# Turpan Hanlığı > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Turpan_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Turpan Hanlığı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Turpan_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/52/1517_Yarkent_and_Turpan.png) * (Qiushufang, CC-BY-SA-4.0)* - **Kendi dilindeki adı:** تۇرپان خانلىقى - **Yaygın adı:** Turpan Hanlığı - **Yönetim biçimi:** Monarşi - **Kuruluş yılı:** 1487 - **Yıkılış yılı:** 1680 - **Öncel:** Doğu Çağatay Hanlığı - **Ardıl:** Çungar Hanlığı - **Başkent:** Turpan - **Latd:** 41 - **Latm:** 07 - **LatNS:** N - **Longd:** 25 - **Longm:** 25 - **LongEW:** E - **Yaygın diller:** Uygurca - **Din:** İslam - **Yönetici:** Ahmed Han; Mansur Han; İbrahim Sultan; Sultan Said Baba Han - **Yönetici yılları:** 1487-1503; 1503-1548; 1653-1655; 1655-1680 - **Yönetici unvanı:** Han - **Günümüzdeki durumu:** Sincan Uygur Özerk Bölgesi **Turpan Hanlığı** 1487 yılında [Doğu Çağatay Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_%C3%87a%C4%9Fatay_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1); [Yunus Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunus_Han)'ın ikinci oğlu [Ahmed Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Han) tarafından [Doğu Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan) topraklarının kuzeyinde kurulmuştur. Hanlığın başkenti [Turpan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turfan) şehridir. ## Tarih [Ahmed Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Han) 1485 yılında [Oyratlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oyrat), [Kırgızlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1rg%C4%B1zlar) ve [Kazaklar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazaklar)la sık sık çatışmaya girerek [Turpan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turfan) şehrini ele geçirdi. Oyratlar Ahmed Han'a Alacha yani "katil" diyorlardı. Ahmed Han 1488 yılında [Kara Del Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Del_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın başkenti [Kumul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kumul_%28%C5%9Fehir%29)'u ele geçirdi ve Kara Del Hanı [Kansin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kansin)'i öldürdü. Ancak [Kumul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kumul_%28%C5%9Fehir%29) şehrini bir yıl ellerinde tutabildi Ahmed Han şehri Kara Del Hanı [Engke Bolad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Engke_Bolad)'a terk etmek zorunda kaldı. 1493 yılında Ahmed Han Kara Del Hanı [Şamba](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamba)'yı ele geçirdi ve onu esir aldı. [Ming Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ming_Hanedan%C4%B1) Kara Del Hanı [Şamba](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eamba)'yı destekledi Ahmed Han Ming baskısı iç huzursuzluk nedeniyle Kumul'dan vazgeçti. Ahmed Han 1499 yılında [Kaşgar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fgar) ve [Yengisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yengisar_%C4%B0l%C3%A7esi) şehirlerini [Mirza Ebu Bekir Dughlat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirza_Ebu_Bekir_Dughlat)'dan ele geçirdi. [Özbek Hanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zbek_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [Şeybanî Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyb%C3%A2n%C3%AE_Han), Ahmed Han'a yardım için gelen kardeşi [Mahmud Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmud_Tu%C4%9Frul_Han)'a saldırdı. Mahmud Han ve Ahmed Han savaşı kaybettiler ve [Şeybanî Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyb%C3%A2n%C3%AE_Han) [Taşkent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ta%C5%9Fkent) ve [Sayram](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sayram) şehirlerini ele geçirdi. Ahmed Han yakalandı ama kısa süre sonra serbest bırakıldı 1504 yılında [Aksu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aksu_%28%C5%9Fehir%29)'da felçten öldü. 1503 yılında [Mansur Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mansur_Han_%28Do%C4%9Fu_%C3%87a%C4%9Fatay_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1%29) tahta geçti [Gulca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gulca) ve [Aksu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aksu_%28%C5%9Fehir%29) şehirlerini yağmalayan güçlü [Kaşgar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fgar)'lı [Mirza Ebu Bekir Dughlat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirza_Ebu_Bekir_Dughlat) mücadeleye başladı . 