde bir şehir.[^3] Dokuzoğuz ve Yağmalar (*khargah*: "keçeden yapılma yurt, keçe kulübe") kalırlar.[^4] [Kâşgarlı Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9Fgarl%C4%B1_Mahmud)'dan Türklerden Yağma, [Toxsı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toxs%C4%B1) ve [Çiğil](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87i%C4%9Fil)'lerden bir bölüğün İla(İli) nehrine indiğini öğreniyoruz.[^5] 10. yüzyıllarda Yağma boyu, Kaşgar'da ve kuzeybatısında yaşarlardı. [Abu Saīd Gardēzī](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebu_Said_Gerdiz%C3%AE), ünlü eseri *Zayn al-akhbār* da şöyle bahsediyor, Yağma "*zengin insanlar büyük at sürüleri ile*", "*bir ay süren seyahat*" bir ülkede yaşarlar. Yağma boyu, sürekli [Karluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karluk_grubu) ve Türklerden bir bölük olan Yemek[^6]'lerle [Batı Göktürk Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın bitimine kadar savaşırlarmış. [Kâşgarlı Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9Fgarl%C4%B1_Mahmud) Yağma, [Toxsı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toxs%C4%B1) (Tukhs),[^7] [Kıpçak](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7aklar), [Yabaku](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yabaku), [Tatar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarlar), Kay ([Kayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kay%C4%B1_boyu)), [Çomul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87omul) ve [Oğuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz)'lar, biribirlerine uygun olarak, (**ذ** Dhāl; dh) harfini her zaman (**ى**‎‎ Yā; y) ye çevirirler ve hiçbir zaman Dhāl (**ذ**‎) lı söylemezler. [Kayın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kay%C4%B1n) ağacı"na bunlardan başkası "*kadhıng*", bunlar "*kayınğ*" derler.[^8] *nahiyat-i Yaghmiya* denilen bölgede Yağmalar, [Kaşgar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fgar)'ın etrafında ve kuzeyindeki [Artuç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atu%C5%9F) isminde iki köyde ve Khırmkı(Khıraklı) denilen büyük bir köyden, oluşan bir bölgede yaşarlardı.[^9] [Kâşgarlı Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9Fgarl%C4%B1_Mahmud), Türk Dili'nin en eski ve değerli sözlüklerinden [Divân-ı Lügati't-Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2nu_Lug%C3%A2ti%27t-T%C3%BCrk)'te; "*Rûm ülkesine en yakın olan boy Beçenek'tir; sonra Kıpçak, Oğuz, Yemek, Başgırt, Basmıl, Kay (*Kayı*), Yabaku, Tatar, Kırkız (*Kırgız*) gelir. Kırgızlar Çin ülkesine yakındırlar.*".[^10] Ayrıca "[*Çomul*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87omul)* boyunun kendilerinden bulunduğu çöl halkı ayrı bir dile sahiptir, Türkçeyi iyi bilirler. Kay, Yabaku, Tatar, Basmıl boyları da böyledir. Her boyun ayrı bir ağzı vardır; bununla beraber Türkçeyi de iyi konuşurlar. *[*Kırgız*](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zlar)*, *[*Kıpçak*](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7aklar)*, *[*Oğuz*](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuzlar)*, *[*Toxsı*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toxs%C4%B1)*, Yağma, *[*Çiğil*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87i%C4%9Fil)*, *[*Oğrak*](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Frak)*, *[*Çaruk*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87aruklu%C4%9F_boyu)* boylarının öz Türkçe olarak yalnız bir dilleri vardır. Yemeklerle Başgırtların dilleri bunlara yakındır. .... Dillerin en yeğnisi Oğuzların, en doğrusu da Toxsi ile Yağmaların dilidir.*"[^11] şeklinde tanımlanmıştır. ## Dış bağlantılar - [Yağma tarihi ve Şehirleri](http://odnapl1yazyk.narod.ru/yagma.htm) [^1]: Yu. Zuev, "Early Türks: Essays on history and ideology", Almaty, Daik-Press, 2002, p. 227, ISBN 9985-441-52-9 [^2]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt III, sayfa 34 [^3]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 467 [^4]: Hudud ul-'alam min al-mashriq ila al-maghrib - Tr. and expl. by V. Minorsky [^5]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 92 [^6]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 328, 30, 32, 61, 97, 94, 473. [^7]: Hudud al-'Alam, The Regions of the World. [^8]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 32 [^9]: Hudud ul-'alam min al-mashriq ila al-maghrib - Tr. and expl. by V. Minorsky [^10]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 28 [^11]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 30