# Uluğ Muhammed Han

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulu%C4%9F_Muhammed_Han
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Uluğ Muhammed Han, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ulu%C4%9F_Muhammed_Han (CC-BY-SA-4.0)

- **Veraset:** Kazan Hanlığı Devletinin Hanı
- **Hüküm süresi:** 1438-1445
- **Önce gelen:** Kendisiyle kuruldu.
- **Sonra gelen:** Mahmud
- **Çocukları:** Mahmud, Yakub, Kasım
- **Babası:** İçkili Hasan
- **Ölüm tarihi:** 1445
- **Defin yeri:** Kazan

**Uluğ Muhammed Han** ([Tatarca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tatarca): Oluğ Möxämmät; d. ? - ö. 1445); 1419-1420, 1421-1423, 1427-1437 yılları arasında [Altın Orda Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1n_Orda_Devleti), 1438-1445 yılları arasında da [Kazan Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazan_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1).

[Cengiz Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cengiz_Han)'ın oğlu [Cuci](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cuci)'nin oğlu [Toka Temür](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toka_Tem%C3%BCr) neslinden İçkili Hasan'ın oğludur. Cabbar Berdi Han'ın, sonrasında da hanlığı perde arkasında yöneten Edige Mirza'nın 1419 yılında yaşanan iç mücadele sonucu öldürülmesinden sonra [Altın Orda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1n_Orda_Devleti) hanı oldu. Ancak Uluğ Muhammed Han hanlığı, Cabbar Berdi Han'ın oğlu Devlet Berdi ile ayrı ayrı yönetmekteydi. Saray'da hüküm süren Uluğ Muhammed, 1420 yılında Devlet Berdi'nin şehri kuşatması üzerine hanlığın kuzeyine doğru çekilmek zorunda kaldı. Bununla birlikte hala Altın Orda topraklarında etkinliğini devam ettirirken, taht mücadelesi sırasında Barak Han ile yapılan savaşı kaybetmesi üzerine 1423 yılında [Litvanya Dükü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Litvanya_B%C3%BCy%C3%BCk_D%C3%BCkal%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [Vytautas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vytautas)'a sığınmak zorunda kalmıştır.

1427'de Barak Han'ın suikast sonucu ölümü sonrasında [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'da kendi hâkimiyetini ilan eden Devlet Berdi'nin üzerine yürüyerek onu Kırım'dan uzaklaştırdı. Litvanya Dükü [Vytautas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vytautas)'un desteğiyle Altın Orda tahtını yeniden ele geçirdi ise de önce Rusların desteklediği [I. Seyyid Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Seyyid_Ahmed) ile mücadelede bulundu. Sonrasında Küçük Muhammed karşısında tutunamayarak 1436 yılında Kırım'da hakimiyet kuran [Hacı Giray](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Hac%C4%B1_Giray)'ın yanına sığınmak zorunda kaldı.

Ancak burada da yaşanan huzursuzluk nedeniyle Uluğ Muhammed Han ailesi ve çoğu kadın ve çocuklardan oluşan üç bin taraftarını yanına alarak [Tula](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tula)'ya yakın küçük bir şehir olan Belev'e yerleşti. Bu durumdan rahatsız olan [Moskova Knezliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova_Knezli%C4%9Fi) II. Vasiliy'in üzerine yolladığı kuvvetlere yenildi. Ancak aynı yıl 5 Aralık'ta yeniden yaşanan savaşta Uluğ Muhammed galip gelerek Belev'e hâkim oldu. Bu başarısından sonra Volga dolaylarında ilerleyişini sürdürerek topraklarını genişletmeye başladı. 1438'de [Kazan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazan%2C_Tataristan)'a vararak şehri ele geçirmiş ve daha sonra bölgedeki toprakları da Kazan'a katarak Kazan Hanlığı'nın temellerini atmıştır.

1439 yılında düzenlediği seferde [Nijni Novgorod](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nijni_Novgorod)'u ele geçirmesinin akabinde [Kolomna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kolomna)'yı ve [Moskova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova)'nın dış yerleşimini yakmıştır. Bir süre sakin bir dönem yaşadıktan sonra yeniden Ruslar üzerine sefer düzenledi. Oğlu [Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmud_%28Kazan_Han%C4%B1%29) önderliğindeki ordusu, Temmuz 1445'te [Suzdal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suzdal) yakınlarında yaşanan savaşta da II. Vasiliy'i yenilgiye uğratarak esir aldı. Bu sayede [Moskova Knezliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moskova_Knezli%C4%9Fi) Kazan Hanlığına tabi hale getirildi.[^1] Ayrıca Moskova'yı denetimi altında tutmak maksadıyla, Meşçerskiy Gorodets (günümüz Kasımov) şehrinde bir hanlık kurulmasını ve başına da oğlu Kâsım'ın soyundan birinin geçirilmesi şartını koymuştu. Bu hanlık daha sonraları oğlu Kasım'a ithafen [Kasım Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kas%C4%B1m_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) adı ile anılmıştır.[^2]

1445 yılında sefer dönüşünde aniden ölen Uluğ Muhammed, bazı görüşlere göre oğlu [Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmud_%28Kazan_Han%C4%B1%29) (Mahmutek) tarafından öldürülmüştür.

[^1]: Kurat, A.,N., "Kazan Hanlığı (1437-1556)", Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, Cilt:12, Sayı:3-4 (1954). URL: http://dtcfdergisi.ankara.edu.tr/index.php/dtcf/article/view/3988 . Erişim: 2018-06-14 <http://dtcfdergisi.ankara.edu.tr/index.php/dtcf/article/view/3988>
[^2]: Acar, Serkan. " Kasım Hanlığı (1445-1681)". IQ Kültür Sanat Yayıncılık, 2008.
