# Vilâyat-ı Sitte

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Vil%C3%A2yat-%C4%B1_Sitte
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Vilâyat-ı Sitte, https://tr.wikipedia.org/wiki/Vil%C3%A2yat-%C4%B1_Sitte (CC-BY-SA-4.0)

![II. Abdülhamid döneminde basılmış Osmanlı Devleti'nin Orta Doğu'daki topraklarını gösteren harita (1893)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/Osmanli_Ortadogu.jpg/1280px-Osmanli_Ortadogu.jpg)
*II. Abdülhamid döneminde basılmış Osmanlı Devleti'nin Orta Doğu'daki topraklarını gösteren harita (1893) (public-domain)*

![19.yüzyılın sonunda ve 20. yüzyılın başında 8 vilayet (kırmızı ile)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b4/Six_armenian_provinces.png)
*19.yüzyılın sonunda ve 20. yüzyılın başında 8 vilayet (kırmızı ile) (Yerevanci, CC-BY-SA-3.0)*

**Vilayat-ı Sitte** (**ولایات سته**; anlam: Altı vilayet, Altı il), 13 Temmuz 1878 tarihli [Berlin Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berlin_Antla%C5%9Fmas%C4%B1_%281878%29)'na göre [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum_Vilayeti), [Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van_Vilayeti), [Harput](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ma%27m%C3%BBret%C3%BC%27l-Az%C3%AEz_Vilayeti), [Diyarbekir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbekir_Vilayeti), [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas_Vilayeti), [Bitlis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bitlis_Vilayeti) olmak üzere altı [vilayet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vilayet)in adı.

![1912 yılında 6 ilin nüfus sayımına dair tablo](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/74/Six_Vilayets_ethnic_groups.png)
*1912 yılında 6 ilin nüfus sayımına dair tablo (Hovik95, public-domain)*

30 Ekim 1918 tarihli [Mondros Mütarekesinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mondros_M%C3%BCtarekesi) 24. maddesinde "Altı Ermeni ili" olarak bahsedilmiştir.[^1]

[Ermeniler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler) tarafından [Batı Ermenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Ermenistan) ([Ermenice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenice): Արեւմտեան Հայաստան / Arevmdyan Hayasdan)[^2][^3] olarak adlandırılan bölge [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) sınırları içerisindedir.

Vilayet-i Sitte, yani altı Vilayet tabiri [1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Rus_sava%C5%9Flar%C4%B1)ndan sonra imzalanan Ayastefanos Ateşkes ve Berlin Antlaşmalarından sonra kullanılmaya başlanmıştır. Adı geçen Vilayet-i Sitte; Erzurum, Sivas, Mamüratü'l-Aziz (Harput), Bitlis, Van ve Diyarbakır vilayetlerini kapsayan bir coğrafi bölge idi. İngiltere, Rusya ve müttefikleri bölgede bir Ermeni Devleti kurulmasına zemin hazırlayacak bir ıslahat projesini tatbik etmeye çalışıyorlardı. Bu devletler amaçlarına ulaşmak için Osmanlı Devleti'ne her türlü siyasi baskıyı yapmaktaydılar. Bu tarihlerde bölgeyi teftişe giden Ahmet Şakir Paşa'nın verdiği raporlarda Ermenilerin Müslümanlardan daha iyi hayat şartlarına sahip olduklarını ve gerçek ıslahata Müslüman ahalinin muhtaç olduğunu raporunda ortaya koymuştu. Burada asıl gayenin Ermenilerin maşa olarak kullanılıp bölgenin Osmanlılardan ayrılması olduğu düşünülüyordu. Osmanlı Hükûmetinin ise Ermenileri bağımsızlığa götürecek her türlü siyasi baskıya direndiği iddia ediliyordu. Yukarıda bahsedilen bu vilayetlerde Ermeniler lehine bir nüfus çoğunluğu mevcut değildi. 19. yüzyılın sonlarında yapılmış nüfus sayımları ile yabancı kaynaklardaki nüfus istatistikleri de bunu kanıtlamaktadır.

## Ayrıca bakınız

- [Vilâyat-ı Selâse](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vil%C3%A2yat-%C4%B1_Sel%C3%A2se) (Üç İl: Kosova, Manastır ve Selanik)
- [Elviye-i Selâse](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elviye-i_Sel%C3%A2se) (Üç Liva: Batum, Kars ve Ardahan)

[^1]: "24. Altı Ermeni ilinde (Vilâyet-ı sitte) karışıklık çıkarsa, Müttefikler bu illerin herhangi bir bölümünü işgal etme hakkını ellerinde tutarlar.". <https://tr.wikisource.org/wiki/Mondros_Ate%C5%9Fkes_Anla%C5%9Fmas%C4%B1_30_Ekim_1918>
[^2]: Azerbaijan: Seven years of conflict in Nagorno-Karabakh. 2002, s. 159. <http://books.google.com/books?id=FkwYAAAAIAAJ>
[^3]: Evolution, Creative Intelligence, and Intergroup Competition‎. 1986, s. 284. <http://books.google.com/books?id=XA6zAAAAIAAJ>
