# VI. Mehmed

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/VI._Mehmed
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: VI. Mehmed, https://tr.wikipedia.org/wiki/VI._Mehmed (CC-BY-SA-4.0)

![1918 yılında VI. Mehmed](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Sultan_Mehmed_VI_of_the_Ottoman_Empire.jpg/1280px-Sultan_Mehmed_VI_of_the_Ottoman_Empire.jpg)
*1918 yılında VI. Mehmed (George Grantham Bain, public-domain)*

- **Unvan:** İki Kutsal Caminin Hizmetkârı; Han
- **Veraset:** 36. Osmanlı Padişahı; 115. İslâm Halifesi; 36. Osmanlı Hanedan Reisi
- **Hüküm süresi:** 4 Temmuz 1918 - 1 Kasım 1922; (); 4 Temmuz 1918 - 18 Kasım 1922; ()
- **Önce gelen:** V. Mehmed; V. Mehmed
- **Sonra gelen:** Saltanat kaldırıldı; Abdülmecid Efendi; Abdülmecid Efendi
- **Vekil başlık:** Sadrazamlar
- **Doğum tarihi:** 14 Ocak 1861
- **Doğum yeri:** Dolmabahçe Sarayı, Konstantiniyye, Osmanlı İmparatorluğu
- **Ölüm yeri:** Sanremo, İtalya Krallığı
- **Defin tarihi:** 3 Temmuz 1926
- **Defin yeri:** Süleymaniye Külliyesi, Şam, Suriye
- **Tam ismi:** Mehmed Vahîdeddîn Han bin Abdülmecid
- **Hanedan:** Osmanlı Hanedanı 16px
- **Babası:** Abdülmecid
- **Annesi:** Gülüstü Hanım (biyolojik); Şayeste Hanım (evlat edinen)
- **Dini:** Sünni İslam

![Ekim 1909 tarihli Resimli Kitab dergisinde Şehzade Vahideddin](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8d/1909_10_Resimli_Kitab_Vahdettin.jpg)
*Ekim 1909 tarihli Resimli Kitab dergisinde Şehzade Vahideddin (Resimli Kitab Dergisi, public-domain)*

**VI. Mehmed** ya da **Mehmed Vahideddin** (, ; 14 Ocak 1861, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) – 16 Mayıs 1926, [Sanremo](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sanremo)), [Osmanoğlu ailesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmano%C4%9Flu_ailesi)nde **Şahbaba** olarak da bilinir,[^1] [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun 36. ve son [padişahı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_padi%C5%9Fahlar%C4%B1_listesi) ve [Osmanlı Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_Hanedan%C4%B1)'nın sondan bir önceki [halifesiydi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet). Hükûmetin Hristiyan azınlıklarla başlattığı [uzlaşma süreci](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hakikat_ve_uzla%C5%9Fma_komisyonu), Yunan ve Ermeni patrikhanelerinin Osmanlı tebaası statüsünden vazgeçmesiyle başarısız oldu ve [Osmanlıcılığın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1c%C4%B1l%C4%B1k) kesin sonunu işaret etti. [Paris Barış Konferansı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris_Bar%C4%B1%C5%9F_Konferans%C4%B1)'nda [Dâmad Ferid Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2mad_Ferid_Pa%C5%9Fa) aracılığıyla İtilaf Devletleri'ne yakınlaşarak Yunanistan'ın toprak taleplerini [yatıştırma politikası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yat%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1rma_politikas%C4%B1)yla engellemeye çalıştı ancak bu girişim sonuçsuz kaldı. Ekim ayında VI. Mehmed'in hükûmeti, [Amasya Protokolü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya_Protokol%C3%BC) ile milliyetçilerin taleplerini kabul etmek zorunda kaldı.[^2] 16 Mart 1920'de İtilaf Devletleri, [İstanbul'u askerî olarak işgal etti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_%C4%B0%C5%9Fgali) ve milliyetçilerin çoğunlukta olduğu [Meclis-i Mebûsan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan)'ın kapatılması ve [Kânûn-ı Esâsî](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2n%C3%BBn-%C4%B1_Es%C3%A2s%C3%AE)'nin askıya alınması konusunda padişaha baskı yaptı. Bu sırada Mustafa Kemal Paşa, [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'da [Büyük Millet Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_H%C3%BCk%C3%BBmeti) adını verdiği geçici hükûmeti kurdu ve kısa sürede ülkenin büyük kısmını denetimi altına aldı. Padişahın İstanbul'daki hükûmeti ise İtilaf Devletleri tarafından desteklenmesine rağmen fiilen etkisizdi. VI. Mehmed, Ankara hükûmetini tanımadı; onları [kâfir](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2fir) ilan etti ve idamlarını istedi. Sonuçta İstanbul hükûmeti, Osmanlı topraklarını paylaşan ve ülkenin bağımsızlığını ortadan kaldıran [Sevr Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sevr_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nı imzaladı.

