# Urmiye Muharebesi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Urmiye_Muharebesi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Urmiye Muharebesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Urmiye_Muharebesi (CC-BY-SA-4.0) - **Çatışma:** Urmiye Muharebesi - **Parçası:** 1603-1618 Osmanlı-Safevî Savaşı - **Tarih:** 9 Eylül 1605 - **Yer:** Sufiyan - **Bölge:** Urmiye Gölü'nün doğusu, İran - **Sebep:** Osmanlı Devleti'nin Tebriz'i geri almak istemesi - **Sonuç:** Kesin Safevî zaferi - **Savaşan:** Osmanlı İmparatorluğu; Safevîler - **Komutan:** Yusuf Sinan Paşa; Köse Sefer Paşa; Canbulatoğlu Hüseyin Paşa; Şems Bey; Mehmed Paşa; Şah Abbas; Allahverdi Han; Karçakay Han **Urmiye Muharebesi**, [1603-1618 Osmanlı-Safevî Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Safev%C3%AE_Sava%C5%9F%C4%B1_%281603-1618%29)'nda bir evre. Muharebe İran ordusunun galibiyetiyle sonuçlanmıştır. ## Muharebe öncesi gelişmeler ![Şah I. Abbas](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2e/ShahAbbasPortraitFromItalianPainter.jpg) *Şah I. Abbas (Unnamed Italian painter, public-domain)* Osmanlılar, Safevilerle yaptıkları ve büyük bir zafer kazandıkları [1578-1590 savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Safev%C3%AE_Sava%C5%9F%C4%B1_%281578-1590%29)nın sonucunda tüm [Kafkasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya) ve batı [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'ı ele geçirmişlerdi. 1587'de tahta geçen [Şah Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abbas) Safevi ordusunu İngiliz uzmanlar yardımıyla modernleştirip, ateşli silahları yaygınlaştırdıktan sonra kaybedilen toprakları geri almak için 1603 yılında ansızın saldırıya geçti. [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) o dönemde [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya)'yla [1593'ten beri süren uzun bir savaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/1593-1606_Osmanl%C4%B1-Avusturya_Sava%C5%9F%C4%B1)ın içindeydi ve Anadolu da [Celali isyanları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cel%C3%A2l%C3%AE_isyanlar%C4%B1)yla kaynıyordu. Dolayısıyla Doğu sınırındaki askerî gücü bir hayli zayıf durumda bulunan [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ne karşı Safevi orduları kolay başarılar elde etti ve 1603 yılı içinde [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz) dahil tüm Batı İran'ı Osmanlı egemenliğinden kurtardı. 1603 yılı Osmanlı tahtı da bir değişikliğe sahne oldu ve ölen [III. Mehmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Mehmed)'in yerine [I. Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ahmed) geçti. Yeni padişah [Cığalazade Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Sinan_Pa%C5%9Fa)'yı *şark serdarı* (doğu orduları komutanı) olarak tayin etti. Sinan Paşa bölgeyi bilen bir komutandı. [1578-1590 savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Safev%C3%AE_Sava%C5%9F%C4%B1_%281578-1590%29) sırasında [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat_%28eyalet%29) valiliğine gönderilmiş, 1588 yılında ordusuyla [Hemedan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hemedan) üzerinden İran'a girip, oranın hakimlerinden Korhmas Han-ı Şamlu'yu yakalamış, daha sonra [Nihavend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nihavend)'i ele geçirerek, asker yerleştirip, muhtelif kabile ve aşiretleri kendi tarafına çekmesi neticesinde [Şah Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abbas)'ı barış yapmaya zorlamıştı. 