# Utrigurlar > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Utrigurlar > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Utrigurlar, https://tr.wikipedia.org/wiki/Utrigurlar (CC-BY-SA-4.0) ![Doğu yarımküresi, MS 600 civarı](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/NE_600ad.jpg/1280px-NE_600ad.jpg) *Doğu yarımküresi, MS 600 civarı (Talessman at İngilizce Vikipedi, public-domain)* **Utrigurlar**, M.S. 6. yüzyılda [Karadeniz-Hazar stepleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz-Hazar_stepleri)nde yaşayan göçebe atlılardı. Batılarında yer alan [Kutrigurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutrigurlar)a benzerlerdi. ## Etimoloji *Ut(r)igur* ismi, *Οὺτ(τ)ρίγουροι*, *Οὺτούργουροι* ve *Οὺτρίγου* olarak kaydedilmiştir, [Gyula Németh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gyula_N%C3%A9meth) tarafından Türkçe *\*Otur-Oğur* kelimesinin seslerinin yer değiştirmesi olduğu önerilmiş ve bu genel kabul görmüştür, böylece *\*Uturğur*, "Otuz Oğur (kabile)" anlamına gelmektedir. [Lajos Ligeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lajos_Ligeti) *utur-* (direnmek) önerirken, [Louis Bazin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Louis_Bazin) *uturkar* (muzaffer fatihler), *Quturgur* ve *qudurmaq* (öfkeliler) önermektedir. Kutrigur ve Utrigur isimlerini [Güneybatı Asya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Asya)'da [Guti/Quti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gutiler) gibi ve/veya [Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya)'da [Udi/Uti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Udinler) gibi kadim halklara bağlayan [Osman Karatay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osman_Karatay) ve [Yury Zuev](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yuri_Zuyev)'in[^1] teorilerini destekleyecek yeterli akademik çalışma yoktur. Gutilerin [Zagros Dağları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zagros_Da%C4%9Flar%C4%B1)'ndaki (modern İran/Irak) anavatanlarından [bozkır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bozk%C4%B1r)lara göç ettiklerini gösteren kanıt yoktur ve Gutilerin Türkçeden ziyade [Hint-Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint-Avrupa_dil_ailesi) dili konuştuklarına yaygın şekilde inanılmaktadır. [Yaşlı Plinius](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gaius_Plinius_Secundus) ([*Doğa tarihi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fa_tarihi_%28Plinius%29), VI, kitap, 39) Udinlerden Aorsi halkıyla (bazen *Utidorsi* olarak ortaklaşa) bağlantılı,[^2] [Hazar Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazar_Denizi)'nin batı kıyılarında "\[Kafkasya\] [Albanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Albanya) ve ... Udini'nin deniz kenarının yukarısında" yaşayan [*Aroteres*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aroteres) ("[Saban](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saban)") olarak bilinen [Sarmatlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sarmatlar) ve [İskitler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skitler) kast/kabilesi olarak ziktermektedir.[^3] [Edwin G. Pulleyblank](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edwin_G._Pulleyblank)'in Utrigurların eski zamanlarda [Batı Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_%C3%87in)'de yerleşik, Hint-Avrupa halkı [Yüeçiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCe%C3%A7iler) ile bağlantılı olabileceği yönündeki önerisi de genel olarak kabul görmemektedir. Aslında "Oğur-Ogur" değil "Ğur-Gur" şeklindedir. Kelimenin kök hali böyledir. ## Tarih Akraba kabileler Utrigurlar ve [Kutrigurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutrigurlar)ın kökeni muğlaktır. [Prokopius](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prokopius), "Saginlerin ötesinde birçok [Hun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hunlar) kabileleri yaşardı. Bu topraklara Evlisia olarak adlandırılmıştı ve barbarlar deniz kıyısını ve iç bölgeyi [Meotida](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azak_Denizi) gölüne ve [Tanais](https://turkipedia.org/tr/wiki/Don_Nehri) nehrine kadar yerleşmişlerdi. Orada yaşayan insanlara [Kimmerler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kimmerler) denirken artık Utrigurlar deniyordu. Onların kuzeyinde kalabalık [Antalar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antalar) vardı."[^4] Batı kesimini Kutrigurlar ve Doğu'ya doğru kısmı Utrigurlar olmak üzere Don-Azak bozkır bölgesine yerleştiler. Prokopius aynı zamanda bir soy efsanesi kaydetti, buna göre: Bu hikâye aynı zamanda Utrigur hükümdarı [Sandal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sandal_%28Utrigur_h%C3%BCk%C3%BCmdar%C4%B1%29) tarafından da doğrulanmıştır: "sadece bir dili konuştuğumuz değil, bizimkine benzeyen, komşularımız olan ve aynı giyinme ve yaşam tarzlarına sahip olduğumuz, aynı zamanda akrabalarımız olan, sadece farklı bir hükümdara tabii olan kabileleri (Kutrigurlar) imha etmek adaletten ve nezaketten uzaktır.".[^5] [Agathias](https://turkipedia.org/tr/wiki/Agathias) (c. 579–582) şöyle yazmıştır: Kutrigurlar, Bizans İmparatorluğu topraklarını işgal ettiler, İmparator [I. Justinianus](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Justinianus) diplomatik ikna ve rüşvet yoluyla Utrigurlar ile Kutrigurları karşılıklı savaşa sürükledi. Sandal liderliğinde Utrigurlar, büyük kayıplar yaşayan Kutrigurlara saldırdılar. Prokopius, Agathias ve Menander'a göre, Utrigurlar ile Kutrigurlar birbirlerini öyle kırdılar ki geride kabile isimleri bile kalmadı.[^6] Kutrigurların kalanı [Avarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avarlar) tarafından [Pannonia](https://turkipedia.org/tr/wiki/Panonya_%28eyalet%29)'ya sürülürken Karadeniz steplerindeki Utrigurlar, Türklerin hükümdarlığında kaldılar. En son [Menander Protektor](https://turkipedia.org/tr/wiki/Menander_Protektor) tarafından zikredilmişlerdir, buna göre 576 yılında Boğaziçi'ne saldıran Türk kuvvetleri arasında Ανάγαιος (Anagai, Anağay) isimli bir kabile şefi liderliğinde Utrigur ordusu vardır. Yaklaşık 579 yılında Boğaziçi onların eline geçti. Aynı yıl, Bizans elçisi "o zamanlar Utrigurların kabilesinin şefi Anagai tarafından atanmış oradaki [İskitler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skitler)i yöneten kadının" (adı " Ἀκκάγας (Akagas, Aq-Qağan idi) topraklarından geçerek Türklere gitti ## Ayrıca bakınız - [Kutrigurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kutrigurlar) - [Saragurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saragurlar) - [Onogurlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ono%C4%9Furlar) - [Ön Bulgarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_Bulgarlar) [^1]: Plinius, Gaius. Naturkunde, Buch VI, Geographie: Asien. Walter de Gruyter, 1996, s. 36. [^2]: Pliny the Elder, The Natural History. [^3]: Plinius, Gaius. Naturkunde, Buch VI, Geographie: Asien. Walter de Gruyter, 1996, s. 36. [^4]: D. Dimitrov. Prabylgarite po severnoto i zapadnoto Chernomorie. 1987. [^5]: D. Dimitrov. Prabylgarite po severnoto i zapadnoto Chernomorie. 1987. [^6]: D. Dimitrov. Prabylgarite po severnoto i zapadnoto Chernomorie. 1987.