Ankara hükûmetinin Kurtuluş Savaşı'ndaki zaferiyle Sevr Antlaşması geçersiz kılındı ve yerine [Lozan Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lozan_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) imzalandı. 1 Kasım 1922'de Büyük Millet Meclisi, [saltanatı kaldırarak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saltanat%C4%B1n_kald%C4%B1r%C4%B1lmas%C4%B1) VI. Mehmed'i halifelikten azletti ve o da ülkeyi terk etti.[^3] Yerine kuzeni [Abdülmecid Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmecid_Efendi) halife seçildi, ancak kısa süre sonra [halifelik kaldırıldı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fetin_kald%C4%B1r%C4%B1lmas%C4%B1) ve [Osmanoğlu ailesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmano%C4%9Flu_ailesi) sürgüne gönderildi. 29 Ekim 1923'te [cumhuriyet ilan edildi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye%27de_cumhuriyetin_ilan%C4%B1) ve ilk cumhurbaşkanı olarak Mustafa Kemal Paşa seçildi. VI. Mehmed, 1926'da [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın [Sanremo](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sanremo) kentinde sürgündeyken öldü.

## Şehzadeliği

![Vahideddin (1916)](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5d/Mehmet_Vahdeddin.jpg)
*Vahideddin (1916) (public-domain)*

Vahideddin, 4 Ocak 1861 tarihinde [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun başkenti [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da doğdu. Sultan [Abdülmecid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmecid)'in sekizinci oğlu ve kendisinden önce tahta geçen [V. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Murad), [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) ve [V. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Mehmed)'in küçük kardeşidir. Çok küçük yaşta anne ve babasını kaybetti. Sultan [Abdülmecid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmecid)'in ikballerinden [Şayeste Hanım](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eayeste_Han%C4%B1m) tarafından büyütüldü. Tahta geçiş sıralamasında çok aşağılarda olduğu için gözden uzak bir yaşam sürdü. Gençlik yıllarında gizlice medrese derslerini takip etmiş, bu özelliği ile tahta çıktıktan sonra kendisine arz edilen şer'i konulara müdahale edebilecek derecede yetkinleşmiştir. [Hat](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCsn-i_hat), [musiki](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCzik) ve [edebiyat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edebiyat) sanatlarıyla ileri seviyede uğraşmıştır.[^4]

İlk evliliğini bu dönemde, ablası Cemile Sultan'ın sarayında görüp beğendiği [Emine Nazikeda Hanım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emine_Nazikeda_Kad%C4%B1nefendi) ile yapmıştır. Cemile Sultan, çok sevdiği Nazikeda üzerine başka bir eş almaması şartı ile Vahideddin'in talebini kabul edeceğini bildirdiğinde ablasının şartını kabul etmesine rağmen, bu evlilikten [Sabiha Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sabiha_Sultan) ve [Fatma Ulviye Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatma_Ulviye_Sultan) dünyaya geldikten sonra doktorların tıbben bir daha doğum yapamayacağı bildirilmesi üzerine eşinin de rızasını alarak başka evlilikler yaptı. 1912'de tek oğlu Mehmed Ertuğrul dünyaya geldi.[^5]

