# Ulama Paşa

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ulama_Pa%C5%9Fa
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Ulama Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ulama_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6f/Arolsen_Klebeband_01_469_3.jpg)
* (Johann Theodor de Bry, public-domain)*

- **Makam:** Tebriz Beylerbeyi; Bosna Sancakbeyi; Erzurum Beylerbeyi
- **Dönembaşı:** 1531; 1534; 18 Haziran 1541; Mart 1548
- **Dönemsonu:** 1532; 1536; 1547; Kasım 1548
- **Öncegelen:** Musullu Musa Sultan; Gazi Hüsrev Bey; Gazi Hüsrev Bey; Temerrüd Ali Paşa
- **Sonragelen:** Musullu Musa Sultan; Gazi Hüsrev Bey; Sofu Ali Bey; Musa Paşa
- **Eşi:** Şah İsmail'in kızı
- **Çocukları:** Bahaeddin Bey
- **Doğum yeri:** Teke Sancağı, Osmanlı İmparatorluğu
- **Ölüm tarihi:** 1556'dan sonra
- **Kökeni:** Türkmen

**Ulama Paşa** ya da **Ulama Han**, [Türkmen](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_T%C3%BCrkmenleri) kökenli olup önce [Safevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Safev%C3%AEler) saflarında, ardından [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda önemli görevler üstlenmiş bir komutan ve devlet adamıdır. Safevî İmparatorluğu'nda [Tebriz Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz_Beylerbeyli%C4%9Fi), Osmanlı'da ise [Bosna Sancakbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna_Sanca%C4%9F%C4%B1) ve [Erzurum Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum_%28eyalet%29) olarak hizmet vermiştir.

## Hayatı

1492'de [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [Teke Sancağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Teke_Sanca%C4%9F%C4%B1)'nda doğdu. [Teke yöresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekeler_%28a%C5%9Firet%29) [Türkmenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_T%C3%BCrkmenleri)'inden olup, [Tımarlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C4%B1mar_%28arazi%29) [sipahi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sipahi) ya da [Tımar](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C4%B1mar_%28arazi%29) sâhibi bir sipahinin oğludur. [Şahkulu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahkulu_Baba_Tekeli)'nun yanında [Şahkulu İsyanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eahkulu_%C4%B0syan%C4%B1)'nda yer almış ve Osmanlı güçleri karşısında alınan yenilgi üzerine İran'a kaçarak [Şah İsmail](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._%C4%B0smail)'e sığınmıştır. Bu dönemde Safevîler'de yöneticilik yaptığı gibi Şah İsmail'in kızıyla da evlenmiştir.[^1] Safevîler'in hizmetine girdikten sonra [Van](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van) muhâfızlığı ve nâibliği görevine getirildi. 1531'de Safevîler'in Azerbaycan valisiyken [Şah Tahmasb](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Tahmasb) ile olan anlaşmazlık üzerine [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman)'a îtiyatını bildirerek Osmanlı İmparatorluğu'na geri döndü.

1532'de [1532-1555 Osmanlı-Safevî Savaşları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1-Safev%C3%AE_Sava%C5%9F%C4%B1_%281532-1555%29) sırasında [Bitlis Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bitlis_Kalesi)ni kuşatsa da ele geçiremedi. 1534'te Bitlis'i ele geçirerek Osmanlı topraklarına kattı ve Bitlis beylerbeyi oldu. [Irakeyn Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irakeyn_Seferi)'ne katılarak 1534'te [Tebriz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tebriz)'in ele geçirilmesinde bulundu. Ancak Osmanlı ana ordusunun Bağdat'ta olmasından faydalanan Safevî güçleri karşısında tutunamayarak Van'a çekilmek zorunda kaldı.[^2] 1534-1536, 1541-1547 yılları arasında [Bosna sancakbeyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna_Sanca%C4%9F%C4%B1) görevinde bulundu. Akabinde Macaristan topraklarındaki çeşitli sancakların yöneticiliği görevlerinde bulundu. Safevîler'in durumunu bilmesi nedeniyle sık sık İran üzerine yapılan seferlerde görev alan Ulama Paşa; [Balkanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkanlar), [Eflak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eflak) ve Macaristan topraklarında faaliyette bulundu.