1514 yılında [Mansur Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mansur_Han_%28Do%C4%9Fu_%C3%87a%C4%9Fatay_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1%29)'ın kardeşi [Said Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Said_Han) [Mirza Ebu Bekir Dughlat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirza_Ebu_Bekir_Dughlat)'a saldırdı. [Kaşgar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C5%9Fgar), [Yarkent](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yarkent_%C4%B0l%C3%A7esi) ve [Hotan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hotan_%28%C5%9Fehir%29)'ı ele geçirdi. [Mirza Ebu Bekir Dughlat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirza_Ebu_Bekir_Dughlat) [Ladakh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ladah)'a kaçtı. [Said Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Said_Han) ele geçirdiği topraklarda [Yarkent Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yarkand_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nı kurdu. Mansur Han 1513 yılında [Kara Del Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Del_Hanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nı ele geçirdi ve hanlık ortadan kaldırıldı. 1517 yılında Mansur Han [Kumul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kumul_%28%C5%9Fehir%29) şehrine taşındı.[^1] [Kuzey Yuan Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Yuan_Hanedan%C4%B1) Hanı [Dayan Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dayan_Han)'dan haraç konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle kaçan İbrahim liderliğindeki Moğollarla Mansur Han ittifak kurdu. 1517, 1524 ve 1528 yıllarında birçok kez [Ming-Turpan çatısması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ming-Turfan_%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fmas%C4%B1) oldu [Ming Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ming_Hanedan%C4%B1) Turpan baskınlarını püskürttü. Mansur, 1524'te 20.000 askerle Ming Hanedanı saldırmaya çalıştı ancak Ming birlikleri tarafından yenildi. Ming güçleri Turpan ve Moğolları [Suzhou](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sucou) bölgesine yaptıkları baskınlardan geri püskürttü.[^2] Ming Hanedanı savaşa yol açan ekonomik ablukayı ve kısıtlamaları kaldırmayı reddetti ve Turpan Hanlığı ile ticareti kısıtlamaya devam etti. Ming Hanedanı Turrpan Hanlığı'nın Kumul şehrini ilhak ettiğini kabul etti.[^3][^4] 1545 yılında Hanlığın başına [Şah Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eah_Han) geçti. Kumul'un bir kısmını ele geçiren ve [Oyratlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Oyrat) ve ittifak kuran kardeşi Muhammet ile savaştı. Şah Han 1570'te öldü ve yerine [Muhammet Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammet_Sultan) geçti taht iddiasında Ming hanedanı'nın desteğini almaya çalışan üçüncü kardeşi [Sufi Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sufi_Sultan)'a karşı savaşmak zorunda kaldı. 1570 yılında Muhammet Sultan'ın öldü sonraki hanlar [Turpan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Turfan)'dan Pekin'e 1647 ve 1657'de elçi gönderirler. [Çing Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ing_Hanedan%C4%B1) onları gerçek Çağataylıların elçileri olarak görüyorlardı. [^1]: Association for Asian Studies. Ming Biographical History Project Committee, Luther Carrington Goodrich, Chao-ying Fang. Dictionary of Ming biography, 1368-1644. Columbia University Press, 1976, s. 1038. [^2]: Association for Asian Studies. Ming Biographical History Project Committee, Luther Carrington Goodrich, Chao-ying Fang. Dictionary of Ming biography, 1368-1644. Columbia University Press, 1976, s. 1037. [^3]: Jonathan D. Spence; John E. Wills, Jr.; Jerry B. Dennerline. From Ming to Ch'ing: Conquest, Region, and Continuity in Seventeenth-Century China. Yale University Press, 1979, s. 177. [^4]: http://e-library.chibs.edu.tw/html/Buddhist-Islam-others_bibliography.xls