Ağabeyi [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'in uzun padişahlığı sırasında, [Çengelköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87engelk%C3%B6y)'de mimar [Alexandre Vallaury](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alexandre_Vallaury)'ye yaptırdığı köşkünde münzevi bir hayat yaşadı. Diğer şehzadeler hakkında padişaha jurnal yazmakla suçlandı.\<ref\>[Lütfi Simavi](https://turkipedia.org/tr/wiki/L%C3%BCtfi_Simavi), *Sultan Reşad'ın ve Halefinin Sarayında Gördüklerim****de "Sultan Abdülhamid devrindeki sui şöhretine rağmen Vahidüddin Efendiden millet ve vatan için hizmetler ümid ediyorduk." der (s. 129). İbnülemin, Yıldız Sarayında tedkik ettiği evrak arasında Vahideddin'e ait jurnal mahiyetinde belgeye rastlamadığını belirtir. (*****Son Sadrazamlar*****, IV. 2100)\</ref\>***

[V. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/V._Mehmed) tahta geçtiğinde, Sultan [Abdülaziz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClaziz)'in oğlu [Yusuf İzzeddin Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_%C4%B0zzeddin_Efendi) veliaht oldu. Yusuf İzzeddin'in 1 Şubat 1916'da bir yurt dışı seyahatine çıkacağı gün henüz aydınlatılamayan bir şekilde ölümü üzerine, Vahideddin veliahtlık makamına yükseldi. 1917 Aralık ayında Mirliva (Tuğgeneral) [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) eşliğinde [Almanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alman_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) seyahatine çıktı. [Bad Kreuznach](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bad_Kreuznach), Strazburg, [Colmar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Colmar), Essen ve Berlin'de bulundu. 4 Ocak 1918 tarihinde Almanya seyahatinden geri döndü.[^6]

![Vahideddin, 1915.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Sultan_Mehmed_VI_LCCN2014708082.tif/lossy-page1-1280px-Sultan_Mehmed_VI_LCCN2014708082.tif.jpg)
*Vahideddin, 1915. (Bain News Service, publisher, public-domain)*

## Saltanatı

Ana|Vahdettin'in Biat Merasimi 3 Temmuz 1918'de abisi V. Mehmed'in ölümü üzerine VI. Mehmed adıyla 57 yaşında tahta çıktı. [Cülûs](https://turkipedia.org/tr/wiki/C%C3%BCl%C3%BBs) töreni 4 Temmuz'da gerçekleşti.[^7] Tören kayda alınan ilk ve tek culüs töreni olmuştur.[^8]

![VI. Mehmed cuma selamlığında](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/65/Sultan_going_to_the_Mosque.jpg)
*VI. Mehmed cuma selamlığında (An American from USS North Dakota, public-domain)*

Tahta çıkışından kısa bir süre sonra şöyle dediği anlatılır:"Ben bu makam için hazırlanmadım. Çocukluğumdan beri vücutça rahatsız olduğumdan layikiyle tahsil edemedim. Yaşım kemale erdi, dünyada bir emelim kalmadı. Biraderle hangimizin evvel gideceğimiz malum olmadığından bu makamı bekleyişte değildim. Fakat takdiri ilahi böyle teveccüh etti, bu ağır vazifeyi deruhde eyledim. Şaşmış bir haldeyim, bana dua ediniz.".[^9]

![VI. Mehmed Yıldız Camii'nden çıkarken](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/eb/Mehmed_VI_leaving_Y%C4%B1ld%C4%B1z_Mosque.JPG)
*VI. Mehmed Yıldız Camii'nden çıkarken (public-domain)*

