# Uygur Kağanlığı

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygur_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Uygur Kağanlığı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Uygur_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0)

![Uygur Kağanlığı'nın en geniş sınırları](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b5/Uyghur_Khaganate.png)
*Uygur Kağanlığı'nın en geniş sınırları (CC-BY-SA-3.0)*

- **Adı:** Uygur Kağanlığı
- **Resmî adı:** Toquz Oγuz budun
- **Kendi dilindeki adı:** 𐱃𐰆𐰴𐰕:𐰆𐰍𐰕:𐰉𐰆𐰑𐰣
- **Tür:** Kağanlık
- **Başkent:** Ötüken; Ordu-Balık
- **Yaygın diller:** Eski Uygur Türkçesi
- **Resmî din:** Maniheizm
- **Yönetim biçimi:** Monarşi
- **Yönetici unvanı:** Han/Kağan
- **Yönetici:** Kutlug Bilge Kül Kağan (ilk); Üge Kağan (son)
- **Yönetici1 dönemi:** 744–747
- **Yönetici2 dönemi:** 839–845
- **Kuruluş yılı:** 744
- **Yıkılış yılı:** 847
- **İstatistik yılı:** 800
- **Yüzölçümü istatistiği:** 3.100.000
- **Ö:** İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı
- **A:** Karahanlılar; Kansu Uygur Krallığı; Karahoca Uygur Krallığı; Kırgız Kağanlığı

**Uygur Kağanlığı** ([Eski Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e): 𐱃𐰆𐰴𐰕:𐰆𐰍𐰕:𐰉𐰆𐰑𐰣, Toquz Oγuz budun, [Tang dönemi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1) isimleri, [modern Hanyu Pinyin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pinyin) ile: [Geleneksel Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/Geleneksel_%C3%87in_karakterleri): 回鶻 ; [Basitleştirilmiş Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basitle%C5%9Ftirilmi%C5%9F_%C3%87in_karakterleri): 回鹘 ; [Pinyin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pinyin): huíhú veya [Geleneksel Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/Geleneksel_%C3%87in_karakterleri): 回紇 ; [Basitleştirilmiş Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basitle%C5%9Ftirilmi%C5%9F_%C3%87in_karakterleri): 回纥 ; [pinyin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pinyin): huíhé), 8.ve 9. yüzyılların ortaları arasında yaklaşık bir yüzyıl boyunca var olan bir Türk imparatorluğuydu.[^1] Çinliler tarafından Jiu Xing (Dokuz klan), dokuz Oğuz veya Dokuz Tuğluk olarak adlandırılan bir kabile konfederasyonuydu.

## Etimoloji

[Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) kaynaklarında Huei-ho, Wei-ho, Huei-hu, Wei-qu-er vb. şekilde görülen Uygur adının anlamı 974'te yazılan *Chiu Wu-tai-shih****de *****şahin süratiyle dolaşan ve hücum eden***** şeklinde açıklanmaktadır.***[^2]*** Fakat bunun bir yakıştırma olduğu bellidir. ***[***Etimoloji***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Etimoloji)***k olarak Uygur adının ****uy**** (*****takip etmek*****)+****gur**** (Salgur gibi) tarzında ortaya çıktığı ileri sürülmüş ise de, ***[***o tarihlerde kullanılan Türkçe***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e)***'de de "takip etmek" manasındaki eylem kökünün "ud-" biçiminde olduğu antitezinden hareketle sözcüğün ****oy**** (*****oymak, baskı yapmak*****) + ****gur**** ve kuvvetli bir olasılıkla ****uy**** (*****akraba, müttefik*****)+ ****gur**** şeklinde türediği savunulmaktadır. Nitekim tarihsel süreçte ortaya çıkan "On Uygur" federatif adının "On Müttefik" manasına kullanılmış olma olasılığı tarihsel gerçeklik açısından ağır basar.***

Uygur adıyla ilgili bir diğer mesele ise [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) kaynaklarında her zaman ve [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) kaynaklarında bazen kendilerine verilen [Dokuz Oğuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dokuz_O%C4%9Fuzlar) adının kökeni ve ne şekilde ortaya çıktığıdır. Aslında [Uygurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar)'dan ayrı bir budun (boylar birliği, ulus) olan dokuz Oğuzlar, [Göktürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler) siyasi otoritesinin dayandığı topluluk idi. Bu anlamda ayrı bir etnik yapı oluşturmayıp kendiliğinden Türk budununu oluşturan boylara verilen isimdi.

