# Uygur mutfağı > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygur_mutfa%C4%9F%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Uygur mutfağı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Uygur_mutfa%C4%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![Polu (پولۇ, полу)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/Uyghur_polu_closeup.JPG/1280px-Uyghur_polu_closeup.JPG) *Polu (پولۇ, полу) (Rjanag, CC-BY-SA-3.0)* **Uygur mutfağı** ([Uygurca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurca): ئۇيغۇر تائاملىرى, Уйғур Таамлири, *Harf çevirisi|ug|Uyghur Taamliri*; [Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ince): 維吾爾菜, *Wéiwú'ěr Cài*), [Sincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincan_Uygur_%C3%96zerk_B%C3%B6lgesi) dışında da tüketilen [Uygur halkının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar) yemekleri bütünüdür. Ağırlıklı olarak kullanılan malzemeler arasında kavrulmuş [koyun eti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Koyun_eti), [kebap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kebap)lar ve [pirinç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pirin%C3%A7) bulunur.[^1] Müslüman nüfus nedeniyle, yiyecekler ağırlıklı olarak [helal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Helal)dir. Bölgeden gelen göçmenler genellikle diğer bölgelerde Sincan restoranları veya yiyecek standları açtıklarından, Sincan mutfağı Çin'in büyük bir bölümünde bulunur. Herembagh, ([Uygurca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurca): ھەرەمباغ, Һәрәмбағ; ),[^2] Yershari, Loulan, Tarhar, Ali Jiang ve diğer birçok zincir restoran Uygur mutfağına özgü yemekler servis etmektedir. ## Etnik oluşum Uyguristan, Doğu Türkistan veya Çince "yeni toprak" anlamına gelen Sincan'daki etnik gruplar, genellikle kökleri bin yıl önceki [Karahanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karahanl%C4%B1lar)a dayanan geleneksel yemek pişirme yöntemlerine sahiptir. Uygurlar, Sincan nüfusunun büyük bir bölümünü oluşturuyor ve bu nedenle doğal olarak bölgeye onların yiyecekleri hakimdir. Uygur yemekleri, koyun eti, [sığır eti](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C4%B1%C4%9F%C4%B1r_eti), [tavuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tavuk_eti), [kaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaz), [havuç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Havu%C3%A7), [domates](https://turkipedia.org/tr/wiki/Domates), [soğan](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fan), [biber](https://turkipedia.org/tr/wiki/Biber), [patlıcan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Patl%C4%B1can), [kereviz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kereviz), çeşitli [süt ürünleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mand%C4%B1ra_%C3%BCr%C3%BCn%C3%BC) ve meyveler gibi malzemelerle tanınır. Uygur tarzı kahvaltı ev yapımı ekmek, [*smetana*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Smetana), [zeytin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zeytin), [bal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bal), [kuru üzüm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuru_%C3%BCz%C3%BCm), [badem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Badem) ve [çayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ay_%28i%C3%A7ecek%29) içerir. Uygurlar, ana yemekler hazır olmadan önce misafirlere çay, [tokaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toka%C5%9F) ve meyve ikram etmeyi severler. ## Ana yemekler ![Kavap, bir tür kuzu kebabı](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/18/Mutton_bbq.jpg) *Kavap, bir tür kuzu kebabı (No machine-readable author provided. Yaoleilei assumed (based on copyright claims)., CC-BY-SA-3.0)* Pek çok Uygur yemeği, Orta Asya'daki diğer etnik gruplar arasında da bulunur ve [Han Çinlilerinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han_%C3%87inlisi) de etkisi bulunur.