Vahideddin, zamanında [Giuseppe Donizetti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Donizetti_Pa%C5%9Fa)'nin [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud) için bestelediği marşı, “Madem, Avrupa'da hükümdarlar değişse de millî marşlar değişmiyor, Osmanlıların neden bir millî marşı olmasın?” diyerek, bir fermanla Osmanlı marşını kabul ettirdi.[^10] 1918 yazında [Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu) ve [Donanma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)'ya bir Hatt-ı Hümâyun göndererek Başkomutanlığı üzerine aldığını bildirdi. VI. Mehmed unvanıyla tahta çıkarıldığı halde halk tarafından Sultan Vahideddin olarak adlandırıldı. Devlet yönetiminde aktif bir rol alacağının işaretlerini vermişti ancak iki büyük sorunla karşı karşıya idi: bir yandan, bir felakete dönüşen [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'nı en az hasarla sona erdirmek; öbür yandan, 1913'ten beri imparatorluğa egemen olan [İttihat ve Terakkî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki) rejimine karşı bir siyasi alternatif oluşturmak. Tahta geçer geçmez, İttihat ve Terakkî önderliğine muhalefetiyle tanınan [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'yı Suriye Cephesi Komutanlığı'na atadı.[^11]

8 Ekim 1918'de savaşın kaybedileceğinin anlaşılması üzerine [Talat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Talat_Pa%C5%9Fa) başkanlığındaki İttihat ve Terakkî Kabinesi istifa etti.[^12] Yerine [Ahmed İzzet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_%C4%B0zzet_Furga%C3%A7) başkanlığında bir kabine kuruldu ve bu kabine savaşı bitiren [Mondros Mütarekesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mondros_M%C3%BCtarekesi)'ni 30 Ekim 1918'de imzalandı. [Ahmed İzzet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_%C4%B0zzet_Furga%C3%A7)'nın "artçı" kabinesinin de sadece 25 gün süren iktidardan sonra istifası üzerine Padişah, diplomat [Ahmed Tevfik Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Tevfik_Okday)'yı 13 Kasım'da Sadrazamlığa getirdi.[^13]

Kurtuluş Savaşı 9 Eylül 1922'de [İzmir'in Kurtuluşu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir%27in_Kurtulu%C5%9Fu) ve 13 Ekim 1922'de [Mudanya Mütarekesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mudanya_M%C3%BCtarekesi) ile sona erdi.[^14] Bu sırada İstanbul henüz [İtilaf Devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0tilaf_Devletleri)'nin askeri işgali altındaydı. 6 Ekim'de [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) ordusunu temsilen [Refet Bele](https://turkipedia.org/tr/wiki/Refet_Bele) komutasındaki [bir askeri birlik İstanbul'a girdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul%27un_Kurtulu%C5%9Fu). Bu günlerde basın organları Vahideddin'in aleyhinde geniş çaplı ve kamuoyunda etki yapan yayınlarda bulundular. Padişah Vahideddin'in [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) ve dostları hakkında ölüm fermanı imzalamasının ve [Millî Mücadele](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1) karşıtı davranışlarının, son padişahın vatan haini olduğunu açıkça göstermekte olduğunu düşünen halk arasında bazı gruplarca hakaret ve tehdit içeren gösteriler yapıldı.

Vahideddin'in 11 Nisan 1920 tarihli kararname ile başlayan girişimleri, *"isyan"* kavramının da ötesinde *iç savaş* girişimi olarak kabul edilmiştir.[^15]

## Türkiye'den ayrılışı, sürgün yılları ve ölümü

![VI. Mehmed İstanbul'dan ayrılmadan önce, Şeyhülislam Nuri Efendi'nin öncülüğünde son sadrazam Ahmed Tevfik Paşa ile dua ederken, 17 Kasım 1922.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/0d/Mehmed_VI_praying.jpg)
*VI. Mehmed İstanbul'dan ayrılmadan önce, Şeyhülislam Nuri Efendi'nin öncülüğünde son sadrazam Ahmed Tevfik Paşa ile dua ederken, 17 Kasım 1922. (public-domain)*