Zaten Çin kaynaklarında kendilerinden *Türklerin dokuz kabilesi*, [Göktürkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler)'den ise "dokuz kabilenin Türkleri" diye bahsedilmesi; nitelik yönünden benzerliği ortaya koymaktadır. İşte bu Dokuz Oğuz boylarına -başka bir deyişle- dokuz adet Oğuz boyuna, dokuz oymaktan oluşan- Uygur boyunun eklenmesiyle "On-Uygur" denilen siyasal birlik ortaya çıkmıştır ve böylece Uygur adı ile Dokuz Oğuz adı birlikte ve bazen karıştırılarak kullanılagelmiştir.

Çin kaynaklarına göre Dokuz Oğuz boyu şunlardır: Huihe (Yaglakar) (Uygur), Bugu, Hun, Bayırku, Tongra, Ch'i-pi, A-pu-sse, Sijie, Ku-lun-wu-ku.[^3] Çin kaynaklarına göre Uygur devletini Dokuz Oğuz boyu birleşerek Huihe (*Yaglakar*) boyu (uruğu) önderliğinde kurmuştur.

## Tarihçe

![Uygur Kağan Duvar Resmi, MS 8. yüzyıl](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Uighur_Prince.jpg)
*Uygur Kağan Duvar Resmi, MS 8. yüzyıl (Tilivay, CC-BY-SA-3.0)*

### Yükseliş dönemi

657'de Batı Türk kağanlığı Tang hanedanı tarafından yenildi ve ardından Uygurlar Tang hanedanlığına sığındı. Bundan önce Uygurlar, 627'de Tibet İmparatorluğu'na ve Türklere karşı savaştıklarında Tang ile ittifak kurma eğilimi göstermişlerdi.[^4][^5]

742'de [Uygurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar), [Karluklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karluklar) ve [Basmiller](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basmil) [İkinci Türk Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na isyan ettiler.[^6]

744'te Basmiller, başkent Ötüken'i ele geçirdi ve hüküm süren [Özmiş Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ozm%C4%B1%C5%9F_Ka%C4%9Fan)'ı öldürdü. Aynı yıl içinde Basmillere karşı bir Uygur-Karluk ittifakı kuruldu ve onları yendiler. Uygur kağan'ın kişisel adı Qulluğ Boyla'ydı ([Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ince):骨力裴羅). Tüm kabilelerin en yüksek hükümdarı olduğunu iddia ederek [Kutlug Bilge Kül Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutlug_Bilge_K%C3%BCl_Ka%C4%9Fan) (Şanlı, bilge, kudretli kağan)unvanını aldı. Başkentini [Ordu-Balık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ordu-Bal%C4%B1k)'ta kurdu. Çin kaynaklarına göre, Uygur İmparatorluğu toprakları "doğu ucunda, [Şivey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiveyler) topraklarını, batıda [Altay Dağları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay_Da%C4%9Flar%C4%B1)'nı, güneyde [Gobi Çölü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gobi_%C3%87%C3%B6l%C3%BC)'nü kontrol altına aldı, böylece eski [Hiung-nu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eyung-nu)'nun tüm topraklarını kaplamış oldu".[^7]

745'te Uygurlar Göktürklerin son kağanı [Kulun Beg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kulun_Beg)'i (白眉可汗 鶻隴匐) öldürdüler ve başını [Tang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1)'a gönderdiler.[^8]

