# Yıldırım Ordular Grubu

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C4%B1ld%C4%B1r%C4%B1m_Ordular_Grubu
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Yıldırım Ordular Grubu, https://tr.wikipedia.org/wiki/Y%C4%B1ld%C4%B1r%C4%B1m_Ordular_Grubu (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/98/AtaturkYildirim.jpg)
* (public-domain)*

- **Birim adı:** Yıldırım Ordular Grubu
- **Tarih:** 15 Temmuz 1917 - 7 Kasım 1918
- **Ülke:** Osmanlı İmparatorluğu
- **Tipi:** Ordular Grubu
- **Büyüklük:** Eylül 1918:; 269.783; 4. Ordu 190.000; 7. Ordu 40.000; 8. Ordu 39.783; ~121.000 muharip asker
- **Garnizon:** Nablus, Filistin (Haziran 1918)
- **Savaşları:** I. Dünya Savaşı; Sina ve Filistin Cephesi
- **Dağılması:** 7 Kasım 1918
- **Ünlü komutanları:** Erich von Falkenhayn (Temmuz 1917 - 6 Şubat 1918); Otto Liman von Sanders (24 Şubat - 30 Ekim 1918); Mustafa Kemal Paşa (31 Ekim - 7 Kasım 1918)

**Yıldırım Ordular Grubu** (*dil\_adı=e*), [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında Osmanlı Devleti'nin Filistin-Suriye-Irak cephelerini savunmak için teşkil ettiği ordular grubu.

24 Haziran 1917 tarihinde [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep)'te, [Enver Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Enver_Pa%C5%9Fa)'nın başkanlığında [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu) ve [Alman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alman_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) komutanlarının katılmasıyla (Mustafa Kemal Paşa dahil) yapılan toplantıda, General [Erich von Falkenhayn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erich_von_Falkenhayn)'ın komutanlığında "Yıldırım Ordular Grubu" ("") kurulması kararlaştırıldı. Bu yeni düzenleme Filistin-Suriye-Irak cephelerini, bünyesinde bir araya getirecekti. Bu düzenlemede bile [Sina Cephesine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye-Filistin_Cephesi) fazla bir kuvvet ayrılmamıştı. Yalnız bu sefer Almanya, Yıldırım Ordularına 6000 kişilik bir yardım kuvveti gönderecekti ki, bunun bir kısmı da Sina Cephesine ayrılmıştı. Ekim ayında (1917) Filistin Cephesindeki Osmanlı kuvvetlerinin mevcudu 46.000 kişi kadardı. Buna karşılık [Allenby](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edmund_Allenby)'nin emrinde ise takribi 97.000 kişilik bir kuvvet bulunmaktaydı.

24 Haziran 1917 günü yapılan Halep toplantısından sonra İstanbul'a dönen Başkomutan Vekili Enver Paşa'nın ilk işi kararlaştırdığı Yıldırım Ordular Grubu'nun kurulması olmuş ve General [Erich von Falkenhayn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erich_von_Falkenhayn)'ın Grup Komutanlığına tayinini (11 Temmuz 1917), padişahın onayından geçirdikten sonra 15 Temmuz 1917'de teşkil emrini vermişti. Yıldırım Ordu Grubu'nun kuruluş amacı ilk başta Bağdat'ın geri alınmasıydı. Ancak kısa zamanda bu hedefin gerçekleşmesinin gerçekçi olmadığı anlaşılarak Filistin-Suriye cephesi esas alınarak düzenleme yapılmıştır. İlk başta gruba dahil edilen Irak'taki 6. Ordu ile Diyarbakır'daki 2. Ordu grup teşkilatından çıkarılarak Yıldırım Ordu Grubu 4, 7 ve 8. Ordulardan müteşekkil kılınmıştır. Yıldırım Ordular Grubu Eylül 1918'deki [Megiddo Muharebesinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Megiddo_Muharebesi_%281918%29) İngiliz kuvvetlerince büyük ölçüde imha edildikten sonra, 30 Ekim 1918 tarihinde İtilaf Devletleri'yle Mondros Mütârekesi imzalandı. Bu mütareke gereği Osmanlı Devleti'nde bulunan Almanların ayrılmaları gerekmekteydi. Buna dayanarak [Sadrazam Ahmet İzzet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_%C4%B0zzet_Furga%C3%A7), 30 Ekim 1918'de [Otto Liman von Sanders](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otto_Liman_von_Sanders)'e bir telgraf çekerek, Yıldırım Ordu Grubu Komutanlığını [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'ya devretmesini istemişti. Bunun üzerine 31 Ekim günü Yıldırım Ordu Grubu Komutanlığını Mustafa Kemal Paşa'ya bırakan von Sanders, emrinde bulunan birliklere veda yazısı yazarak, 31 Ekim 1918 günü görevinden ayrıldı. Mustafa Kemal Paşa'nın 31 Ekim günü Adana'da devralmış olduğu Yıldırım Ordu Grubu Komutanlığı görevi 7 Kasım 1918 tarihine kadar 8 gün sürdü.

