# Uldız

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Uld%C4%B1z
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Uldız, https://tr.wikipedia.org/wiki/Uld%C4%B1z (CC-BY-SA-4.0)

![The Martyrdom of Saint Ursula, Caravaggio, 1610](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/Caravaggio%2C_martirio_di_sant%27orsola%2C_1610%2C_02.JPG/1280px-Caravaggio%2C_martirio_di_sant%27orsola%2C_1610%2C_02.JPG)
*The Martyrdom of Saint Ursula, Caravaggio, 1610 (Sailko, CC-BY-3.0)*

- **Veraset:** Avrupa Hun İmparatorluğu Hanı
- **Hüküm süresi:** ?-y. 410
- **Önce gelen:** Balamir
- **Sonra gelen:** Karaton
- **Ölüm tarihi:** y. 410

**Uldız** veya **Uldin**, (ö. 410) [Hun İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hun_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)nun [Balamir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balamir)'in yerine geçen hükümdarı. Uldız, [Marcellinus Comes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marcellinus_Comes)’un kroniğinde “*Huldin*” ve [Orosius](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paulus_Orosius)’un yazılarında “*Uldin*” olarak anılır. 400 yılında Uldin, [Olt Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oltu_Nehri)'nin doğusundaki günümüz Romanya'sı olan [Muntenia](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muntenia)'da hüküm sürüyordu.[^1] Krallığının kuzeye ve doğuya doğru genişlediği bilinmemektedir, ancak batıda muhtemelen Hunların 378-380'den beri kamp kurduğu [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna) kıyılarına ulaşmıştır. Eski [*magister militum*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Magister_militum)* praesentalis* olan [Gainas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gainas), Got takipçileriyle birlikte sınırı geçerek kendi ülkesine kaçtığında, Uldin "kendi ordusuna sahip bir barbarın Tuna'nın öte yakasında yerleşmesine izin vermeyi güvenli bulmamış" ve ona saldırmıştır. Uldin galip gelmiş, Gainas'ı öldürmüş ve başını [Konstantinopolis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konstantinopolis)'teki İmparator [Arcadius](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arcadius)'a göndermiş[^2] ve bu hizmeti karşılığında büyük bir ödül almıştır.[^3]

## Etimoloji

Adı, [Sozomenos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sozomenos) tarafından *Ουλδης* (Ouldes), [Orosius](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paulus_Orosius) tarafından *Uldin* ve [Marcellinus Comes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marcellinus_Comes) tarafından *Huldin* olarak kaydedilmiştir. [Latince](https://turkipedia.org/tr/wiki/Latince) varyantlara dayanarak, [Omeljan Pritsak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Omeljan_Pritsak) ve [Otto J. Maenchen-Helfen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Otto_J._Maenchen-Helfen) ismin -s ile değil, -n ile bittiğini savunurlar. Buna karşın [Hyun Jin Kim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hyun_Jin_Kim), *-in* ekinin isme sonradan eklenmiş bir Grekçe [son ek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Son_ek) olduğunu öne sürer.

Maenchen-Helfen, adı Türk kökenli olarak kabul eder. *Ultinzur* ve [*Uldach*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uldach) adlarıyla karşılaştırarak bu ismin *\*uld* veya *\*ult* köküne, küçültme eki olan *\*-ïn*’in eklenmesiyle oluştuğunu öne sürer. Ancak \*uld/\*ult kökü için herhangi bir etimoloji sunmaz.

Pritsak, sözcüğün kökünü *\*öl-* fiilinden türetir; bu kök [Moğolca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folca)da *\*olje*, *ol-jei* (“uğur, mutluluk, iyi talih”) şeklinde varlığını sürdürmüştür.

Hyun Jin Kim, bu adın kökenini, Türk dillerinde “altı” anlamına gelen yaygın *\*alti* sözcüğüne dayandırır ve bunu [Çuvaşça](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87uva%C5%9F%C3%A7a)daki \*ultta biçimiyle karşılaştırır.

## Hun politikası

Uldız, Hunların [Attila](https://turkipedia.org/tr/wiki/Attila) döneminin sonlarına kadar izleyecekleri dış politikanın esaslarını belirlemiştir. Buna göre [Doğu Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) sürekli baskı altında tutulacak, [Batı Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile ise iyi ilişkiler sağlanacaktı.[^4] Çünkü [Doğu Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)nun baskı altında tutulması ilk öncelikti. [Batı Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)yla iyi ilişkilerin kurulmasının sebebi ise gerek [Avrupa Hunları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hun_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)nın, gerekse de [Batı Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)nun ortak düşmanı olan ve sınırlara saldırıp zarar veren barbar toplumlar karşısında birlikte hareket etmekti.

Ama sonraki dönemlerde [Cermen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cermenler) kabilelerini önderliği altında toplayan (yardımcı kavimler olarak nitelendirilmekteydiler) Attila Avrupa'nın birçok bölümünü ele geçirmiştir. Attila'nın ölümünün ardından ise Cermen kabileleri Hun önderliğni reddetmiş, Hunlara karşı ayaklanmışlardır.

### Batı Roma İmparatorluğu ile ilişkiler

Uldız'ın politikasına göre [Vandallar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vandallar), [Vizigotlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vizigotlar) ve diğer barbar halklara karşı [Batı Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile işbirliği yapılacaktı. Feasuale ([Floransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Floransa)'nın güneyinde bir şehir, Fiesole) Savaşında Hun ordusunu bizzat kumanda eden Uldız, Romalıların korkulu rüyası barbar [Radagais](https://turkipedia.org/tr/wiki/Radagais)'i destek Roma ordularıyla birlikte yendi. Ardından Radagais idam edildi (Ağustos 406). Bu olayla beraber Uldız [Roma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roma)'nın geleceğini kurtarmış oluyordu.

### Doğu Roma İmparatorluğu ile ilişkiler

Uldız'ın genellikle [Batı Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_Roma_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile ilişkileri hakkında bilgiler olsa da [Doğu Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile ilişkiler hakkında da bazı bilgiler mevcuttur. Tuna Nehrini geçerek özellikle 409'da [Doğu Roma İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bizans_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)na Hun tehdidinin eksilmediğini göstermiştir. Ayrıca [Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunanlar) kaynaklarına göre kendisi ile barış yapmaya gelen [Trakya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trakya) valisine "Güneşin battığı yere kadar her şeyi zaptedebilirim." dediği söylenmektedir.

[^1]: Maenchen-Helfen, Otto J.. The World of the Huns: Studies in Their History and Culture. University of California Press, 1973. <https://archive.org/details/bub_gb_CrUdgzSICxcC_2>
[^2]: Maenchen-Helfen, Otto J.. The World of the Huns: Studies in Their History and Culture. University of California Press, 1973. <https://archive.org/details/bub_gb_CrUdgzSICxcC_2>
[^3]: Zosimos 5,22.
[^4]: Ahmetbeyoğlu, Ali. Grek Seyyahı Priskos'a Göre Avrupa Hunları. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 1995, s. 9-10.