[^3] Çinliler, özellikle salatalık ve *chäyza* (茄子, *qiézi*; patlıcan) gibi birçok sebzeyi Sincan mutfağına tanıttı.[^4] Düğün ziyafetleri gibi kentsel Uygur yaşam olaylarındaki prestijli yemekler, tipik olarak *so säy* (炒菜, *chǎocài;* "[stir frying](https://turkipedia.org/tr/wiki/Stir_frying)") gibi Han teknikleri kullanılarak pişirilen yemekleri içerir.[^5] [Ürümçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urum%C3%A7i)'de [Çinlilerin yemek görgü kurallarına](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in_yemeklerinde_gelenek_ve_g%C3%B6rg%C3%BC_kurallar%C4%B1) da uyulur: yemek [aile tarzında](https://turkipedia.org/tr/wiki/Restoran_t%C3%BCrleri_listesi) servis edilen *liang säy* (凉菜, *liángcài*; "soğuk yemekler") ve *issiq säy* (热菜, *rècài*; "sıcak yemekler") ile başlar.[^6] ### Erişte Yaygın bir Uygur yemeği *lagman* veya [*legmen*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lagman_%28yemek%29)***dir (لەڭمەن, ләғмән;***[^7][^8][**Shou La Mian**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lamian)**,***** 手拉麵, *****shǒu lāmiàn*****, شِوْ لامِيًا), Çin ***[**lamian**](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lamian)**ından***** geldiği düşünülen bir erişte yemeğidir – L ile başlayan kelimelerin ***[***Türkçeye***](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri)*** özgü olmadığı kaydedilmiştir,***[^9][^10][^11]*** bu nedenle "läghmän" muhtemelen Çinceden bir ***[***alıntıdır***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Al%C4%B1nt%C4%B1_kelime)***.***[^12][^13][^14]*** Ancak legmenin lezzeti belirgin bir şekilde Uygurlara aittir. Legmende un, su ve tuzdan yapılan özel bir el yapımı erişte kullanılır. Hamur küçük toplara bölünür ve daha sonra elle gerilir. Erişte çok yumuşayana kadar kaynatılır ve ardından et suyunda stir frying ile pişirilmiş ***[***et***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Et)*** ve ***[***sebze***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sebze)***ler (***[***biber***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dolma_biber)***, ***[***kırmızı biber***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ac%C4%B1_biber)***, ***[***lahana***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lahana)***, ***[***soğan***](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fan)*** ve ***[***domates***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Domates)***) ile servis edilir.*** ### Pirinç Bir başka tipik Uygur yemeği ise *polu****dur (پولۇ, полу ; 抓飯, *****zhuāfàn*****, جُوَ فًا), Türk dünyasında yaygın olan ***[***pilav***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pilav)***ın Uygur yorumudur. *****Polu**nun yaygın bir versiyonunda havuç ve koyun (veya tavuk) eti önce soğanla birlikte yağda kızartılır, ardından pirinç ve su eklenir ve tüm yemek buharda pişirilir. Kuru üzüm ve kuru kayısı da eklenebilir.[^15] ### Ekmek ![Samsa](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/Uyghur_samsa.jpg/1280px-Uyghur_samsa.jpg) *Samsa (Mizu basyo, CC-BY-SA-3.0)* [Orta Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya)'da yaygın olarak bulunan [ekmek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ekmek), [susam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Susam), [tereyağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tereya%C4%9F%C4%B1), [süt](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCt), [bitkisel yağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bitkisel_ya%C4%9F), [tuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuz) ve [şeker](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeker) kullanılarak