## I. Dünya Savaşı

### Ağustos 1917 Savaş Düzeni

Ağustos 1917'de ordu grubu aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^1]

- Yıldırım Ordu Grubu (Müşir [Erich von Falkenhayn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erich_von_Falkenhayn))
- [7. Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/7._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29), [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) (Mirliva [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk))
- [3. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/3._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [24. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/24._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [50. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/50._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [15. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/15._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [19. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/19._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [20. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/20._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [Alman Asya Kolordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Asya_Kolordusu)
- [6. Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/6._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29), [Mezopotamya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mezopotamya) (Mirliva [Halil Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halil_Kut))
- [13. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/13._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [2. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/2._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [6. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/6._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [18. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/18._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [14. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/14._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [51. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/51._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [52. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/52._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [46. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/46._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)

### Ocak 1918 Savaş Düzeni

Ocak 1918'de ordular grubu aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^2]

- Yıldırım Ordular Grubu (Müşir [Erich von Falkenhayn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erich_von_Falkenhayn))
- [7. Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/7._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (Mirliva [Mustafa Fevzi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fevzi_%C3%87akmak))
- [3. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/3._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [1. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/1._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), 19. Tümen, 24. Tümen
- [20. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/20._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [26. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/26._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [53. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/53._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [3. Süvari Tümeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/3._S%C3%BCvari_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- Alman Asya Kolordusu
- [8. Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/8._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (Ferik [Cevat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cevat_%C3%87obanl%C4%B1))
- [22. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/22._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [3. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/3._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [7. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/7._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), 20. Tümen
- [16. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/16._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [54. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/54._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [2. Kafkas Süvari Tümeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/2._Kafkas_S%C3%BCvari_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)

### Haziran 1918 Savaş Düzeni

Haziran 1918'de ordular grubu aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^3]

- Yıldırım Ordular Grubu (Müşir [Otto Liman von Sanders](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otto_Liman_von_Sanders))
- [7. Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/7._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (Mirliva [Mustafa Fevzi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fevzi_%C3%87akmak))
- [3. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/3._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- 1. Tümen, 24. Tümen, 3. Süvari Tümeni
- [20. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/20._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- 26. Tümen, 53. Tümen, 19. Tümen
- Alman Asya Kolordusu
- [8. Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/8._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (Ferik [Cevad Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cevat_%C3%87obanl%C4%B1))
- [22. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/22._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- 3. Tümen, 7. Tümen, 20. Tümen
- 16. Tümen
- 54. Tümen
- 2. Kafkas Süvari Tümeni

### Eylül 1918 Savaş Düzeni

Eylül 1918'de ordular grubu aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^4]

- Yıldırım Ordular Grubu (Müşir [Otto Liman von Sanders](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otto_Liman_von_Sanders))
- [4. Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/4._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) ([Mirliva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirliva) [Mersinli Cemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemal_Mersinli))
- [2. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/2._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) ([Miralay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Albay) [Galatalı Şevket Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eevket_Galatal%C4%B1))
- [62. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/62._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), Geçici Tümen x 3
- Ürdün Grubu
- 24. Tümen, 3. Süvari Tümeni
- [8. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/8._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (Miralay [Yasin Hilmi Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yasin_el-Ha%C5%9Fimi))
- [48. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/48._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [Umman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Umman) Geçici Tümeni
- [7. Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/7._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (Mirliva [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk))
- [3. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/3._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (Miralay [İsmet Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smet_%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC))
- 1. Tümen, [11. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/11._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [20. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/20._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (Miralay [Ali Fuad Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Fuat_Cebesoy))
- 26. Tümen, 53. Tümen
- [8. Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/8._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (Ferik [Cevat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cevat_%C3%87obanl%C4%B1))
- [22. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/22._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (Miralay [Refet Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Refet_Bele))
- 7. Tümen, 20. Tümen
- Sol Kanat Kolordusu ([Oberst](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oberst) [Gustav von Oppen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gustav_von_Oppen))
- 16. Tümen, 19. Tümen
- Alman Asya Kolordusu
- 2. Kafkas Süvari Tümeni

## Mondros Sonrası

### Kasım 1918 Savaş Düzeni

Kasım 1918'de ordular grubu aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^5]

