# Uygur Kiril alfabesi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygur_Kiril_alfabesi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Uygur Kiril alfabesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Uygur_Kiril_alfabesi (CC-BY-SA-4.0)

**Uygur Kiril alfabesi** (lat. *Uygur Kiril Yëziqi* veya *UKY*, *cyr* . Уйғур Кирил Йезиқи), başta [Kazakistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazakistan) ve eski [BDT](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9F%C4%B1ms%C4%B1z_Devletler_Toplulu%C4%9Fu) ülkelerinde yaşayan [Uygurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar) tarafından [Uygur dili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurca)ni yazmak için kullanılan [Kiril](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiril_alfabesi) [alfabe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alfabe)siyle yazılmış bir [alfabe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alfabe).[^1]

1926'da, Uygur dilinin [romanizasyon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Romanizasyon)unun Uygurların [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) ile ilişkisini güçlendireceğinden korktukları için, 1926'da on bir yıl önce tasarladıkları Latin kökenli alfabeye alternatif isteyen [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi) tarafından tasarlandı. 1927-1928'de [Latin kökenli bir alfabeye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_alfabesi) dönüşmüştü.

1949'da Komünist [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in)'in ilanından sonra, [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar) [dilbilim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dilbilim)cileri [Çinliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87inliler)in [Çin'in](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in%27de_konu%C5%9Fulan_diller) çeşitli azınlık [dillerini](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in%27de_konu%C5%9Fulan_diller) kodlamasına ve Kiril alfabesinden türetilmiş alfabelerin tanıtımına yardım etmeye başladılar ve böylece Çin Uygurları da Uygur Kiril alfabesini kullanmaya başladı.

[Sovyetler Birliği ve Çin arasındaki gerilimler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in-Sovyet_ayr%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1) güçlendikçe Çinliler Uygur Kiril alfabesini gözden çıkardılar ve 1959'dan sonra yeni tasarlanan [Uygur Pinyin yazısı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygur_Pinyin_yaz%C4%B1s%C4%B1) Çin Uygurları arasında yeni bir alfabe haline geldi ve sonunda Çin Uygurları yazmak için Arap alfabesini kullanmaya başladı ve bu günümüze kadar devam etti. Uygur Kiril alfabesi [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi)'nde kullanılmaya devam etti ve bugün Kazakistan ve eski BDT ülkelerinde kullanılmakta ve aynı zamanda Standart Sovyet Uygurcasını yazmak için kullanılan bir alfabedir.

Uygur Kiril Alfabesindeki harfler sırasıyla:

 class="wikitable" ! Büyük harf  А  Ә  Б В  Г  Ғ  Д  Е  Ж  Җ  З  И  Й  К  Қ  Л ! М  Н  Ң  О  Ө  П  Р  С  Т  У  Ү  Ф  Х  Һ  Ч  Ш  Ю  Я |- | **Küçük harf**  a  ə  б в г  ғ  д  е  ж  җ  з  и  й  к  қ  л | м  н  ң  о  ө  п  р  с  т  у  ү  ф  х  һ  ч  ш  ю  я |- | **IPA**  ɑ,a  ɛ,æ  b  w, v  g  ʁ,ɣ  d  e  ʒ  dʒ  z  i,ɨ  j  k  q  l | m  n  ŋ  o,ɔ  ø  p  r,ɾ  s  t  u,ʊ  y,ʏ  f,ɸ  χ,x  h,ɦ  tʃ  ʃ ju  ja 

## Dış bağlantılar

- [Uygur Awazi (En büyük Uygur Kiril haber yayını çevrimiçi)](http://uyguravazi.kz/)
- [Sincan seyahat rehberi (Uygur Kiril dilinde)](http://slav.uy.ts.cn/)

[^1]: Duval, Jean Rahman; Janbaz, Waris Abdukerim, An Introduction to Latin-Script Uyghur (PDF), Salt Lake City: University of Utah: 2, 2006 <http://www.uyghurdictionary.org/excerpts/An%20Introduction%20to%20LSU.pdf>