1604 yılında da [Şah Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abbas) askerî harekâtını sürdürdü, [Revan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erivan)'ı kuşattıktan sonra teslim aldı, [Kars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kars)'a taarruz etti ve [Ahıska](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ah%C4%B1ska) önlerinde durdurulabildi. ## Muharebe öncesi orduların durumu 16. yüzyılda kudretinin zirvesinde olan Türk ordusu Batı'daki hasımlarının çoğunlukla meydan savaşından çekinmesi sonucunda bu deneyimini zamanla kaybetmiş, özellikle [Macaristan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan)'daki ve [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz)'deki mücadelelerin yoğunlaştığı kale kuşatma alanında uzmanlaşmıştı. Osmanlı muharebe gücündeki düşüş aslında 1596 yılındaki [Haçova Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ha%C3%A7ova_Muharebesi)'de ve 1600'deki [Kanije Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kanije_Savunmas%C4%B1)'nde gözlemlenmişti. Nitekim, Haçova'da Türk [sipahi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sipahi)leri Avrupa'daki savaşlarda deneyim kazanan [arkebüz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arkeb%C3%BCz)lü ve [kargı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karg%C4%B1_%28silah%29)lı Avusturya askerleri karşısında zaaf belirtileri göstermiş, bir ara kaybedilmiş gibi görünen muharebe yağmaya girişen Avusturya askerlerine ordunun geri hizmetlilerinin gösterdikleri direniş sayesinde zafere çevrilmişti. [Kanije](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kanije)'de de kaleyi kuşatan Türk ordusu yardıma gelen Avusturya ordusunun önünden savaşmadan ayrılmış, Avusturyalıların bunu sahte bir geri çekilme manevrası zannederek muharebe alanını terk etmeleri üzerine Türk ordusu yardımsız kalan [Kanije](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kanije)'yi düşürebilmişti. Türk ordusunun taarruz gücünün önemli öğelerinden [Akıncı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak%C4%B1nc%C4%B1) ocağı da isyan halindeki [Eflak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eflak)'a karşı 1595 yılında gerçekleştirilen tedip harekâtında felakate uğrayıp adeta yok olmuştu.[^1] Safevi ordusu ise bir modernleşme evresinden geçmekle birlikte Türk ordusundan daha yüksek bir ateş gücüne sahip değildi. [Revan Kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Revan_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281603-1604%29)nda Safevi ordusunun kullandığı toplar Osmanlıların 16. yüzyılın başında çoktan terk ettiği eski tip teknoloji ürünüydü. Safevi ordusuna 1603 yılında taarruz imkanını tanıyan daha ziyade bölgedeki Safevîler lehine olan asker sayısı üstünlüğüydü.[^2] Tebriz, Osmanlıların Anadolu'daki Celali isyanlarını bastırmak üzere garnizondaki asker sayısını asgari düzeye düşürmesi sayesinde İranlıların eline geçmiş, [Nahçıvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nah%C3%A7%C4%B1van)'daki garnizon İran ordusu gelmeden kaleyi boşaltmış, [Revan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erivan) ise dokuz ay dayanmıştı. Halbuki aynı dönemde (1605) Türk ordusu bir ay gibi kısa bir süre içinde [Estergon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Estergon_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281605%29) gibi tahkim edilmiş bir kaleyi düşürmeyi başarmıştı. ## Cığalazade Sinan Paşa'nın sonuçsuz seferi ![Cığalazade Yusuf Sinan Paşa](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2f/Cicala.jpg) *Cığalazade Yusuf Sinan Paşa (already dead longer than 70years, public-domain)* Cığalazade Sinan Paşa dönemin koşullarında sefere çıkmak için geç bir tarih olan 15 Haziran 1604'te [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'dan hareket etti ve 8 Kasım'da [Kars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kars) önlerine vardı.[^3] Safeviler'in ele geçirdiği toprakları geri almanın yanı sıra, Celali isyancılarını da bastırmak amacını taşıyan Sinan Paşa isyancılarla çatışmaktansa onları orduya dahil etme yöntemini benimsedi. Yusuf Paşa [Kars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kars)'a ilerlerken bölgedeki Safevi ordusu da geleneksel olduğu üzere [yakıp yıkma taktiği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yak%C4%B1p_y%C4%B1kma_takti%C4%9Fi)ni uyguladı ve Türk ordusunu beraberinde getirdiğinin haricinde her türlü erzaktan yoksun bıraktı. Türk ordusu [Revan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erivan)'ı aşarak Safevi ordusunun peşine düştüyse de Türk ordusunu [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran) içlerine çekmek isteyen [Şah Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abbas)'ı