- Yıldırım Ordular Grubu ([Mirliva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirliva) [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk))
- [2. Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/2._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (Mirliva [Nihad Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nihat_An%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F))
- [12. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/12._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [23. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/23._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [15. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/15._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- [41. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/41._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29), [44. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/44._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)
- [7. Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/7._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (Mirliva [Ali Fuad Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Fuat_Cebesoy), vekil)
- [3. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/3._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- 11. Tümen, 24. Tümen
- [20. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/20._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)
- 1. Tümen, [43. Tümen](https://turkipedia.org/tr/wiki/43._Piyade_T%C3%BCmeni_%28Osmanl%C4%B1%29)

### Yıldırım Askeri Müfettişliği, Mayıs 1919

Nisan 1919 tarihinde [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk), [Cevat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cevat_%C3%87obanl%C4%B1) ve [Kavaklı Mustafa Fevzi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fevzi_%C3%87akmak) İstanbul'da gizli bir toplantı düzenledi. Bu toplantıda "Üçlü Yemin" adlı bir rapor hazırlandı (*Üçler Misakı*) ve vatan savunması için ordu müfettişliği kurulmasına için karar verildi. Nisan ayı sonunda, Kavaklı Mustafa Fevzi Paşa, Harbiye Nazırı [Şakir Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eakir_Pa%C5%9Fa)'ya bu raporu sundu. 30 Nisan 1919 tarihinde, Harbiye Nezareti ve Sultan [VI. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/VI._Mehmed), Genelkurmay Başkanı tarafından önerilen ordu müfettişlikleri kurulması hakkındaki kararı onayladı.[^6] Müfettişlikler kuruldu ve başlarına şu komutanlar getirildi; [1. Ordu Askeri Müfettişliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/1._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (İstanbul'da konuşlu, [Kavaklı Mustafa Fevzi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fevzi_%C3%87akmak)), Yıldırım Ordusu Askeri Müfettişliği (Konya'da konuşlu, [Mersinli Cemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemal_Mersinli), daha sonra 2. Ordu Askeri Müfettişliği), [9. Ordu Askeri Müfettişliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/9._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (Erzurum konuşlu, [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk), daha sonra 3. Ordu Askeri Müfettişliği). Ayrıca, Rumeli Askeri Müfettişliği ([Nurettin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sakall%C4%B1_Nureddin_Pa%C5%9Fa)) kurulacak, [13. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/13._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) doğrudan Harbiye Nazırlığı'nın komutası altında olacaktı.[^7] Mayıs 1919'da, ordu müfettişliği aşağıdaki şekilde yapılandırıldı:[^8][^9]

- **Yıldırım Askeri Müfettişliği** (*Yıldırım Kıt'aatı Müfettişliği*, [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya), Müfettiş: [Ferik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fer%C3%AEk) [Mersinli Cemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemal_Mersinli))
- [12. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/12._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) ([Niğde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C4%9Fde), [Miralay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Albay) [Selâhaddin Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A2hattin_K%C3%B6seo%C4%9Flu))
- 11. Tümen
- 41. Tümen
- 7. Süvari Alayı
- 20. Süvari Alayı
- [20. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/20._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) ([Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara), [Mirliva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirliva) [Ali Fuad Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Fuat_Cebesoy))
- 23. Tümen
- 24. Tümen
- [17. Kolordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/17._Kolordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) (İzmir, Mirliva [Ali Nadir Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_N%C3%A2dir_Pa%C5%9Fa), [İzmir'in işgali](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir%27in_%C4%B0%C5%9Fgali) sonrası [1. Ordu Askeri Müfettişliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/1._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)'nden transfer edildi)
- 56. Tümen
- 57. Tümen

[^1]: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 170.
[^2]: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 181.
[^3]: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 188.
[^4]: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 197.
[^5]: Edward J. Erickson, Order to Die: A History of the Ottoman Army in the First World War, Greenwood Press, 2001, ISBN 0-313-31516-7, p. 202.
[^6]: Zekeriya Türkmen, Mütareke Döneminde Ordunun Durumu ve Yeniden Yapılanması (1918-1920), Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2001, ISBN 975-16-1372-8, p. 105.
[^7]: Zekeriya Türkmen, Mütareke Döneminde Ordunun Durumu ve Yeniden Yapılanması (1918-1920), Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2001, ISBN 975-16-1372-8, p. 106.
[^8]: Zekeriya Türkmen, Mütareke Döneminde Ordunun Durumu ve Yeniden Yapılanması (1918-1920), Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2001, ISBN 975-16-1372-8, p. 333.
[^9]: Zekeriya Türkmen, Mütareke Döneminde Ordunun Durumu ve Yeniden Yapılanması (1918-1920), Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2001, ISBN 975-16-1372-8, pp. 110-111.