**Altın Çağ**

747'de Kutluk Bilge Kül Kağan öldü ve yerine en küçük oğlu [Bayan Çor Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayan_%C3%87or_Ka%C4%9Fan) geçti. Tang ile bir dizi ticaret karakolu inşa ettikten sonra, Kağan sermayeyi [Ordu-Balık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ordu-Bal%C4%B1k) ve [Bay Balık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bay_Bal%C4%B1k)'i inşa etmek için kullandı. Yeni kağan daha sonra tüm bozkır halklarını bayrağı altına almak için bir dizi sefer başlattı. Bu süre zarfında imparatorluk hızla genişleyerek [Sekiz Oğuz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sekiz_O%C4%9Fuz)ları, [Kırgızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zlar)ı, [Karluklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karluklar)ı, [Türgeşler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrke%C5%9F_Devleti)i, [Dokuz Tatarları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dokuz_Tatarlar%C4%B1), [Çikler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ikler)i ve [Basmiller](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basmil)i Uygur egemenliğine soktu.

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/90/Painted_silk_fragment_from_a_Manichaean_Temple_near_Ko%C3%A7o%2C_Turkish%2C_Sinkiang_8th_century_or_9th_century._Museum_f%C3%BCr_Asiatische_Kunst%2C_Berlin_%28detail%29.jpg)
* (Le, Coq Albert von. (died in 1930), public-domain)*

![Çoko yakınlarındaki Maniheizm Tapınağı'ndan boyalı ipek parçaları. Türk, 8. veya 9. yüzyıl. Asya Sanat Müzesi, Berlin.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cd/Painted_silk_fragment_from_a_Manichaean_Temple_near_Ko%C3%A7o%2C_Turkish%2C_Sinkiang_8th_century_or_9th_century._Museum_f%C3%BCr_Asiatische_Kunst%2C_Berlin_%28man_in_full_armour%2C_detail%29.jpg)
*Çoko yakınlarındaki Maniheizm Tapınağı'ndan boyalı ipek parçaları. Türk, 8. veya 9. yüzyıl. Asya Sanat Müzesi, Berlin. (Le, Coq Albert von. (died in 1930), public-domain)*

755'te [An Luşan](https://turkipedia.org/tr/wiki/An_Lu%C5%9Fan), Tang hanedanına karşı bir isyan başlattı ve Tang İmparatoru Suzong, 756'da Bayançur Han'dan yardım istedi. Kağan bunu kabul etti ve en büyük oğluna Tang imparatoruna askerlik hizmeti vermesini emretti. Yaklaşık 4.000 Uygur atlısı, 757'de [Çang'an](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ang%27an) ve [Luoyang'ı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Luoyang) geri almak için [Tang ordularına](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_ordusunda_T%C3%BCrkler) yardım etti. Luoyang'daki savaştan sonra Uygurlar şehri üç gün boyunca yağmaladılar ve ancak büyük miktarda ipek çıkarıldıktan sonra durdular. Yardımları için 20.000 rulo ipek gönderdiler ve onlara onursal unvanlar verdiler. Buna ek olarak, at ticareti her at için 40 rulo ipeğe sabitlendi ve Uygurlara Çin'de kalırken "misafir" statüsü verildi.[^9][^10] Hanedanlar karşılıklı evlilikler yaptılar. Uygur prensesi bir Tang prensiyle evliyken Bayançur Han ise Prenses Ninguo ile evlendi.[^11]

758'de Uygurlar yönlerini [Kuzey Yenisey Kırgızlarına](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yenisey_K%C4%B1rg%C4%B1zlar%C4%B1) çevirdiler. Bayançur Han, bir Kırgız ordusunu katletmeden ve Kağanlarını idam etmeden önce ticaret karakollarından birkaçını yok etti.

759'da Uygurlar, isyancıları bastırmak için Tang'a yardım etmeye çalıştı ancak başarısız oldu. Bayançur Han öldü ve yerine oğlu [Tengri Bögü Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%B6g%C3%BC_Ka%C4%9Fan) geçti.[^12] 762'de Tengri Bögü, Tang'ı 4.000 askerle işgal etmeyi planladı, ancak müzakerelerden sonra taraf değiştirdi ve Luoyang'daki isyancıları yenmelerine yardımcı oldu. Savaştan sonra Uygurlar şehri yağmaladılar. Halk korunmak için [Budist tapınaklarına](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budist_tap%C4%B1na%C4%9F%C4%B1) kaçtığında Uygurlar onları yakıp yıktı ve 10.000'den fazla kişiyi öldürdü. Yardımları için Tang, gitmeleri için 100.000 parça ipek ödemek zorunda kaldı. Sefer sırasında kağan, onu [Maniheizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maniheizm)le tanıştıran rahiplerle karşılaştı. O zamandan beri Uygur Kağanlığı'nın resmi dini Maniheizm oldu.