![VI. Mehmed, İngiliz savaş gemisi HMS Malaya ile Malta'ya varıyor. Soldaki, 10 yaşındaki Şehzade Mehmed Ertuğrul Efendi.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/bb/Former_Ottoman_Sultan_Mehmed_VI_arrives_in_Malta_on_a_British_warship._9_Dec_1922.jpg)
*VI. Mehmed, İngiliz savaş gemisi HMS Malaya ile Malta'ya varıyor. Soldaki, 10 yaşındaki Şehzade Mehmed Ertuğrul Efendi. (Grand Studio, Malta; The Grand Studio, owned first by J.Mallia and later by F. Tabone was based since late Victorian times in Kingsway, Valletta. Its activities included portraiture and current events. Everett Collection, cf. alamy, public-domain)*

Kurtuluş Savaşı zafer ile sonuçlandıktan sonra [Türkiye Büyük Millet Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) hükûmeti 1 Kasım 1922'de hilâfet ile saltanatın ayrıldığını ve saltanatın kaldırıldığını iki maddelik bir yasa ile ilan etti. Vahideddin'in adı hutbelerden kaldırıldı. 4 Kasım'da son Sadrazam [Ahmed Tevfik Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Tevfik_Okday) istifa etti. 5 Kasım'da Refet Paşa, [Bâbıâlî](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2b-%C4%B1_%C3%82li)'deki bakanlıklara gönderdiği bir genelgeyle işlerine son verildiğini tebliğ etti. 17 Kasım sabahı Vahideddin, küçük oğlu Mehmed Ertuğrul ve hareminin mensuplarıyla birlikte [Dolmabahçe Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dolmabah%C3%A7e_Saray%C4%B1)'ndan bir kayığa binerek [Boğaziçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C4%9Fazi%C3%A7i)'nde demirlemiş olan [HMS ''Malaya''](https://turkipedia.org/tr/wiki/HMS_Malaya) adlı İngiliz zırhlısı ile [Malta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malta)'ya gitti.[^16]

İngilizler Vahideddin'in İngiltere'ye gelmesini kabul etmediği için bir süre Malta'da kaldı. Bu süre zarfında, TBMM tarafından seçilen [Abdülmecid Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmecid_Efendi)'yi halife olarak kabul etmemiş, "Saltanatsız hilâfet, hilâfetsiz de saltanat olmaz." demiştir.[^17] ve çeşitli siyasi arayışlar içerisinde bulunmuştur. [Hicaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicaz_Krall%C4%B1%C4%9F%C4%B1) Kralı Melik Hüseyin'in daveti üzerine [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke)'ye ve oradan da [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya)'daki [San Remo](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sanremo) şehrine giderek bu şehirde ikamet etti. 20 Nisan 1923'e dek [Hicaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicaz)'da kaldı. İngiltere'nin baskısı üzerine buradan ayrıldı. Bir süre [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya)'nın [Cenova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cenova) kentinde yaşamasının ardından 11 Haziran 1923'te [San Remo](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sanremo) kasabasında kiralanan bir villaya taşındı. Bu dönemde başlangıç bölümünü kendi el yazısıyla yazdığı, kalan bölümlerini yakınlarına dikte ettirdiği anılarını kayda geçirdi.

