# Vartavar

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Vartavar
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Vartavar, https://tr.wikipedia.org/wiki/Vartavar (CC-BY-SA-4.0)

![Bir Vartavar anı.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/%D0%92%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%808.jpg/1280px-%D0%92%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%808.jpg)
*Bir Vartavar anı. (Камалян001, CC-BY-SA-3.0)*

**Vartavar** (Վարդավառ, [Hemşince](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hem%C5%9Fince): *Vartevor* veya *Behur*)[^1] [Ermenistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenistan)[^2] ile [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'nin [Doğu Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz_B%C3%B6lgesi) bölgesinde kutlanan bir festivaldir. Türkiye'de [Rize](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rize_%28il%29)'nin [Çamlıhemşin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87aml%C4%B1hem%C5%9Fin) ve [Hemşin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hem%C5%9Fin) ilçelerinin yüksek kesimlerinde yaşayan bir halk olan [Hemşinliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hem%C5%9Finliler) tarafından Temmuz ve Ağustos ayları içerisinde köyden köye değişen tarihlerde, dinlenmek ve eğlenmek amacıyla yapılan ve [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)'da yayılan derneklerden farklı olarak, herkesin değil de daha çok genç kız ve erkeklerin [horon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horon) edip diğerlerinin seyretmesi ile kutlanan bir yayla şenliğidir.

## Etimoloji

Vartavar isminin kökeni [Ermenice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenice) *varth* "gül" ile *var* “ışık saçan" kelimelerine dayanmaktadır.

## Tarihçe

[Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'nun [Hristiyanlaşma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyanla%C5%9Fma)sından önceki [pagan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paganizm) inançlarından birisi olan, hasat zamanı kutlamalarının dini motiflerle zenginleştirilmiş bir versiyonu olarak varlığını yakın zamanlara kadar sürdürmüş ve [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam)laşmadan sonra da bir eğlence ve genç kız ve erkeklerin, gelecekteki eşlerini bulmaları ve tanımaları amacına hizmet eden şarkılı, [horon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horon)lu bir şenlik olarak günümüze dek gelmiş olmalıdır.

[Ermeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler) inancında [Nuh Tufanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tufan)'ndan sonra, [Nuh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nuh) gemiden inerken son bir kez yağmur yağar ve hayat yeniden başlar. [Hristiyanlık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyanl%C4%B1k)la birlikte bu şenlik [İsa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sa)'nın suret değişmesi ([Ermenice](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenice) Baydzara-gerbutyun Diarn, 22 Temmuz) yortusuyla birleştirilmiştir. [Kitâb-ı Mukaddes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kit%C3%A2b-%C4%B1_Mukaddes)'e göre İsa'nın üç havarisiyle çıktığı dağda, yüzü güneş gibi parlar, etrafında [Musa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musa) ve [İlyas](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lyas) belirir ve [Tanrı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanr%C4%B1) "Sevgili oğlum budur," der.

Ermeniler Vartavar'ı etrafı güllerle süsleyerek ve birbirlerini su ile ıslatarak kutlarlar. [Hemşinliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hem%C5%9Finliler) dışında bazı Müslüman [Kürt](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler) topluluklar da kuzuların sütten kesilme zamanını (7 Ağustos) Vartivor adı altında kutlamaktadırlar.

## Dış bağlantılar

- [Karadeniz tarihi ve Hemşinliler](https://web.archive.org/web/20080512042445/http://www.karalahana.com/makaleler/tarih/bijiskyan.htm)
- [Vartavar nedir](https://web.archive.org/web/20080725044914/http://www.lahana.org/eski_forum/vartavar.html)

[^1]: Hemşinlilerin ‘Vartevor’u. Agos. <http://www.agos.com.tr/tr/yazi/1950/hemsinlilerin-vartevoru>
[^2]: Armenians Celebrate The Vardavar Water Festival. <https://www.rferl.org/a/festival-culture-armenia/25041818.html>