başgösteren erzak sıkıntısı ve soğuk havaların başlaması nedeniyle sonuna kadar takip edemedi. Tarihçi *İskender Bey****e göre Sinan Paşa ileri harekâtını mevsimin ilerlemesi nedeniyle isyan eden askerler nedeniyle sürdürememiş; bir başka tarihçi ***[***Peçevi***](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Pe%C3%A7ev%C3%AE)***'ye göreyse ordu düşman tehdidi altında ***[***Şirvan***](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirvan)***'da kışlamaya karşı çıkmış ve ***[***Anadolu***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)***'ya dönmek istemişti. ***[***Kâtip Çelebi***](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2tip_%C3%87elebi)*** ise yükü ağır ordunun çoğunluğu süvarilerden oluşan hareketli İran ordusunu yakalamasının çok zor olduğuna değinir. Türk ordusu ***[***Tebriz***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)***'e varmadan geniş bir kavis çizerek ***[***Van***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van)***'a ulaştı ve burada kışlamaya başladı. Sinan Paşa'nın bu kararı da tartışma yarattı, zira Türk ordusu daha önceki doğu seferlerinde sınırda değil ***[***Halep***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep)*** ya da ***[***Diyarbakır***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r)***'da kışlamayı tercih etmişti.*** ## Safevi ordusunun Van'a taarruzu ![Van Kalesi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Van_kalesi.jpg/1280px-Van_kalesi.jpg) *Van Kalesi (CC-BY-SA-2.0-DE)* Çeşitli birlikler kışlamak üzere Doğu Anadolu'ya dağılmışken, komutanlık karargahı 1604-1605 kışında [Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van)'da bulunuyordu. 1605 Mayıs ayında [Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van)'daki birliklerin azlığını fark eden [Şah Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abbas), [Allahverdi Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Allahverdi_Han) komutasındaki bir birliğini bu kentin üzerine gönderdi. [Cığalazade Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Sinan_Pa%C5%9Fa)'nın bu harekâtı Safevi ordusu [Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van)'a bir günlük mesafedeyken öğrenmesi gerekli hazırlıkların yapılmasını engelledi. Müteferrikabaşı Handan Ağa'nın esir düştüğü ilk çarpışmalar sonucunda Türk ordusu tamamen [Van Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van_Kalesi)'ne sığındı ve kuşatma altında kaldı. [Allahverdi Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Allahverdi_Han), Mehmed Paşa'nın [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum)'dan yardım getirdiğini öğrenince [Karçakay Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kar%C3%A7akay_Han) komutasındaki bir süvari birliğini bu yardımı engellemek amacıyla gönderdi. Türk ordusu kuşatanlarının sayısının azaldığını görerek *huruç* harekâtına yöneldiyse de kuşatmayı yaramadı. [Karçakay Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kar%C3%A7akay_Han)'ın Mehmed Paşa'yı durdurduğu haberinin de gelmesi üzerine, [Cığalazade Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Sinan_Pa%C5%9Fa) Van'daki ordunun komutasını [Şems Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eems_Bey)'e bırakarak tekneyle [Adilcevaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adilcevaz)'a kaçtı ve oradan [Hasankale](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pasinler)'ye geçti. [Allahverdi Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Allahverdi_Han) Sinan Paşa'yı yakalamak üzere [Adilcevaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adilcevaz) ve [Erciş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erci%C5%9F)'e ilerlediyse de, Sinan Paşa'nın çoktan Hasankale'ye ilerlediğini öğrenerek geri çekildi ve [Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van) kuşatmasını da kaldırarak [Hoy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoy)'da bulunan [Şah Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abbas)'a katıldı. ## Ciğalazade Sinan Paşa'nın tekrar harekete geçmesi Bölgedeki [Kürt](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler) emirlerinden