# Uçmag

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/U%C3%A7mag
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Uçmag, https://tr.wikipedia.org/wiki/U%C3%A7mag (CC-BY-SA-4.0)

**Uçmag** - [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) ve [Altay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altay) [mitoloji](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mit)sinde [Cennet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cennet). **Uçmağ (Uçmak, Ocmah, Uçmah)** olarak da söylenir. Karşıtı [Tamag](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tamag)dır. Burada [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) uçmak **havalanmak, yükselmek** kelimesi ile [Soğdca](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fdca) **Uştmaht** [cennet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cennet) aynılaşarak uçmak şeklinde tek kelime oluşuyor ve **Uştmaht** biçimi kullanımdan kalkıyor. Ancak ** Uştmaht**’ın anlamı [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) “uçmak” kelimesi üzerine taşınıyor. Böylece iki farklı kelime tek kelime oluyor. Bu hadisede ses yapılarının benzerliği, [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) milletinin kelimeyi fonetik algısı, Türkçeleştirme ve en az çaba kanununun etkisi düşünülebilir. Türk'ün tasavvuru ise burada en önemli unsurdur. Dili yapan ve kullanan halktır. [Gök Tanrı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tengri)’ya inanan [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler), [cenne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cenne)te gitmek için “uçmak” gerektiğini düşünüyor. Hatta eski [Türkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) [Şaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eaman)ların [atlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/At)ıyla uçup [Tanrı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanr%C4%B1)nın yanına gidip geldiğine inanmaktadır. [Eski Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e)de [ölüm](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96l%C3%BCm) için kullanılan “kergek bolmak ([Osman Nedim Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osman_Nedim_Tuna) 1957)” şeklinin de “uçmak”la ilgili olduğu hatırlanırsa bu husus daha iyi anlaşılır. Ayrıca “[ölmek](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96l%C3%BCm)” kelimesinin de asıl anlamının “yükselmek, havalanmak” olduğu ileri sürülmesi ([Ahmet Bican Ercilasun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Bican_Ercilasun) 2006) bizi desteklemektedir.[^1] Uçmak kelimesi Türk [kültür](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BClt%C3%BCr) tarihinde bir dönem "Cennet" sözcüğünden çok daha fazla kullanılmıştır ve daha yaygındır. [Yunus Emre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunus_Emre)'nin dizelerinde sık sık rastlanan bir kelimedir.

*Tutulmadı Yunus canı, geçti Tamu'dan, Uçmak'tan* *Yola düşüp Dost'a gider, ol aslına uyakmağa*

[Moğolca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folca) Oktargay (Oktarguy) sözü de cenneti veya cennet bahçelerini anlatmakta kullanılır.

## Etimoloji

- [Soğdca](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fdca) **uştmāγ** veya **wştmāγ** "[cennet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cennet)" sözcüğünden alıntıdır. [Soğdca](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fdca) sözcük [Avesta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avesta) (Zend) dilinde aynı anlama gelen **vahiştəm ahūm** deyiminden alıntıdır.
- [Eski Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e) **uştmaχ/uçmak** [cennet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cennet) — [Soğdca](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fdca) **ˀwştmğ**—Hristiyan ve [Maniheist](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maniheizm) inançlarda [cennet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cennet) (≈ [Orta Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_Fars%C3%A7a) **vahişt** a.a.) ~ [Avesta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avesta) **vahişta- ahūm**- “kusursuz-varoluş”, [Zerdüşt](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zerd%C3%BC%C5%9Ft) inancında bir kavram.

## Dış bağlantılar

- ERCİLASUN, Ahmet Bican 2006; “Türkçede Öl- Fiili Üzerine”, Makaleler (Dil-Tarih-Destan-Edebiyat), Akçağ Yayınları, Ankara.
- TUNA, Osman Nedim 1960; “Köktürk Yazıtlarında Ölüm Kavramı İle İlgili Kelimeler Ve Kergek Bol- Deyiminin İzahı” Bilimsel Bildiriler 1957, Ankara.

[^1]: Türkçe Çalışmaları / Türk veya Türk Dilleri, Edebiyatı ve Tarihi İçin Uluslararası Süreli Yayın Cilt 4/4 Yaz 2009