### Parçalanma Dönemi

![Tibet İmparatorluğuna seferler](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Campaigns_of_the_Tibetan_Empire.png/1280px-Campaigns_of_the_Tibetan_Empire.png)
*Tibet İmparatorluğuna seferler (素子だし, CC-BY-SA-4.0)*

779'da [Bögü Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%B6g%C3%BC_Ka%C4%9Fan), Soğd saraylarının tavsiyelerine dayanarak Tang hanedanlığı'nı işgal etmeyi planladı. Ancak Tengri Bögü'nün amcası [Tun Baga Tarkan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tun_Baga_Tarkan) bu plana karşı çıkarak onu ve "Kağan'ın ailesi ve Soğdlar arasından yaklaşık iki bin kişiyi öldürdü."[^13] Tun Baga Tarkan, Alp Kutlu Bilge ("Muzaffer, şanlı, bilge") unvanıyla tahta çıktı ve kağanlığın birliğini güvence altına almak için tasarladığı yeni bir dizi yasa uyguladı. Saltanatı sırasında Maniheizm bastırıldı, ancak halefleri onu resmi din olarak ilan etti.[^14]

780'de [Çang'an](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ang%27an)'dan haraç alarak ayrılırken bir grup Uygur ve Soğd öldürüldü. Tun tazminat olarak 1.800.000 ip talep etti ve Tang bu tutarı altın ve ipek olarak ödemeyi kabul etti.[^15]

## Kültür ve medeniyet

Türk boyları arasında [tarım toplumu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tar%C4%B1m_toplumu)nun ilk örnekleri bu dönemde görülür. Tarım yapabilmek için şehirler kurulmuştur. Göçer hayatın izin vermediği kültür birikimi sağlanmıştır.[^16] Günümüz [Türk devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_devletleri_listesi)ne varan birçok özellik ilk olarak [Uygurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurlar)da görülür.[^17] [İbn Fadlan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn_Fadlan) Dönemin seyyahlarında Uygur kültürünün zenginliğinden bahsedilmiş, birçok dinin bir arada yaşaması betimlenmiştir. Türklerin ata dini olan [tengricilik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tengricilik) ile [budizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budizm), [maniheizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maniheizm), [nesturi hristiyanlık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nest%C3%BBr%C3%AElik) bir arada ve problemsiz şekilde yaşamaktaydı.[^18] Devlet özellikleri açısından [Çinliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87inliler)ce ilginç bulunup, incelemek için elçiler yollanıyordu. [Budizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Budizm)e geçiş de Çinli elçiler vasıtasıyla olmuş, Uygurlar diğer kültürler altında ezilmemek için dünyada pek kabul görmeyen [maniheizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maniheizm)i tercih etmiştir. Mani dini yine Bögü Kağan zamanında resmî din hâline gelmiştir.[^19] Sonunda budist yoğunluklu, diğer dinlerin de rahat yaşandığı bir devlet ortaya çıkmıştır.[^20][^21] İlk [hukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hukuk), sivil örgütlenme, vergi, spor, müzik terimler bu dönemde ortaya çıkmıştır. Bozkır hayatının anarşik yapısına karşılık Uygurlarda hoşgörü ve refah içinde yaşanıyordu.[^22] Bu özellikler o dönemden kalan binlerce hukuk, sivil ve devlet yazmalarında görülebilir.