Vahideddin, [hilâfetin kaldırılması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fetin_kald%C4%B1r%C4%B1lmas%C4%B1) ve hanedan üyelerinin sürgünü üzerine 13 Mart 1924'te [ABD](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amerika_Birle%C5%9Fik_Devletleri) Başkanına şu mektubu yazdı:

"Amerika Cemahir-i Müttefikiye Reisi Mösyo Coolidge Cenablarına

Siyasi olayların ve gelişmelerin tüm iç yüzünü, hangi nedenlerden dolayı Saltanat merkezimi geçici bir süre için terk etmek zorunda kaldığımı biliyorsunuz. Bu konuda ayrıntılı bilgi sunmayı gereksiz görüyorum. Bu süresiz uzaklaşmamın, babadan kalma sahip olduğum Saltanat ve Hilâfet makamından vazgeçtiğim anlamına gelmeyeceği açıktır. Ankara meclisi gibi bir isyancı fitnenin bu konuda alacağı tüm kararların geçersiz olacağını bildiririm. Şöyle ki; İslam hilafetinin Osmanlı saltanatından soyutlanması ve ayrılması ve hilafetin tümüyle kaldırılması dini, kavmiyeti, vatanı belirsiz ve karışık askerlerden ve öteki sınıflardan oluşan küçük bir şer zümresinin kısmen zorla ve kısmen bilgisizlik ve gafletle yönlendirdiği beş-altı milyonluk Türk kavminin yetki alanı içinde değildir. Bu ancak tüm İslam dünyasınca atanan uzman kişilerden oluşan bir meclisin toplanması ve tüm din bilginlerinin ortak kararı ile çözümlenecek büyük bir evrensel sorundur.

İslam bilginlerinin bildiği üzere şeriata aykırı kararlar herhangi makamdan olursa olsun sonuçsuz kalmaya mahkumdur. Bundan başka bu durumun, içinde bulunulan koşullarda İslam dünyasında sonuçları pek vahim olabilecek büyük bir heyecana yol açacaktır. Ayrıca gelişmiş ülkelerin iç güvenliklerine de büyük bir etki yapacaktır.

Hanedanın ileri gelenleri aleyhinde Ankara meclisi tarafından kabul edilen sürgün ve kovma, emlakine ve bireysel mallarına el koyma gibi haksız kararları hanedanın bireylerini, insan ve kişilik haklarından soyutlar mahiyettedir. Bu konuda yüce kişiliğiniz ve cumhuriyet hükûmetiniz tarafından olanaklar ölçüsünde yapılabilecek yardımları pek değerli sayacağımı açıklamaya gerek yoktur. Bu vesile ile sağlıklı olmanızı yüce haktan niyaz eylerim."

13 Mart 1924

Mehmed Vahideddin[^18][^19]

Vahideddin, 16 Mayıs 1926'da San Remo'da 65 yaşında öldü.[^20] Ölmeden önce Mekke'ye veya Türkiye topraklarına defnedilmeyi vasiyet ettiği bilinmektedir.[^21] Cenazesi Türkiye hükûmeti tarafından kabul edilmedi ve 2 ay sonra [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)'a getirilerek [Süleymaniye Külliyesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleymaniye_Camii) kabristanına defnedildi.[^22] Ölümünden iki gün sonra yapılan otopside, Vahideddin'in bir [kalp damarının tıkanması sonucu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalp_krizi) öldüğü ortaya çıktı. 8 Aralık 2024'te, [Esad rejiminin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Esad_rejiminin_%C3%A7%C3%B6k%C3%BC%C5%9F%C3%BC) [çöküşü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Esad_rejiminin_%C3%A7%C3%B6k%C3%BC%C5%9F%C3%BC)nün ardından 24 Aralık'ta Türkiye'nin Şam büyükelçiliği geçici maslahatgüzarı Burhan Köroğlu, Şam'daki mezarın restore edileceğini açıklamıştır.[^23]

![VI. Mehmed'in mezarı.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Damascus_Sulaymaniyya_Takiyya_tomb_of_the_last_Sultan_Mehmet_VI_7886.jpg/1280px-Damascus_Sulaymaniyya_Takiyya_tomb_of_the_last_Sultan_Mehmet_VI_7886.jpg)
*VI. Mehmed'in mezarı. (Dosseman, CC-BY-SA-4.0)*