yapılan *nan* (نان, нан; 饢, náng, نْا) olarak bilinen pişmiş bir yassı ekmektir. Girde (Гирде) de popülerdir; sert ve kıtır kabuklu, simit benzeri bir ekmektir. [Sangza](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sangza) (ساڭزا, Саңза; 馓子, Sǎnzi, صًا ذِ), özellikle bayramlarda yenilir ve çıtır kızarmış buğday unu hamuru kıvrılarak yapılır. [Samsa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samsa) (سامسا, Самса; 烤包子, kǎo bāozi, كَوْ بَوْ ذِ, kelimenin tam anlamıyla pişmiş çörekler anlamına gelir) özel bir tuğla fırın kullanılarak pişirilen kuzu turtalarıdır. Yutaza (يۇتازا, Ютаза; 油塔子, yóutiáozi, يِوْتِيَوْ ذِ) buharda pişirilmiş çok katmanlı ekmektir. Göşnan (گۆشنان, Гөшнан; 饢包肉, náng bāo ròu, نْا بَوْ ژِوْ) tavada ızgaralanmış kuzu turtalarıdır. Pamirdin, içi kuzu, havuç ve soğanla doldurulmuş fırınlanmış turtalardır.[^16][^17] [Şorpa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87orba) kuzu çorbasıdır (شورپا, Шорпа; 羊汤, yáng tāng, يْا تْا). Diğer yemekler arasında [Tokaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toka%C5%9F) (bir tür tandır ekmeği) ve [Tunurkavab](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tand%C4%B1r) (饢坑肉, náng kēng ròu, نْا كعْ ژِوْ) bulunur. ### Et Diğer yemekler arasında kuzu veya tavuktan yapılan [çorbalar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in_%C3%A7orbalar%C4%B1n%C4%B1n_listesi) ve kuzu veya dana etinden yapılan [*kavap*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavap)*lar* (كاۋاپلار, каваплар, [kebap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kebap)lar) bulunur. Kavaplar, [pul biber](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pul_biber), tuz, karabiber ve [kimyon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kimyon) ile baharatlanır ve [şiş](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Ei%C5%9F) ağza paralel olacak şekilde, kebabı dişlerle en yakın ucundan kavrayarak sivri ucundan ağza kaydırarak yenir. Sincan'da popüler olan ancak Uygur kökenli olmayan bir yemek [*dapanjidir*](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_tepsi_tavuk_kavurmas%C4%B1) (大盤雞, *dàpánjī*, [Uygurca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurca): دَاپًا کِ, *chong texse toxu qorumis*, чоң тәхсә тоху қорумиси), kelimenin tam anlamıyla "büyük tabakta tavuk" olarak çevrilir. Büyük bir tabakta servis edilen baharatlı sıcak tavuk güvecidir ve tavuk yendikten sonra et suyuna geniş ve yassı, elle çekilmiş erişte eklenir. Yemeğin 1990'ların ortalarından sonlarına kadar popülerlik kazandığı ve [Siçuan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Si%C3%A7uan)'ın kuzeyindeki [Saven](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saven)'de Siçuan'dan gelen bir göçmen tarafından Siçuan lezzetini yeniden üretmek amacıyla acı biberleri tavuk ve patatesle karıştırarak icat edildiği söyleniyor.[^18] ## Baharatlar Uygur mutfağında kullanılan baharatlar arasında [kimyon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kimyon), kırmızı pul biber, tuz ve karabiber bulunur. Kuru üzüm ve et yağı da yemekleri tatlandırmak için kullanılır. ## İçecekler ![Urumçi'de bir restoranda servis edilen kvas](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Urumqi_Kvass.jpg/1280px-Urumqi_Kvass.jpg) *Urumçi'de bir restoranda servis edilen kvas (Erector, CC-BY-SA-4.0)* Uygurlar arasında sıkça tüketilen [içecek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C3%A7ecek)ler arasında siyah çay ve sütlü çay bulunur. Diğer bir yaygın içecek ise yerel olarak üretilen Sincan siyah birasıdır ve lezzet bakımından diğer yerel Çin biralarından daha güçlü olduğu bilinmektedir. Ayrıca Çin genelinde de bulunabilir. Sincan bölgesinde [şarap](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Earap) üretimi ve diğer [üzüm](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cz%C3%BCm) ürünleri için kullanılan üzümler yetiştirilmektedir. [Turfan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turfan)'da şarap, yerel ekonominin önemli bir parçasıdır ve Tang hanedanlığından beri bu biliniyor. [*Museles*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Museller) adı verilen şarap, yerel halk tarafından yaygın olarak yapılır ve kullanılır ve bölge dışına ihraç edilmek üzere ticari olarak da üretilir.