de asker desteği alarak ordusunu tekrar toplayan Sinan Paşa 1605 sefer mevsiminde [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'i geri almak üzere yürüdü. Paşa'nın planı Tebriz'den sonra [Erdebil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erdebil)'i ele geçirmek, [Şirvan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirvan)'da kışladıktan sonra 1606'da nihaî darbeyi vurmaktı. [Şah Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abbas) ise Türk ordusunu gölge gibi takip etmeye devam etti ve [Hoy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoy)-[Merend](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merend) rotasını izleyerek güneye doğru ilerledi. Şah'ın planı Türk ordusunu Tebriz'e kadar yıpatmak, erzaksız bırakmak ve Tebriz'i kuşatırken geri hatlarını keserek Tebriz kalesinden ve geriden çifte hücum ile iki ateş arasında bırakarak imha etmekti. ## Muharebe ![Urmiye Muharebesi'nin gelişimi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Battle_of_Urumiyeh_001.jpg/1280px-Battle_of_Urumiyeh_001.jpg) *Urmiye Muharebesi'nin gelişimi (Parsa1993, CC-BY-SA-4.0)* İki ordu planlarının aksine [Urmiye Gölü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urmiye_G%C3%B6l%C3%BC)'nün doğusunda ve [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'in 40 kilometre kuzeybatısındaki [Sufiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sufiyan)'da karşı karşıya gelince çatışmaya tutuştular. [Şah Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abbas) ordusunun merkezindeyken [Allahverdi Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Allahverdi_Han) ordudan ayrı bir şekilde konuşlanmıştı. Osmanlı öncüleri bir tepe üstündeki [Karçakay Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kar%C3%A7akay_Bey)'in komutasındaki birlikleri gördüler. Karçakay Bey, [Şah Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abbas)'ın Türk ordusu [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'i kuşatana kadar çarpışmadan kaçınılması emrine uygun bir şekilde Türk birlikleriyle çatışmadan geri çekildi. *Peçevi* ve *Kâtip Çelebi*ye göre Türk ordusu daha muharebe meydanına çadırlarını kurup savaş planını tartışmadan eski bir Celalî olan [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum) Valisi [Köse Sefer Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6se_Sefer_Pa%C5%9Fa) 16 vali ve 20 sancakbeyini İran birliklerini derhal tâkip etme konusunda ikna etti. Türk birliklerinin saldırısı Karçakay Han'ın birliklerinde bir sarsılmaya yol açtı ve İran askerleri [Şah Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abbas)'ın bulunduğu mevzilere doğru geriledi. Bu ricat, [Şah Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abbas)'ın takviye kuvvet göndermesiyle durdurulabildi. Taarruz eden Türk birliklerinin ana karargahtan uzaklaştığını gören [Şah Abbas](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abbas)'ın mücadelenin bu anda kazanılacağını anladı ve bu birlikleri daha uzaklaştıracak bir kuvvet gönderdi. Türk birlikleri [Allahverdi Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Allahverdi_Han) komutasındaki birlikler tarafından pusuya düşürülüp kıskaca alındı. İran ordusu sol kanadı Türk ordusunun sağ kanadına yüklendi ve kayıplar verdirdi, ardından geriye dönerek kıskaca alınan [Köse Sefer Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6se_Sefer_Pa%C5%9Fa) komutasındaki askerleri tamamen kuşattı. Tekkeli Mehmed Paşa, Celali Karakaş Paşa ve Kaçar Mehmed Paşa kuşatmayı yarıp eski mevzilerine dönebilirken geri kalan birlikler büyük bir yenilgiye uğradı. Harekâtı başlatan Köse Sefer Paşa esir düştü ve kafası kesilerek idam edildi. Bununla birlikte, Türk ordusunun merkezdeki birlikleri hâlâ mücadeleye girmemişti. [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep) Valisi [Canbulatoğlu Hüseyin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Canbulato%C4%9Flu_H%C3%BCseyin_Pa%C5%9Fa)'nın takviye birlikleri de yaklaşıyordu. Osmanlı ordusundaki Kürt askerlerinin emirleri muharebenin gidişatı konusunda Yusuf Paşa'yla konuşmak istedilerse de kendilerine bu olanak verilmedi. Bunun üzerine