İlerleyen dönemlerde Kansu'da yaşayan Uygurlar [Buda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buda) dinine geçtiler. Uygurlar ilk zamanlar [Göktürk alfabesini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk_yaz%C4%B1s%C4%B1) kullanmış daha sonra ise [Uygur alfabesini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_Uygur_alfabesi) geliştirmişlerdir. [Moğol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Follar) devlet teşkilatında görev alan Uygur asıllı insanların etkisiyle Uygur harfleri Moğal ve [Mançurların](https://turkipedia.org/tr/wiki/Man%C3%A7ular) da yazısı hâline geldi. Uygur yazısı [Fatih Sultan Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) zamanında da [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'daki sarayda öğretilmiştir. Fatih'in "[Otluk Beli Fetihnamesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otlukbeli_Muharebesi)" Uygur harfleriyle ve Doğu Türkçesiyle yazılmıştır. Uygurlara ait matbaa ve kâğıt tezgâhlarının olduğu da bilinmektedir.[^23][^24]

## Kağanlar

Ana|Uygur kağanları listesi

- Kutluk Bilge Kül Kağan (Gulipeilo, Guli-pei-lo veya Ku-tu-lu Pi-Chia Chüeh Ko-han) (744-747), [Tang Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1) tarafından kendisine gä Kül Qağan*) (747-759) Gulipeilo'nun birinci oğlu Moyunçor Kağan,*
- Tengri Kağan (*Tängri Qağan*) (759-779) Gulipeilo'nun ikinci oğlu Bögü Kağan,

Tengri Kağan 762 yılında [Mani](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maniheizm) (یین مانی *Āyin e Māni*; 摩尼教, *Móní Jiào*) dinine dönmüş, daha sonra yeğeni *Tun Bağa Tarkan* tarafından öldürülmüştür.

- Alp Kutluk Bilge Kağan (*Alp Qutluğ Bilgä Qağan*) (Tun Bağa Tarkan) (779-789), 788 yılından sonra Çinliler Uygurlara Huihe (回紇 *huíhé*) yerine Huigu (回鶻 *huígu*) ismini vermişlerdir,
- Külüg Bilge Kağan (*Külüg Bilgä Qağan*) (789-790) *Alp Qutluğ****un birinci oğlu,***
- Kutluk Bilge Kağan (*Qutluğ Bilgä Qağan*) (790-795) *Alp Kutluk****un ikinci oğlu, yaşı küçük olduğundan ülkeyi general Kutluk yönetmiştir.***
- Ay Tengride Ülük Bulmış Alp Kutluk Bilge Kağan (*Ay Tängridä Ülüg Bulmıš Alp Qutluğ Uluğ Bilgä Qağan*) (795-805),
- Ay Tengride Kut Bulmış Alp Külük Bilge Kağan (*Ay Tängridä Qut Bulmıš Külüg Bilgä Qağan*) (805-808),
- Ay Tengride Kut Bulmış Alp Bilge Kağan (*Ay Tängri-dä Qut Bulmıš Alp Bilgä Qağan*) (808-821),
- Gün Tengride Ülük Bulmış Alp Küçlük Bilge Kağan (*Kün Tängridä Ülüg Bulmıš Alp Küčlüg Bilgä Qağan*) (821-824),
- Ay Tengride Kut Bulmış Alp Bilge Kağan (*Ay Tängridä Qut Bulmıš Alp Bilgä Qağan*) (Kasar Tegin) (824-832),
- Ay Tengride Kut Bulmış Alp Külük Bilge Kağan (*Ay Tängridä Qut Bulmıš Alp Külüg Bilgä Qağan*) (832-839) yardımcısı *Kürebir****in batı'dan gelen Şato üç Türk boyları ile işbirliği yaptığını duyunca intihar etmiştir, ayrıca 839 yılında çok sert kış olmuş hemen hemen tüm hayvan sürüleri yok olmuş, Uygurların yaşam koşulları çok zorlaşmıştır.***
- Wuzong (Luji Qasar) + General *Külüg Bağa* (839-840).[^25]