[^19][^20] ## Tatlılar Orta Doğu [yufka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yufka)lı [baklava](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baklava)sından farklı olmakla birlikte Uygur cevizli keki için de aynı ad kullanılmaktadır.[^21][^22] Cevizli kekin malzemeleri hurma, kuru üzüm, ceviz ve pekmezdir.[^23] ## Ayrıca bakınız - [Çin İslam mutfağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in_%C4%B0slam_mutfa%C4%9F%C4%B1) - [Orta Asya mutfağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Asya_mutfa%C4%9F%C4%B1) ## Dış bağlantılar - [Uygur yemekleri](http://www.wiu.edu/users/mua/food.htm) - [Herembagh ana sayfası](http://herembag.com/en-US) [^1]: Xinjiang Cuisine. All-China Women's Federation, 10 Nisan 2006. [^2]: Beige Wind. Dispatches from Xinjiang: Uyghur Restaurant Eden Arrives in America to Mixed Reviews. 19 Kasım 2015. [^3]: M Cristina Cesàro. Situating the Uyghurs between China and Central Asia. Ashgate Publishing, Ltd, 2007, s. 190-192. [^4]: Cesaro, M. Cristina. "Consuming identities: food and resistance among the Uyghur in contemporary Xinjiang." Inner Asia 2.2 (2000): 225-238. [^5]: Cesaro, M. Cristina. "Consuming identities: food and resistance among the Uyghur in contemporary Xinjiang." Inner Asia 2.2 (2000): 225-238. [^6]: Cesaro, M. Cristina. "Consuming identities: food and resistance among the Uyghur in contemporary Xinjiang." Inner Asia 2.2 (2000): 225-238. [^7]: Beyond the Great Wall: Recipes and Travels in the Other China. Artisan, 2008, s. 135-. [^8]: Rachel Harris. Singing the Village: Music, Memory and Ritual Among the Sibe of Xinjiang. OUP/British Academy, 23 Aralık 2004, s. 45-. [^9]: Martine Robbeets. Diachrony of Verb Morphology: Japanese and the Transeurasian Languages. De Gruyter, 24 Temmuz 2015, s. 224-. [^10]: The Turkic Languages. Routledge, 29 Nisan 2015, s. 204-. [^11]: Language Death and Language Maintenance: Theoretical, Practical and Descriptive Approaches. John Benjamins Publishing, 1 Ocak 2003, s. 93-. [^12]: Ildikó Bellér-Hann. Situating the Uyghurs Between China and Central Asia. Ashgate Publishing, Ltd., 2007, s. 192-193. [^13]: Inner Asia. The White Horse Press for the Mongolia and Inner Asia Studies Unit at the University of Cambridge, 2000, s. 235. [^14]: Q. Edward Wang. Chopsticks: A Cultural and Culinary History. Cambridge University Press, 26 Ocak 2015, s. 55-. [^15]: M Cristina Cesàro. Situating the Uyghurs between China and Central Asia. Ashgate Publishing, Ltd, 2007, s. 190-192. [^16]: The Complete Guide to National Symbols and Emblems [2 volumes]. Greenwood Press, 2010, s. 45. [^17]: This is Food from the Edge of China: Uyghur Cuisine at Silk Road Garden in Rowland Heights.. 15 Mayıs 2013. [^18]: M Cristina Cesàro. Situating the Uyghurs between China and Central Asia. Ashgate Publishing, Ltd, 2007, s. 197-198. [^19]: Abdurishid Yakup. The Turfan Dialect of Uyghur. Harrassowitz, 2005, s. 161. [^20]: Grapes of Wrath: Muslim wine ferments divisions in China. 4 Haziran 2015. [^21]: Uyghur Entrepreneur Fights Prejudice One Nut Cake at a Time. 22 Kasım 2016. [^22]: Alibaba's Flying Pig Travel Service Becomes Ethnic Flashpoint in China. 31 Ekim 2016. [^23]: Xinjiang entrepreneur donates 5 tons of nut cakes to quake relief efforts. 9 Ağustos 2014.