Kürt emirleri savaşçılarını meydandan çekerek Doğu Anadolu'ya döndüler. Cepheye yetişmeye çalışan [Canbulatoğlu Hüseyin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Canbulato%C4%9Flu_H%C3%BCseyin_Pa%C5%9Fa) geri dönen askerlerin 12.000 civarında olduğunu gördü. Başta [Bitlis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bitlis) Emiri Rızaeddin Han olmak üzere Kürt emirlerinden Osmanlı ordusunun muharebede yenildiği haberini alan Hüseyin Paşa da [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep)'e geri döndü. [Cığalazade Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Sinan_Pa%C5%9Fa) 7 Kasım'da ordusunun moralini düzeltmek istediyse de hiçbir harekete geçmemesi daha olumsuz tesir yaptı. Ordunun bir kanadında Safevi ordusunun yaklaştığı ve silahlara el koyduğu dedikodusunun yayılması öğleye doğru genel bir çözülmeyi başlattı. [Cığalazade Yusuf Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/C%C4%B1%C4%9Falazade_Yusuf_Pa%C5%9Fa) da ağırlıklarını muharebe meydanında bırakarak süratle [Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van)'a çekildi. Osmanlı karargahı İran askerlerince ele geçirildi ve yağmalandı. ## Muharebenin sonuçları Tarihçi [Peçevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0brahim_Pe%C3%A7ev%C3%AE), Türk ordusunun yenilgisini "emsali görülmemiş" ve "utanılacak" ifadeleriyle tasvir eder. Doğrusu, Türk ordusu önemli kayıplara uğradığı seferler olsa da daha önce Batı'da böyle bir yenilgi görmemiş, Doğu cephesinde ise [Safevî Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler)'ne karşı hiç yenilgi yaşamamıştı. Muharebenin etkisi [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) açısından çok yıkıcı oldu: - **Osmanlı komuta kadrosu büyük darbe yedi.** [Cığalazade Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Sinan_Pa%C5%9Fa) yanındaki az bir kuvvetle [Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van)'a çekildi, oradan da [Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r)'a gitti. Burada Urmiye Muharebesi alanına büyük bir kuvvetle yardıma gelen Halep Beylerbeyi [Canbulatoğlu Hüseyin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Canbulato%C4%9Flu_H%C3%BCseyin_Pa%C5%9Fa)'yı geç kaldığı bahanesiyle idam ettirdi. Sinan Paşa'nın kendisi de bir süre sonra 1606 Şubat ayının ilk günlerinde hayatını kaybetti. Sadrazam [Lala Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lala_Mehmed_Pa%C5%9Fa) şark serdarı olarak görevlendirildiyse de [Üsküdar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Csk%C3%BCdar)'da ordugahını kurduktan kısa bir süre sonra 21 Haziran 1606'da o da inme sonucu öldü. Sadrazamlığa getirilen [Derviş Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dervi%C5%9F_Pa%C5%9Fa) şark serdarı olarak da tayin edildiyse de, sefer mevsiminin geçtiğini öne sürerek İran'a yönelik harekâtı 1607'ye bırakmayı tercih etti. Bunun üzerine, padişah [I. Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Ahmed) [Deli Ferhad Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deli_Ferhad_Pa%C5%9Fa)'yı doğu cephesine gönderdi. Paşa, [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa)'dan itibaren askerlerine hakim olamadı ve başarısızlığı nedeniyle görevinden azledildi. Kendisi de üzüntüsünden [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'da öldü. 1607 yılında şark serdarlığına getirilen [Kuyucu Murat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuyucu_Murad_Pa%C5%9Fa) da önce Celalilerin üzerine yürüdü. 1607-1609 yıllarında doğuya dönük tüm seferler Celali isyanlarının bastırılmasına yönelikti. 