[^1]: Benson 1998, p. 16–19. <https://web.archive.org/web/20180808123333/>
[^2]: Taşağıl, Ahmet. Bozkırın Kağanlıkları: Hunlar, Tabgaçlar, Göktürkler, Uygurlar. Kronik Kitap, 2018, s. 203.
[^3]: Tang Huiyao, Vol. 98 <https://ctext.org/wiki.pl?if=gb&chapter=956267>
[^4]: Golden, Peter B. (2011), Central Asia in World History, Oxford University Press. <https://web.archive.org/web/20180808123333/>
[^5]: Haywood, John (1998), Historical Atlas of the Medieval World, AD 600-1492, Barnes & Noble. <https://web.archive.org/web/20180808123333/>
[^6]: Sinor, Denis (1990), The Cambridge History of Early Inner Asia, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-24304-9. <https://web.archive.org/web/20180808123333/>
[^7]: 新唐書/卷217上 - 维基文库，自由的图书馆. <https://zh.wikisource.org/wiki/%E6%96%B0%E5%94%90%E6%9B%B8/%E5%8D%B7217%E4%B8%8A>
[^8]: Barfield, Thomas (1989), The Perilous Frontier: Nomadic Empires and China, Basil Blackwell. <https://web.archive.org/web/20180808123333/>
[^9]: Sinor, Denis (1990), The Cambridge History of Early Inner Asia, Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-24304-9. <https://web.archive.org/web/20180808123333/>
[^10]: Barfield, Thomas (1989), The Perilous Frontier: Nomadic Empires and China, Basil Blackwell. <https://web.archive.org/web/20180808123333/>
[^11]: Barfield, Thomas (1989), The Perilous Frontier: Nomadic Empires and China, Basil Blackwell. <https://web.archive.org/web/20180808123333/>
[^12]: Barfield, Thomas (1989), The Perilous Frontier: Nomadic Empires and China, Basil Blackwell. <https://web.archive.org/web/20180808123333/>
[^13]: History of civilizations of Central Asia Volume IV The age of achievement: A.D. 750 to the end of the fifteenth century Part One The historical, social and economic setting. UNESCO Publishing, 1998. <https://web.archive.org/web/20180808123333/>
[^14]: Dunnell, Ruth W.. The Perilous Frontier: Nomadic Empires and China. By Thomas J. Barfield. Cambridge, Mass., and Oxford, England: Basil Blackwell Inc., 1989. xiii, 325 pp. $34.95.. Şubat 1991, s. 126-127. <https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-asian-studies/article/abs/perilous-frontier-nomadic-empires-and-china-by-thomas-j-barfield-cambridge-mass-and-oxford-england-basil-blackwell-inc-1989-xiii-325-pp-3495/549C05684D2A01F9593DD1154F846A6F>
[^15]: Barfield, Thomas (1989), The Perilous Frontier: Nomadic Empires and China, Basil Blackwell. <https://web.archive.org/web/20180808123333/>
[^16]: Jean Paul Roux Türklerin Tarihi, Kabalcı Yayınları, 2007, 23
[^17]: Ümit Hassan Osmanlı / Örgüt-İnanç-Davranış’tan Hukuk-İdeoloji’ye İletişim Yayınları, s.112
[^18]: İbn Fazlan Seyahatnamesi, Çev. Ramazan Şeşen, Bedir Yayınevi
[^19]: Türk-İslam Hukuk Tarihi I. cilt, Prof. Dr. Halil Cin - Doç. Dr. Ahmet Akgündüz, Timaş Yayınları, s.61
[^20]: Özkan İZGÇin Elçisi Wang Yen-Te’nin Uygur Seyahatnamesi, TTK Yay. İ, s. 60
[^21]: Arşivlenmiş kopya. <http://www.dmy.info/uygurlarda-devlet/>
[^22]: Rene Grousset Stepler İmparatorluğu, TTK Yayınları, 2011 s.138
[^23]: Türk-İslam Hukuk Tarihi I. cilt, Prof. Dr. Halil Cin - Doç. Dr. Ahmet Akgündüz, Timaş Yayınları, s.61
[^24]: Uygur Türkleri Tarihi ve Kültürü, s. 79.
[^25]: V. Minorsky, „Tamīm ibn Bahr’s Journey to the Uyghurs“, in: BSOAS 12, 1948, 275-305.