## Ailesi

### Eşleri

1. [Emine Nazikedâ Baş Kadınefendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emine_Nazikeda_Kad%C4%B1nefendi)
2. [İnşirah Kadınefendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0n%C5%9Firah_Han%C4%B1m)
3. [Şadiye Müveddet Kadınefendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCveddet_Kad%C4%B1n)
4. [Nevvare Hanım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nevvare_Han%C4%B1m)
5. [Nimet Nevzad Hanım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nimet_Nevzad_Han%C4%B1m)

### Erkek çocukları

1. Mehmed Ertuğrul Efendi (5 Ekim 1912, İstanbul - 2 Temmuz 1944, Kahire), VI. Mehmed'in tek oğludur. Kahire'deki Hidiv Tevfik Türbesi'ne 1944 yılında defnedilmiştir.

### Kız çocukları

1. Fenire Sultan
2. [Fatma Ulviye Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatma_Ulviye_Sultan)
3. [Rukiye Sabiha Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sabiha_Sultan)

## Konuyla ilgili yayınlar

- Zekeriya Yıldız, "Sürgün Sultan" Nesil Yayınları - Mart 2012
- [Turgut Özakman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turgut_%C3%96zakman), *Vahideddin, M. Kemal ve Milli Mücadele, *Bilgi Yayınevi, Ankara 1997
- Ali Fuat Türkgeldi, *Görüp İşittiklerim,* Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
- [Prenses Leyla Açba-Ançabadze](https://turkipedia.org/tr/wiki/Leyla_A%C3%A7ba), *Harem Hatıraları,* İstanbul, 2004.
- [Necip Fazıl Kısakürek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Necip_Faz%C4%B1l_K%C4%B1sak%C3%BCrek), *Vatan Haini Değil-Büyük Vatan Dostu Vahidüddin*, Toker Yayınları, 1968. (*yasaklandı*)[^24]
- Tarık Mümtaz Göztepe, *Osmanoğullarının Son Padişahı Vahideddin Mütareke Gayyasında* ve *Osmanoğulları'nın Son Padişahı Vahideddin Gurbet Cehenneminde*, Sebil Yayınları, 1978.[^25]
- [Murat Bardakçı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Murat_Bardak%C3%A7%C4%B1), *Şahbaba: Osmanoğulları'nın Son Hükümdarı 6. Mehmed Vahideddin'in Hayatı, Hatıraları ve Özel Mektupları,* Pan Yayıncılık, İstanbul 1998.
- Yılmaz Çetiner, *Son Padişah Vahdettin,* Milliyet Yayınları, İstanbul.
- *Yıldız'dan San Remo'ya: Vahdettin'in Dördüncü Kadınefendisi Nevzat Vahdettin'in Hatıraları ve 150'liklerin Gurbet Maceraları,* Arma Yayınları, İstanbul.
- [Kadir Mısıroğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kadir_M%C4%B1s%C4%B1ro%C4%9Flu), *Bir Mazlum Padişah: Sultan Vahideddin Han,* Sebil Yayınevi, 2008.
- Metin Hülagü, *Yurtsuz İmparator Vahdettin İngiliz Gizli Belgelerinde Vahdettin ve Osmanlı Hanedanı*, Timaş Yayınları, 2008.
- Osman Öndeş, *Vahdeddin'in Sırdaşı Avni Paşa Anlatıyor*, Timaş Yayınları, 2011.
- Ahmet Anapalı, *Sultan Vahideddin Han: Kurtuluşun Faturasını Ödeyen Adam*, Profil Kitap, 2015.