1610 yılında [Kuyucu Murat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuyucu_Murad_Pa%C5%9Fa) nihayet [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'e doğru ilerlerken [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) 1605-1610 arasında beş yıl doğu sınırını komutansız bırakmıştı. - **Safevî ordusu geniş harekât alanı bularak kaybettiği bütün toprakları geri aldı**. İranlılar 1606 yılında [Gence şehrini kuşattılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gence_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281606%29) ve 4 Temmuz 1606'da kaleyi aldılar. Ardından [Tiflis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tiflis), Gori ve Tomanis savaşsız teslim oldu. 9 Ocak 1607'de kuşatılan [Şamahı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamah%C4%B1_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281607%29) 25 Haziran'da düştü. İran ordusu [Bakü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bak%C3%BC) ve [Derbent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Derbent)'i de alarak tüm [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan) ve doğu [Gürcistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrcistan)'ı ele geçirdi. Bu sayede 1607 itibarıyla dört yıl içinde 1590'da 12 yıllık savaş sonunda kazanılmış tüm topraklar kaybedilmiş oldu. - **Celali isyanları arttı**. [Cığalazade Sinan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Sinan_Pa%C5%9Fa)'nın Halep Beylerbeyi [Canbulatoğlu Hüseyin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Canbulato%C4%9Flu_H%C3%BCseyin_Pa%C5%9Fa)’yı idam ettirmesi oğullarını isyana sevk etti. [Canbolatoğlu Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Canbolato%C4%9Flu_Ali_Pa%C5%9Fa), [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep), [Trablusşam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablus%C5%9Fam) ve [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)'ı ele geçirerek bağımsız bir idare kurdu, hakimiyet alanını [Adana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adana) ve [Gaziantep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gaziantep)'e kadar geliştirdi. Bunun haricinde [Saruhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saruhan) taraflarında [Kalenderoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalendero%C4%9Flu), [Aydın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayd%C4%B1n) havalisinde [Türk Yusuf Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Yusuf_Pa%C5%9Fa), [Silifke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silifke)'de [Muslu Çavuş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muslu_%C3%87avu%C5%9F), [Kırşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C5%9Fehir)'de Meymun isyan bayrağı açtılar ve [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu) kargaşaya gömüldü. - **Osmanlı ordusu Safevîlere karşı psikolojik üstünlüğünü kaybetti**. [Çaldıran Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ald%C4%B1ran_Muharebesi)'nden beri Türk ordusunun üstünlüğünü her anlamda kabul eden ve birçok savaşta Türk ordusunun karşısına muharebe için çıkmayan Safevi ordusu bu tarihten itibaren Osmanlılarla birçok meydan muharebesi yaptı ve önemli zaferler kazandı (1618'de [Pül-i Şikeste](https://turkipedia.org/tr/wiki/P%C3%BCl-i_%C5%9Eikeste_Muharebesi), 1733'te [Kerkük](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kerk%C3%BCk_Muharebesi), 1735'te [Arpaçay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arpa%C3%A7ay_Muharebesi) ve 1745'te [Kars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kars_Muharebesi_%281745%29)). ## Dış bağlantılar - [Remzi Kılıç, "Osmanlılar ile Safevîler Arasında Nasuh Paşa (1612) ve Serav (1618) antlaşmaları", Niğde Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim ve Bilim Dergisi (2003), s. 2, Niğde, ss. 124-134](http://remzikilic.com/osmanlilar-ile-safeviler-arasinda-nasuh-pasa1612-ve-serav1618-antlasmalari.html?print=print) - [David Blow, "Shah Abbas: The Ruthless King Who Became an Iranian Legend", I.B. Tauris, London (2009).](https://books.google.co.uk/books?id=K_kBAwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Shah+Abbas:+The+Ruthless+King+Who+Became+an+Iranian+Legend&hl=en&sa=X&ei=a7pMVaKmEsyfsgHi_ICACA&ved=0CCEQ6AEwAA#v=onepage&q=Shah%20Abbas%3A%20The%20Ruthless%20King%20Who%20Became%20an%20Iranian%20Legend&f=false) - Cihat Aydoğmuşoğlu, "Şah Abbas ve Zamanı", Ankara Üniversitesi, Ankara (2011) [^1]: Ahmet Keleş, "1595 Eflak Seferi ve Akıncı Ocağının sonu". [^2]: Willem Floor ve Edmund Herzigs, "Iran and the World in the Safavid Age", I.B Tauris, Londra (2012), s. 92-93. [^3]: İslam Ansiklopedisi, Türk Diyanet Vakfı, c.2, s. 30.