Umma Han

Umma Han (Ömer Han^{[1]Rus kaynaklarında Ömer Han olarak da bilinir.})) Avar, takma adı "Büyük" veya "Deli"^{[2]Атаев Б. М. Аварцы: язык, история, письменность. — Махачкала, 2005, стр. 192—193[3]Гаджиева Мадлена Наримановна — Аварцы. История, культура, традиции. Стр.14[4]Омарова Гульнара Ахбердиевна НЕКОТОРЫЕ АСПЕКТЫ ПОЛИТИКИ АВАРСКИХ ХАНОВ В ОТНОШЕНИИ РОССИИ (XVIII — НАЧ. XIX в.)} (1761 veya 1762, Hunzah - 22 Mart 1801, Balaken) - Avar Nutsal,^{[5]Nutsal — Avar hanlarına verilen bir unvandır.[6]С. М. Броневский. Историческия выписки о сношениях России с Персиею, Грузиею и вообще с горскими народами, в Кавказе обитающими, со времен Ивана Васильевича доныне. Петербургское востоковедение, 1996, s. 234.} Avar Hanlığı'nın 1774'ten 1801'e^{[7]Р. М. Магомедов, А. М. Магомедов. Хронология истории Дагестана. Эпоха, 1996, s. 200.} hükümdarı.

Umma Han, 12 veya 13 yaşında Avar Hanlığı'nın başına geçti. Kuba Hanlığı'ndn Feteli Han ile Akuşin'de gerçekleştirilen görüşmeler^{[8]İskender-bek Hajinsky. Kubalı Fet-Ali-hanın Hayatı. 1947.} sırasında hain bir şekilde öldürülen babası Muhammed-Nutsal IV'ün yerini aldı.

Umma Han yönetiminde, Avar Hanlığı hem Avar özgür toplumları^{[9]Özgür toplumlar — Dağıstan'da yarı vatansever-yarı feodal tipteki kırsal toplulukların birleşmesi, feodal lordlardan bağımsızlığını korurdu[10]Большая советская энциклопедия. Советская энциклопедия.} hem de komşu bölgeleri topraklarına katarak sınırlarını genişletti.^{[11]Ю. У. Дадаев. Государство Шамиля: социально-экономическое положение, политико-правовая и военно-административная система управления. Ихлас, 2005, s. 21.[12]Б. М. Атаев. Аварцы: язык, история, письменность. 2006, s. 287.}.

Umma Han, Gürcistan Kralı II. İrakli, Derbent, Kuba, Bakü, Şirvan, Şeki hanları ve Ahıska Paşalarını vergiye bağladı. Ayrıca Karabağ Hanlığı^{[13]M. M. Gasanaliev. Взаимоотношения России с Аварским ханством в 1774—1801 гг. 2012.}, Tuşeti^{[14]Хрисанф. Сведения об Аварском ханстве. 1958.[15]Г. М. Мирзамагомедов, Н. И. Стоянова. Дибир-кади Хунзахский — письмоводитель правителей Аварии. 2012.} ve bazı Çeçen toplumlarına vergi koydu. Jar Cumhuriyeti de ona bağlıydı.^{[16]Arşivlenmiş kopya.}

Soyu

Umma Han, 1761 veya 1762'de Avar hanı IV. Muhammed Nutsal ve Kaytaylı Muhammed Han'ın kızı Bahu'nun çocukları olarak doğdu.

1740'ların başlarında, Kaytay ailesinin üyeleri, gelecekte Avar ve Kaytağ hanedanları arasındaki hanedan evliliklerinin ortaya çıkmasını önceden belirleyen Hunzah'a göç etti. Nadir Şah'ın ordularından kaçan Kaytaylı Ahmed Han, bir yılını Avarya'da geçirdi ve 1743 veya 1744'te merhum oğlu Han Muhammed'in kızı Bahu ile Muhammed Nutsal^{[17]Т. М. Айтберов. Материалы по хронологии и генеалогии правителей Аварии. 1986.} evlendi.

Bahu'dan Muhammed Nutsal'ın Umma Han dışında üç kızı daha vardı: Khistaman, Aymesei ve Bakhtika. Muhammed Nutsal'ın ikinci karısına Meryem adı verildi; o İslam'a dönen Gürcü bir kadındı. Gebek Muhammad-Nutsala adında bir erkek çocuk doğurdu.

Adın kökeni

Umma Han'ın (Umahan) Ömer Han adından geldiğine dair görüşler vardır. Aynı şey, özellikle Dağıstan'da isimlerin bu şekilde kullanılmasına dair görüşleri olan Hasan Alkadari tarafından da belirtilmiştir.