Uluğ Tepe

Uluğ Tepe, Güneydoğu Türkmenistan'ın Ahal ilindeki Kaka İlçesinde (Kaahka), Karakum Çölü'ndeki Kopet Dağları'nın eteklerinde bulunan ve Bronz Çağ'a tarihlenen bir antik sitedir. Yaklaşık 13 hektarlık bir alanı kaplar ve yaklaşık 30 metre yükseklikte bir höyük üzerinde uzanır ve Ceytun kültürüyle temsil edilen Geç Neolitik dönemden Ahameniş öncesi döneme kadar Orta Asya'nın en uzun stratigrafik silsilesini belgeler.^{[1]Lhuillier, J., (2016)."Ulug-depe and the transition period from Bronze Age to Iron Age in Central Asia: A Tribute to V. I. Sarianidi" in Transactions of Margiana Archaeological Expedition Vol. 6, p. 509.}

Tarihi

Dushak'ın yakınında yer alır,^{[2]Bradt Travel Guide Turkmenistan. Bradt Travel Guides, 2006, s. 127.} Tunç Çağı'nın başlarında Uluğ Tepe, Kopet Dağları'nın kuzey eteklerinde verimli bir bölgede bulunan gelişen bir tarım kasabasıydı. 1960'ların sonlarında, Sovyet arkeolog Victor Sarianidi, Neolitik dönemden (MÖ 6. bin yıl) Ahameniş dönemine (MÖ 1. bin yıl) kadar süren bir yerleşimi göstermesi nedeni ile Uluğ Tepe'nin önemini belgeledi.^{[3]French archaeologists present new findings to Ak Bugdai museum. turkmenistan.ru, 31 Ekim 2007.}

Aşağıdaki tablo, Olivier Lecomte'nin Güney Orta Asya ve Uluğ Tepe yerleşimi için kronolojisini göstermektedir:^{[4]Lecomte, Olivier, (2011)."Ulug-depe: 4000 Years of Evolution between Plain and Desert" , in Historical and Cultural Sites of Turkmenistan, p. 223.}

Site, Olivier Lecomte liderliğindeki ve şu anda Julio Bendezu-Sarmiento tarafından yönetilen Türkmenistan Tarih ve Kültür Anıtlarının Ulusal Muhafaza, Araştırma ve Restorasyon Bölümü ile birlikte Fransız Arkeolojik Kazılar Merkezi tarafından kapsamlı bir şekilde araştırılmıştır.^{[2]Bradt Travel Guide Turkmenistan. Bradt Travel Guides, 2006, s. 127.} Sitenin kazılarına Abiverd devlet tarihi-kültürel koruma uzmanları ve Paris Üniversitesi öğrencileri de dahil olmak üzere diğer ülkelerden arkeologlar da katıldı. Saha çalışmaları ile ilgili göreve 2007 yılında Fransız Dışişleri Bakanlığı tarafından finanse edilen Arkeoloji Araştırma Laboratuvarı ve Guimet Ulusal Müzesi de katıldı.^{[3]French archaeologists present new findings to Ak Bugdai museum. turkmenistan.ru, 31 Ekim 2007.} Konumu göz önüne alındığında, Orta Asya, Elam, Mezopotamya ve İndus Vadisi Uygarlığı arasındaki etkileşimi belgelemesi açısından önemli bir merkez olarak kabul edilmektedir.

Keşifler

Önemli bir bulgu, antik kentin alt Ahameniş dönemine tarihlenen aşağı kısmına hakim olan payanda duvarlı müstahkem bir kerpiç kaledir.^{[2]Bradt Travel Guide Turkmenistan. Bradt Travel Guides, 2006, s. 127.[5]La mission archéologique Franco-Turkmène. Guimet National Museum of Asian Arts.} Figürinler ve diğer kil nesneleri üreten bu sitenin yerleşimi ile ilgili kalıntıları ortaya çıkarmak için 2004 yılında bir çalışma başlatıldı.^{[3]French archaeologists present new findings to Ak Bugdai museum. turkmenistan.ru, 31 Ekim 2007.} Arkeologlar, doğurganlık tanrıçasının tasvirleriyle birlikte bir dizi geometrik süs ve taş figür keşfettiler. Ayrıca, Kara Tepe, Namazgah Tepe, Altın Tepe, Yılan Tepe gibi diğer yerleşim yerleri de dahil olmak üzere Kopet Dağları'nın eteklerinde yaşayan eski çiftçilerin büyük yerleşim sistemi hakkında çok şey ortaya koyan eski üzüm çekirdeklerini keşfettiler. Uluğ Tepe'de keşfedilen eserler Aşkabat'taki Ak Buğday Müzesi'nde sergilenmektedir.

Geç Bronz tabakalarındaki kazılarda soma içeceği yapmak için bir "basınç seti" de bulundu. Bu set, Konur Tepe'de bulunanlara benzer,

“... kocaman bir taş harcı ve havan, merkezinde yarım küre şeklinde bir çıkıntıya sahip bir presleme taşı ve yanında yarım küre şeklinde derinleşen benzer bir taştan oluşuyordu.”^{[6]Victor Sarianidi, Margiana and Soma-Haoma. Electronic Journal of Vedic Studies (EJVS), Vol. 9 (2003) Issue 1c (May 5); archived 10 May 2020}

Konur Tepe, MÖ 2000'den beri Baktriya-Margiyana Arkeoloji Bölgesi olarak da bilinen antik Oxus uygarlığının merkezi şehri gibi görünmektedir.

Fransız ekibi tarafından 2007 yılında yapılan araştırma, Uluğ Tepe'deki yerleşimin birkaç ana aşamasını ortaya çıkardı.^{[5]La mission archéologique Franco-Turkmène. Guimet National Museum of Asian Arts.} Namazgah III ve Namazgah IV kronolojik dönemlerine ait vazolar da dahil olmak üzere başka çanak çömlek parçaları bulunmuştur.

Ayrıca bakınız

• Yaz kültürü

• Bactria – Margiana Arkeoloji Bölgesi (BMAB)

Dış bağlantılar

• Turkménistan - Ulug Depe (Includes photos and a reconstruction of the ancient city)

• La mission archéologique Franco-Turkmène

• Monnereau A., Lhuillier J., Bendezu-Sarmiento J., Bon C. Palaeogenetic analysis of Bronze Age/Iron Age transition in Southern Central Asia , poster, 6th DNA Polymorphisms in Human Populations, Musee de l'Homme, Paris, 7-10 December, 2016