## Dış bağlantılar

- [Torunu Neslişah Sultan'la yapılan bir röportaj (video)](http://www.youtube.com/watch?v=KKQ-vIMk47o)

[^1]: Murat Bardakçı. Neslişah: Cumhuriyet Devrinde Bir Osmanlı Prensesi. 2017, s. 85.
[^2]: Halaçoğlu, Ahmet. Amasya Protokolü Ve Osmanlı Hükümetleri. 2 Mart 1999, s. 229-234. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/aamd/issue/61068/907304>
[^3]: TBMM 1 Kasım 1922 tarihli tutanağı. <http://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d01/c024/tbmm01024130.pdf>
[^4]: TDV, İslam Ansiklopedisi, cilt: 28, sayfa: 429
[^5]: MEHMED VI. <https://islamansiklopedisi.org.tr/mehmed-vi>
[^6]: Kalelioğlu, Uğur Berk. Mustafa Kemal Atatürkün Almanya Seyahati. Gece Kitaplığı, 2022, s. s.40.
[^7]: TRT'nin Osmanlı arşivi: Türbe önünde eller arkada. 7 Mayıs 2021. <https://tele1.com.tr/trtnin-osmanli-arsivi-turbe-onunde-eller-arkada-386685/>
[^8]: Bakanlığı, T. C. Kültür ve Turizm. Sultan Vahdettin'in Biat Töreni. <http://filmmirasim.ktb.gov.tr/tr/film/sultan-vahdettin-in-biat-merasimi->
[^9]: Musa Kâzım Efendi'den nakleden İbnülemin Mahmut Kemal İnal, Son Sadrazamlar, IV.2095)
[^10]: Son Padişah Vahideddin Yılmaz Çetiner.
[^11]: ATATÜRK. <https://www.tedistanbul.com.tr/content/PRJ/ATATURK/CEPHE-SURIYE-FILISTIN-.html>
[^12]: Atatürk Ansiklopedisi. <https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/354/Tecedd%C3%BCt-F%C4%B1rkas%C4%B1>
[^13]: AHMED TEVFİK PAŞA. <https://islamansiklopedisi.org.tr/ahmed-tevfik-pasa>
[^14]: Mudanya Ateşkes Antlaşması Kısaca Özeti: Tarihi, Maddeleri (Şartları), Önemi Ve Özellikleri. 14 Eylül 2020. <https://www.milliyet.com.tr/gundem/mudanya-ateskes-antlasmasi-kisaca-ozeti-tarihi-maddeleri-sartlari-onemi-ve-ozellikleri-6266645>
[^15]: Vahideddin-Mustafa Kemal Ekseninde Millî Mücadele, Teoman Ergül, Akılçelen Kitaplar.
[^16]: Sultan Vahdettinʼin İngiliz Zırhlısıyla Ülkeyi Terk Ettiği Ana Ait Fotoğraf. <https://www.malumatfurus.org/vahdettin-ingiliz-zirhlisi/>
[^17]: Son Padişah Vahideddin Yılmaz Çetiner.
[^18]: Arşivlenmiş kopya. <http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/18/33/254.pdf>
[^19]: Arşivlenmiş kopya. <http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/18/33/254.pdf>
[^20]: Son Padişah Vahideddin Yılmaz Çetiner.
[^21]: Vahdettin’in naaşı nasıl ortada kaldı?. milliyet.com.tr, 3 Nisan 2016. <https://www.milliyet.com.tr/gundem/vahdettin-in-naasi-nasil-ortada-kaldi-2220314>
[^22]: Vahdettin’in naaşı nasıl ortada kaldı?. milliyet.com.tr, 3 Nisan 2016. <https://www.milliyet.com.tr/gundem/vahdettin-in-naasi-nasil-ortada-kaldi-2220314>
[^23]: Son Osmanlı Padişahı Vahdettin'in Şam'daki kabri restore edilecek. 24 Aralık 2024. <http://tr.euronews.com/2024/12/24/son-osmanli-padisahi-vahdettinin-samdaki-kabri-restore-edilecek>
[^24]: Necip Fazıl'ın yasaklı Vahdettin kitabı yeniden yayınlanacak. <http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=195859>
[^25]: Vatanını seven biriydi. <http://yenisafak.com.tr/diziler/vahdettin/index.html>