1539'da Nova Kalesi'nin geri alınmasında kara kuvvetlerinin komutasında bulundu. 1541'de ölen [Gazi Hüsrev Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazi_H%C3%BCsrev_Bey)'in yerine yeniden Bosna sancakbeyi oldu. 1543'te [Macaristan'daki Habsburg-Osmanlı savaşları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macaristan%27daki_Habsburg-Osmanl%C4%B1_sava%C5%9Flar%C4%B1_%281526-1568%29) kapsamında [Estergon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Estergon) ve [Valpovo](https://turkipedia.org/tr/wiki/Valpovo) şehirlerinin ele geçirilmesinde yer aldı. İran seferi nedeniyle [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum_%28eyalet%29) beylerbeyi görevine getirilmiş ve 1548'deki İran seferine katılarak [Van Kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Van_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281548%29)nda görev almış ve şehrin ele geçirilmesinde katkısı olmuştur. 1551'de kısa süreli Bosna sancakbeyliği görevine getirilen Ulama Paşa, Eylül ayında ele geçirilen [Lipova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lipova%2C_Arad)'nın korunmasıyla görevlendirildi ve buranın ilk sancakbeyi oldu.[^3]

1660'ta Lipova'yı gezen [Evliya Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Evliya_%C3%87elebi)'nin [seyahatnâmesinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyahatn%C3%A2me_%28Evliya_%C3%87elebi%29), şehrin Avusturya güçlerince Aralık 1551'de ele geçirildiği kuşatmada Ulama Paşa'nın hayatını kaybettiğini ve mezarının bu şehirde bulunduğu bilgisini vermektedir. Ancak bu bilgi diğer kaynaklarda kabul görmeyip Paşa'nın yaralı olarak [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad)'a çekildiği belirtilmektedir.[^4] [Eğri Kuşatması](https://turkipedia.org/tr/wiki/E%C4%9Fri_Ku%C5%9Fatmas%C4%B1_%281552%29)'nda görev alan Ulama Paşa, 1552'de [Požega](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pojega) sancakbeyliği görevindeyken [Slavonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Slavonya) topraklarına akınlarda bulundu. 1554-1556 yılları arasında [Köstendil](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6stendil_Sanca%C4%9F%C4%B1) sancakbeyi görevinde bulundu. 1556 yılında [İşkodra](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Fkodra_Sanca%C4%9F%C4%B1) sancakbeyi görevine getirildi.[^5]

Bahaeddin Bey adında bir oğlu vardı. Sicill-i Osmânî'ye göre Ulama Paşa, "cesur, yiğit, tedbirli ve sâdıkdı. Güzel hizmetleri görülmüştür".[^6]

[^1]: Dávid, G., "Macaristan’da Yönetici Osmanlı Aileleri". Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. Sayı:38, Sayfa:13-30, Yıl:Güz 2015. URL:http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/19/2039/21181.pdf . Erişim: 2017-04-25 <http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/19/2039/21181.pdf>
[^2]: Kasapoğlu, S., "KANÛNÎ KERKÜK’TE ". Tarih Okulu. Sayı:2, Sayfa:75-82, Yıl:Kış 2009. URL:http://www.johschool.com/Makaleler/715137765_SAAD%20KASAPO%C4%9ELU-KANUN%C4%B0%20KERK%C3%9CKTE%20S.75-82.pdf . Erişim: 2017-04-24 <http://www.johschool.com/Makaleler/715137765_SAAD%20KASAPO%C4%9ELU-KANUN%C4%B0%20KERK%C3%9CKTE%20S.75-82.pdf>
[^3]: Bilge, S.M., "MACARİSTAN'DA OSMANLI HAKİMEYİTİNİN VE İDARİ TEŞKİLATININ KURULUŞU VE GELİŞMESİ". Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. Sayı:11, Sayfa:45,63,75 Yıl:2000. URL:http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/19/1267/14566.pdf . Erişim: 2017-04-25 <http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/19/1267/14566.pdf>
[^4]: Danişmend, İsmail Hami. "İzahlı Osmanlı Tarihi Kronoloji 2. Cilt". Türkiye Yayınevi, 1971, s. 269.
[^5]: Zahirović, Nedim, "BOSANSKI SANDŽAKBEG ULAMA I NJEGOV VAKUF U SKADRU NA BOJANI". Prilozi za orijentalnu filologiju. Sayı:64, Sayfa:207-216 Yıl:2014. URL:https://www.academia.edu/20337166/Bosanski_sand%C5%BEakbeg_Ulama_i_njegov_vakuf_u_Skadru_na_Bojani. Erişim: 2017-04-26 <https://www.academia.edu/20337166/Bosanski_sand%C5%BEakbeg_Ulama_i_njegov_vakuf_u_Skadru_na_Bojani{{Ölü>
[^6]: Süreyya, Mehmed. Sicill-i Osmânî. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, Ağustos 1996, s. 1642. <https://archive.org/details/sicill-i.osmani_01/Sicill-i.Osmani_05/>
