Urumçi Muharebesi (1933)

Birinci Urumçi Muharebesi , 1933 baharında Sincan Eyalet Hükûmeti ile Milliyetçi Hükûmet’in Yeni 36. Tümeni arasında gerçekleşen bir muharebedir.

Çin hükûmeti, General Ma Zhongying’i eyalet valisi Jin Shuren’e saldırması için teşvik ederken, aynı zamanda Jin’i Sincan’ın resmî valisi olarak tanımaktaydı. Çatışmalar Urumçi kapılarında yoğunlaştı. Bu sırada Yeni 36. Tümen’e bağlı Müslüman birlikler Batı Kapısı’ndan şehre girmeyi başardı. Şehrin bir sokağı, bir Çinli komutan tarafından kundaklanarak mülteciler de dâhil olmak üzere pek çok sivilin ölümüne neden oldu. Ardından birlikler, düşman makineli tüfeklerinin menziline çekilmek zorunda kaldı ve ağır kayıplar verdi.

Kısa süre sonra Albay Pavel Pappengut komutasındaki 1.800 kişilik Beyaz Ordu mensubu Rus kuvveti, Yeni 36. Tümen ile çarpışarak onları bozguna uğrattı.^{[1]Archibald Cary Coolidge. Foreign Affairs, Volume 32. 1954, s. 493.}

Wu Aichen’e göre çatışmalarda en az 2.000 kişi hayatını kaybetti. Yeni 36. Tümen, daha sonra Büyük Batı Köprüsü’ndeki duvarlara tırmanmaya çalıştı ve burada da kayıplar verdi. Şehir, yeni atanmış Sincan Askerî Valisi Sheng Shicai’nin kuvvetlerinin bölgeye ulaşması ve Yeni 36. Tümen’in geri çekilmesiyle kontrol altına alındı.

Muharebe süresince yaklaşık 6.000 Çinli ve Müslüman askerin öldüğü bildirilmektedir.^{[2]Andrew D. W. Forbes. Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: A Political History of Republican Sinkiang 1911–1949. 1986, s. 103.}